sód amidotryzoinian
Sód amidotryzoinian (sodium amidotrizoate) to organiczny związek jodu stosowany jako środek cieniujący w diagnostyce radiologicznej. Należy do grupy jonowych, wysokoosmolarnych środków kontrastowych zawierających jod, które są wykorzystywane do obrazowania układu naczyniowego, przewodu pokarmowego oraz układu moczowego.
Substancja ta charakteryzuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie i wysoką zawartością jodu, co zapewnia skuteczne pochłanianie promieniowania rentgenowskiego i wyraźne obrazowanie badanych struktur. Ze względu na wysoką osmolarność, sód amidotryzoinian może powodować więcej działań niepożądanych niż nowsze, niskoosmolarne środki kontrastowe, dlatego jego zastosowanie jest obecnie bardziej ograniczone.
W praktyce klinicznej sód amidotryzoinian występuje najczęściej w preparatach takich jak Gastrografin (do badań przewodu pokarmowego) czy Urografin (do urografii). Substancja jest wydalana głównie przez nerki, co należy uwzględnić u pacjentów z niewydolnością nerek. Przed podaniem należy zawsze ocenić ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości, szczególnie u pacjentów z alergią na jod.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sód amidotryzoinian, główny składnik aktywny produktu Gastrografin, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa w badaniach przedklinicznych obejmujących toksyczność układową, genotoksyczność, wpływ na reprodukcję oraz tolerancję miejscową. Badania ostrej toksyczności nie wykazały ryzyka zatrucia po podaniu doustnym, a niskie wchłanianie do krążenia ogólnego uzasadnia brak konieczności badań wielokrotnych dawek doustnych. Analizy genotoksyczności in vitro i in vivo nie potwierdziły mutagenności, co zmniejsza ryzyko długoterminowych działań niepożądanych. Pomimo braku specyficznych badań rakotwórczości, brak działania genotoksycznego, stabilność metaboliczna oraz farmakokinetyka wskazują na niskie ryzyko kancerogenności przy jednorazowym podaniu. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono teratogenności ani embriotoksyczności, a minimalne wchłanianie doustne ogranicza potencjalne ryzyko dla płodu, co jest istotne w kontekście stosowania u kobiet w ciąży.
Brak specyficznych badań tolerancji miejscowej błon śluzowych przewodu pokarmowego dla Gastrografin rekompensują dane dotyczące tolerancji po dootrzewnowym i dojajowodowym podaniu amidotryzoinianu megluminy, które nie wykazały działań niekorzystnych. Wieloletnie doświadczenie kliniczne potwierdza dobrą tolerancję miejscową oraz brak działania uczulającego w testach kontaktowych. Niemniej jednak, ze względu na charakterystykę środków kontrastowych zawierających jod, istnieje ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktoidalnych, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z historią alergii. Podsumowując, profil bezpieczeństwa sodu amidotryzoinianu w produkcie Gastrografin jest korzystny, a ryzyko działań niepożądanych jest niskie przy jednorazowym doustnym podaniu w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego.
badanie genotoksyczności, diagnostyka radiologiczna, działanie embriotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, kwas amidotryzoesowy, meglumina amidotryzoinian, mutacja genowa, ostra toksyczność, podanie dootrzewnowe, podanie doustne, podanie dożylne, potencjał genotoksyczny, przewód pokarmowy, reakcja anafilaktoidalna, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, substancja kontrastowa, toksyczność układowa, tolerancja miejscowa, uczulenie kontaktowe, wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Przedawkowanie
Sód amidotryzoinian, będący składnikiem aktywnym produktu leczniczego Gastrografin, występuje w stężeniu 10 g na 100 ml roztworu, w połączeniu z 66 g megluminy amidotryzoinianu. Przedawkowanie tej substancji prowadzi do istotnych zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, co stanowi główne zagrożenie kliniczne. W praktyce medycznej konieczna jest szybka identyfikacja i interwencja w celu korekty równowagi elektrolitowej oraz bilansu płynów, aby zapobiec poważnym powikłaniom wynikającym z dysfunkcji homeostazy elektrolitowej.
