Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Sód amidotryzoinian

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania sodu amidotryzoinianu

Sód amidotryzoinian jest jedną z głównych substancji czynnych stosowanych w produkcie leczniczym Gastrografin, który zawiera również meglumine amidotryzoinian. Ocena bezpieczeństwa przedklinicznego została przeprowadzona dla obu tych substancji kontrastowych, gdyż pozostałe składniki produktu (sacharyna sodowa, olejek eteryczny anyżu gwiaździstego, polisorbat 80 oraz disodu edetynian) w stosowanych dawkach są uznawane za nietoksyczne.¹

Kompleksowe dane przedkliniczne uzyskane w konwencjonalnych badaniach obejmujących toksyczność układową, genotoksyczność, wpływ na reprodukcję, tolerancję miejscową oraz uczulenie kontaktowe, nie wykazały szczególnego zagrożenia dla człowieka podczas stosowania sodu amidotryzoinianu.²

Toksyczność układowa

Badania przedkliniczne dotyczące ostrej toksyczności sodu amidotryzoinianu nie wykazały ryzyka ostrego zatrucia po podaniu produktu Gastrografin.³ Jest to szczególnie istotne przy ocenie bezpieczeństwa stosowania produktu jako środka kontrastowego w diagnostyce radiologicznej przewodu pokarmowego.

Warto podkreślić, że nie przeprowadzono badań tolerancji układowej po podaniu wielokrotnych dawek doustnych sodu amidotryzoinianu, gdyż uznano je za niepotrzebne. Związane jest to z faktem, że jedynie bardzo niewielkie ilości kwasu amidotryzoesowego (formy aktywnej) przedostają się do krążenia ogólnego po podaniu doustnym.⁴ Natomiast badania tolerancji układowej z zastosowaniem amidotryzoinianu sodu po podaniu dożylnym w dawkach wielokrotnych nie wykazały przeciwwskazań do podawania pojedynczej dawki u ludzi, co można ekstrapolować także na podanie doustne produktu.⁵

Potencjał genotoksyczny i rakotwórczy

Kompleksowe badania genotoksyczności obejmujące analizę mutacji genowych, chromosomalnych i genomowych przeprowadzone in vitro oraz in vivo z zastosowaniem mieszaniny amidotryzoinianu sodu i megluminy nie wykazały właściwości mutagennych produktu Gastrografin.⁶ Jest to istotne, gdyż brak potencjału genotoksycznego znacząco zmniejsza ryzyko niepożądanych działań długoterminowych.

Należy zauważyć, że specyficzne badania rakotwórczości nie zostały przeprowadzone dla sodu amidotryzoinianu. Jednakże, uwzględniając szereg czynników, takich jak:

• brak działania genotoksycznego
• stabilność metaboliczną związku
• specyficzne właściwości farmakokinetyczne
• brak dowodów działania toksycznego na szybko rozwijające się tkanki
• stosowanie pojedynczej dawki produktu Gastrografin

⁷

Na podstawie powyższych danych nie stwierdzono wyraźnego działania rakotwórczego sodu amidotryzoinianu na organizm ludzki, co jest istotną informacją z punktu widzenia bezpieczeństwa klinicznego.

Toksyczny wpływ na reprodukcję

Badania toksycznego wpływu na reprodukcję przeprowadzone na zwierzętach po dożylnym podaniu amidotryzoinianu sodu nie wykazały objawów wskazujących na działanie teratogenne lub embriotoksyczne.⁸ Co więcej, ze względu na niewielkie wchłanianie sodu amidotryzoinianu z przewodu pokarmowego, nie należy spodziewać się zagrożenia dla ciąży lub płodu po przypadkowym podaniu produktu Gastrografin kobiecie w ciąży.⁹ Dane te są szczególnie istotne w kontekście oceny bezpieczeństwa stosowania środka kontrastowego w populacji kobiet w wieku rozrodczym.

Tolerancja w miejscu podania i miejscowe działanie uczulające

Dla produktu Gastrografin zawierającego sód amidotryzoinian nie przeprowadzono specyficznych badań tolerancji miejscowej błon śluzowych przewodu pokarmowego. Jednak bazując na badaniach tolerancji miejscowej po dootrzewnowym i dojajowodowym podaniu amidotryzoinianu megluminy, nie stwierdzono miejscowych objawów wskazujących na niekorzystne działanie na błony śluzowe przewodu pokarmowego u ludzi.¹⁰

Wieloletnie doświadczenie kliniczne w stosowaniu produktu Gastrografin potwierdza dobrą tolerancję miejscową substancji czynnej.¹¹

W odniesieniu do potencjału uczulającego, wyniki badań dotyczących uczuleń kontaktowych nie potwierdziły działania uczulającego amidotryzoinianu. Jednakże wieloletnie doświadczenie kliniczne ze stosowaniem produktu Gastrografin wskazuje na możliwość wystąpienia reakcji anafilaktoidalnych, charakterystycznych dla środków kontrastowych zawierających jod.¹² Jest to istotna informacja kliniczna wymagająca uwzględnienia przy stosowaniu produktu u pacjentów z wywiadem alergicznym.