giant cell arteritis
Giant cell arteritis (GCA), znane również jako arteritis temporalis lub choroba Hortona, to zapalne schorzenie naczyniowe dotyczące głównie tętnic średniego i dużego kalibru, najczęściej gałęzi tętnicy szyjnej zewnętrznej, zwłaszcza tętnicy skroniowej. Choroba ta występuje niemal wyłącznie u osób powyżej 50. roku życia, a jej częstość wzrasta z wiekiem, osiągając szczyt w 7-8 dekadzie życia. Kobiety chorują około 2-3 razy częściej niż mężczyźni.
Patogeneza GCA opiera się na mechanizmach autoimmunologicznych, gdzie dochodzi do aktywacji limfocytów T i makrofagów w ścianie naczynia, co prowadzi do charakterystycznego powstawania komórek olbrzymich (ang. giant cells). Proces zapalny obejmuje wszystkie warstwy tętnicy, powodując pogrubienie ściany naczynia, zwężenie lub zamknięcie jej światła, co skutkuje niedokrwieniem zaopatrywanych przez nią tkanek.
Klinicznie GCA manifestuje się bólem głowy (zwykle w okolicy skroniowej), tkliwością skóry głowy, chromaniem żuchwy, zaburzeniami widzenia (które mogą prowadzić do ślepoty), a także objawami ogólnoustrojowymi jak gorączka, utrata masy ciała i złe samopoczucie. Często współistnieje z polimialgią reumatyczną. Nagła utrata widzenia stanowi jedno z najpoważniejszych powikłań i wymaga natychmiastowego wdrożenia leczenia.
Diagnostyka GCA obejmuje oznaczenie wskaźników stanu zapalnego (OB, CRP), które są zwykle znacznie podwyższone, oraz biopsję tętnicy skroniowej, która pozostaje złotym standardem diagnostycznym. Coraz większą rolę odgrywają badania obrazowe jak USG Doppler, angio-MR czy PET-CT. Natychmiastowe wdrożenie wysokich dawek glikokortykosteroidów (zwykle prednizon) jest kluczowe dla zapobieżenia powikłaniom, zwłaszcza ocznym. W leczeniu podtrzymującym stosuje się również leki immunosupresyjne i biologiczne, jak tocilizumab.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Objawy
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to najczęstsze zapalenie dużych i średnich naczyń u osób >50 r.ż., z szczytem zachorowań w 7.-8. dekadzie życia, częściej u kobiet (2-6x). Choroba charakteryzuje się zmiennym przebiegiem objawów, z dominującym bólem głowy (70-80%), często nowym lub zmienionym u pacjentów bez wcześniejszych dolegliwości. Typowe są bóle w okolicy skroniowej lub potylicznej, często oporne na standardowe analgetyki, oraz tkliwość skóry głowy. Chromanie żuchwy (40-50%) i zaburzenia widzenia (20-30%), w tym nagła, trwała utrata wzroku (8-15%) spowodowana AION, stanowią poważne objawy. Objawy ogólnoustrojowe (gorączka do >39°C u 15%, osłabienie, utrata masy ciała) oraz współistniejąca polimialgia reumatyczna (40-50%) są częste. Zajęcie dużych naczyń (30-80%) może prowadzić do chromania kończyn, asymetrii ciśnienia, aortitis i tętniaków. Nieleczona GCA grozi trwałą utratą wzroku, udarami, zawałami i rozwarstwieniem aorty.
amaurosis fugax, aortitis, arteritis tętnicy skroniowej, biopsja, chromanie żuchwy, diplopia, giant cell arteritis, kortykosteroid, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, mononeuropatia, niedokrwienie jelit, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, podwójne widzenie, polimialgia reumatyczna, polineuropatia, polymyalgia rheumatica, prednizon, przejściowy atak niedokrwienny, rozwarstwienie aorty, scotoma, SIADH, tętniak aorty, zapalenie aorty, zapalenie naczyń, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego - Leksykon chorób i schorzeń
Arteritis tętnicy skroniowej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Arteritis tętnicy skroniowej (GCA) to zapalenie dużych i średnich naczyń, głównie u osób >50 r.ż., z ryzykiem poważnych powikłań, w tym trwałej utraty wzroku. Leczenie należy rozpocząć natychmiast po podejrzeniu choroby, nawet przed biopsją, stosując glikokortykosteroidy: prednizon 40-60 mg/d p.o. bez objawów wzrokowych lub metyloprednizolon 250 mg i.v. co 6 h przez 3 dni przy objawach wzrokowych. Monitorowanie skuteczności terapii opiera się na ocenie klinicznej oraz parametrach zapalnych (OB, CRP), a dawkę steroidów stopniowo redukuje się po 4 tygodniach. Tocilizumab, przeciwciało anty-IL-6, jest skutecznym lekiem oszczędzającym GKS, umożliwiającym remisję u 56% pacjentów po 52 tygodniach, a metotreksat stanowi alternatywę w profilaktyce nawrotów. Zaleca się także stosowanie ASA 75-150 mg/d w celu zmniejszenia ryzyka powikłań niedokrwiennych.
abatacept, arteritis tętnicy skroniowej, biopsja tętnicy skroniowej, bisfosfoniany, biżuteria medyczna, chromanie żuchwy, cukrzyca, giant cell arteritis, glikokortykosteroidy, inhibitor pompy protonowej, interleukina-6, kwas acetylosalicylowy, metotreksat, metyloprednizolon, miopatia steroidowa, nadciśnienie tętnicze, olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic, osteoporoza, parametry zapalne, PET, pozytonowa tomografia emisyjna, prednizon, przeciwciało monoklonalne, retencja płynów, tętniak aorty, tocilizumab, tomografia komputerowa, udar mózgu, zaćma, zawał mózgu