bilans płynów, Gastrografin, interwencja medyczna, meglumina amidotryzoinianu, postępowanie terapeutyczne, poziom elektrolitów, sód amidotryzoinian, wyrównanie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenia równowagi elektrolitów, zaburzenia równowagi elektrolitowej - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Właściwości farmakodynamiczne
Sód amidotryzoinian (Natrii amidotrizoas), o kodzie ATC V08AA01, jest wysokoosmolarnym, nefrotropowym środkiem kontrastowym rozpuszczalnym w wodzie, stosowanym w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego. W preparacie Gastrografin występuje w stężeniu 10 g/100 ml, co odpowiada zawartości jodu 370 mg/ml. Jego mechanizm działania opiera się na pochłanianiu promieniowania rentgenowskiego przez stabilnie związane atomy jodu, co umożliwia wyraźną wizualizację struktur anatomicznych. Roztwór charakteryzuje się osmolalnością 2,15 osm/kg H₂O (37°C), lepkością 8,9 mPa·s (37°C) oraz pH w zakresie 6,0-7,0, co zapewnia optymalne właściwości kontrastujące i minimalizuje drażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego.
atom jodu, badanie diagnostyczne, badanie obrazowe przewodu pokarmowego, diagnostyka radiologiczna, drażnienie błony śluzowej, efekt przeczyszczający, grupa farmakoterapeutyczna, lepkość preparatu, meglumina amidotryzoinianu, opróżnianie żołądka, osmolalność roztworu, pochłanianie promieniowania rentgenowskiego, roztwór doustny i doodbytniczy, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, właściwość kontrastująca, zawartość jodu - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Sód amidotryzoinian, obecny w produkcie Gastrografin w stężeniu 10 g/100 ml (w połączeniu z megluminą amidotryzoinianu 66 g/100 ml), jest stosowany jako środek kontrastowy w badaniach radiologicznych przewodu pokarmowego. W przypadku kobiet ciężarnych brak jest kontrolowanych badań klinicznych oceniających bezpieczeństwo stosowania tej substancji, co wymaga szczególnej ostrożności i dokładnej analizy korzyści względem ryzyka przed podjęciem decyzji diagnostycznej. Badania przedkliniczne na zwierzętach nie wykazały teratogennego ani embriotoksycznego działania, jednak ze względu na ekspozycję na promieniowanie rentgenowskie, badania radiologiczne u kobiet w ciąży powinny być wykonywane wyłącznie w sytuacjach, gdy korzyści diagnostyczne przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Alternatywne metody diagnostyczne, które nie wymagają promieniowania jonizującego, powinny być rozważone jako pierwsze opcje.
badanie radiologiczne przewodu pokarmowego, ekspozycja na promieniowanie, meglumina amidotryzoinianu, podanie donaczyniowe, podanie doodbytnicze, podanie doustne, promieniowanie jonizujące, promieniowanie rentgenowskie, przenikanie do mleka matki, rozwój embrionalny, rozwój płodowy, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, wchłanianie jelitowe, wiek reprodukcyjny, wpływ na płodność, zdolność rozrodcza - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Przeciwwskazania stosowania
Sód amidotryzoinian, stanowiący 10 g/100 ml roztworu Gastrografin, jest środkiem kontrastowym o wysokiej osmolalności, którego stosowanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnie nie powinien być podawany pacjentom z hipowolemią, w szczególności noworodkom, niemowlętom, dzieciom oraz osobom odwodnionym, ze względu na ryzyko pogłębienia zaburzeń wodno-elektrolitowych i poważnych powikłań. Ponadto, preparatu nie należy stosować u pacjentów z wysokim ryzykiem aspiracji, w tym z podejrzeniem przetoki tchawiczo-przełykowej, gdyż aspiracja może prowadzić do ostrego obrzęku płuc, chemicznego zapalenia płuc, niewydolności oddechowej, a nawet zgonu.
aspiracja do dróg oddechowych, badanie radiologiczne przewodu pokarmowego, chemiczne zapalenie płuc, dysfagia, Gastrografin, hiperosmolalność, hipowolemia, niejonowy środek kontrastowy, niewydolność oddechowa, odwodnienie, osłabiony odruch kaszlowy, ostry obrzęk płuc, przetoka tchawiczo-przełykowa, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, zaburzenia świadomości, zaburzenia wodno-elektrolitowe, zmniejszona objętość osocza - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Właściwości farmakokinetyczne
Sód amidotryzoinian, będący głównym składnikiem preparatu Gastrografin (10 g/100 ml roztworu), wykazuje ograniczone wchłanianie po podaniu doustnym – około 3% dawki ulega absorpcji do krwiobiegu. Ta niska biodostępność jest korzystna diagnostycznie, gdyż substancja pozostaje głównie w świetle przewodu pokarmowego, zapewniając odpowiedni kontrast radiologiczny. W praktyce klinicznej obserwuje się jednak przypadki zwiększonego wchłaniania sodu amidotryzoinianu, nawet bez perforacji jelita, co może skutkować nieoczekiwanym kontrastowaniem struktur takich jak kamienie nerkowe czy moczowody, co należy uwzględnić podczas interpretacji badań obrazowych.
absorpcja do krwiobiegu, diagnostyka radiologiczna, diagnostyka radiologiczna przewodu pokarmowego, filtracja kłębuszkowa, Gastrografin, jama brzuszna, kłębuszek nerkowy, kwas amidotryzoesowy, meglumina amidotryzoinianu, perforacja ściany jelita, przestrzeń pozakomórkowa, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy, wchłanianie do krwiobiegu - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Interakcje
Sód amidotryzoinian, stosowany jako środek kontrastowy zawierający jod (produkt Gastrografin), wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne, które mają znaczenie kliniczne. U pacjentów przyjmujących beta-adrenolityki obserwuje się nasilenie reakcji nadwrażliwości, szczególnie u osób z astmą oskrzelową, co może skutkować opornością na leczenie beta-agonistami. Ponadto, u pacjentów po terapii interleukiną 2 ryzyko opóźnionych reakcji nadwrażliwości jest znacznie podwyższone nawet kilka tygodni po zakończeniu leczenia, co wymaga wydłużonej obserwacji. Sód amidotryzoinian wpływa również na diagnostykę chorób tarczycy poprzez zmniejszenie wchłaniania radioizotopów, co może utrudniać zarówno diagnostykę, jak i leczenie schorzeń tarczycy przez kilka tygodni po podaniu środka.
astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, beta-agonista, beta-bloker, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane przewodu pokarmowego, funkcja tarczycy, Gastrografin, interakcja farmakodynamiczna, interleukina-2, metoda diagnostyczna, nadzór medyczny, obciążenie nerek, odwodnienie, opóźniona reakcja nadwrażliwości, radioizotop, reakcja nadwrażliwości, schorzenie współistniejące, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Produkt leczniczy Gastrografin zawiera sód amidotryzoinian w stężeniu 10 g/100 ml oraz megluminę amidotryzoinianu 66 g/100 ml roztworu doustnego i doodbytniczego. Aktualnie brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu tych substancji na zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. W związku z tym lekarze powinni stosować ogólne zasady ostrożności, uwzględniając indywidualną reakcję pacjenta, potencjalne działania niepożądane mogące zaburzać koncentrację lub szybkość reakcji oraz specyfikę procedury diagnostycznej, podczas której podawany jest Gastrografin.
charakterystyka produktu leczniczego, diagnostyka obrazowa, diagnostyka przewodu pokarmowego, dokumentacja medyczna, działanie niepożądane, Gastrografin, meglumina amidotryzoinianu, procedura diagnostyczna, produkt leczniczy, roztwór doustny i doodbytniczy, sód amidotryzoinian, świadoma zgoda pacjenta - Leksykon substancji czynnych
Sód amidotryzoinian – Działania niepożądane
Sód amidotryzoinian, składnik środka kontrastowego Gastrografin, może wywoływać działania niepożądane o nasileniu od łagodnego do ciężkiego, w tym reakcje anafilaktoidalne i wstrząs anafilaktyczny, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia. Najczęściej obserwuje się wymioty, nudności oraz biegunkę (>1/100 do <1/10), związane z hipertonicznym charakterem roztworu. U pacjentów z zapaleniem jelita cienkiego lub okrężnicy może dojść do nasilenia objawów, a u osób z zaparciami – do poważnych powikłań, takich jak nadżerki czy martwica jelita. Rzadkie, ale krytyczne powikłania obejmują zatrzymanie serca, wstrząs, perforację ściany jelita oraz martwicę toksyczno-rozpływną naskórka. Ponadto, aspiracja środka może prowadzić do obrzęku płuc i zachłystowego zapalenia płuc, co wymaga natychmiastowej interwencji.
biegunka, ból brzucha, ból głowy, duszność, Gastrografin, gorączka, hipertoniczny roztwór, klasyfikacja MedDRA, martwica jelita, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, nadczynność tarczycy, niedociśnienie tętnicze, niedoczynność tarczycy, nudności, obrzęk płuc, obrzęk twarzy, perforacja jelita, pokrzywka, reakcja nadwrażliwości, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, rumień, skurcz oskrzeli, sód amidotryzoinian, środek kontrastowy zawierający jod, świąd, tachykardia, wstrząs anafilaktoidalny, wymioty, wysypka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia świadomości, zachłystowe zapalenie płuc, zapalenie jelita cienkiego, zapalenie okrężnicy, zatrzymanie serca, zawroty głowy