N-acetylo benzochinonoimina
N-acetylo benzochinonoimina (NAPQI) to reaktywny metabolit paracetamolu (acetaminofenu), który powstaje w wyniku działania enzymów cytochromu P450, głównie CYP2E1, podczas metabolizmu wątrobowego leku. W warunkach prawidłowych NAPQI jest szybko detoksykowany przez połączenie z glutationem, co prowadzi do powstania nieszkodliwych metabolitów wydalanych z moczem.
W przypadku przedawkowania paracetamolu lub u pacjentów z wyczerpanymi zapasami glutationu (np. w wyniku niedożywienia, alkoholizmu lub innych stanów chorobowych), NAPQI gromadzi się w hepatocytach i reaguje z białkami komórkowymi, powodując uszkodzenie komórek wątroby. Ten mechanizm jest odpowiedzialny za hepatotoksyczność paracetamolu, która może prowadzić do ostrej niewydolności wątroby.
Antidotum w zatruciu paracetamolem jest N-acetylocysteina (NAC), która działa jako prekursor glutationu, zwiększając jego dostępność do detoksykacji NAPQI. Skuteczność NAC jest największa w ciągu pierwszych 8-10 godzin od przedawkowania paracetamolu, dlatego szybka diagnoza i wdrożenie leczenia mają kluczowe znaczenie w zapobieganiu nieodwracalnym uszkodzeniom wątroby.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Doreta 37,5 mg + 325 mg
Produkt leczniczy Doreta zawiera tramadol chlorowodorek (37,5 mg) i paracetamol (325 mg) w postaci racemicznej tramadolu, obejmującej enancjomery [+] i [-]. Po podaniu doustnym maksymalne stężenia tramadolu wynoszą odpowiednio 64,3 ng/ml i 55,5 ng/ml, osiągane po 1,8 godziny, natomiast paracetamolu 4,2 µg/ml po 0,9 godziny. Okres półtrwania tramadolu wynosi 5,1 godz. dla formy (+) i 4,7 godz. dla (-), a paracetamolu 2,5 godz. Tramadol wykazuje wysoką objętość dystrybucji (Vd,β = 203 ± 40 l) i niskie wiązanie z białkami osocza (~20%), podobnie jak paracetamol (Vd około 0,9 l/kg, wiązanie ~20%). Wchłanianie obu substancji jest szybkie i niemal całkowite, a podanie z posiłkiem nie wpływa istotnie na farmakokinetykę. Dostępność biologiczna tramadolu wzrasta z 75% przy pojedynczej dawce do około 90% przy wielokrotnym podawaniu.
CYP2D6, CYP3A, cytochrom P450, dostępność biologiczna, działanie przeciwbólowe, enancjomer, forma racemiczna, glutation zredukowany, jelito cienkie, kwas glukuronowy, kwas merkapturowy, kwas siarkowy, marskość wątroby, metabolit M1, N-acetylo benzochinonoimina, N-demetylacja, niewydolność nerek, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paracetamol, przedawkowanie paracetamolu, stężenie w osoczu, tramadol chlorowodorek, uszkodzenie wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord 37,5 mg + 325 mg
Produkt leczniczy Tramadol hydrochloride + Paracetamol Accord w dawce 37,5 mg tramadolu chlorowodorku i 325 mg paracetamolu w postaci tabletek musujących charakteryzuje się odmiennymi parametrami farmakokinetycznymi obu substancji czynnych. Tramadol wykazuje maksymalne stężenie w surowicy (Cmax) na poziomie 94,1 ng/ml osiągane po około 1,1 godziny (Tmax), z okresem półtrwania (t1/2) wynoszącym 5,7 godziny. Paracetamol osiąga Cmax 4,0 µg/ml szybciej, bo już po 0,5 godziny, a jego t1/2 wynosi 2,8 godziny. Biodostępność tramadolu wynosi około 75% po dawce pojedynczej i wzrasta do 90% przy dawkach wielokrotnych, natomiast paracetamol jest niemal całkowicie wchłaniany. Objętość dystrybucji tramadolu to 203 ± 40 l, a paracetamolu około 0,9 l/kg, przy wiązaniu z białkami osocza na poziomie około 20% dla obu substancji. Wchłanianie obu składników nie jest istotnie modyfikowane przez spożycie posiłków, co umożliwia stosowanie leku niezależnie od pory przyjmowania pokarmu.
biodostępność tramadolu, Cmax, CYP2D6, CYP3A, cytochrom P450, kwas merkapturowy, marskość wątroby, metabolizm pierwszego przejścia, N-acetylo benzochinonoimina, N-demetylacja, niewydolność nerek, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paracetamol, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z kwasem siarkowym, T1/2, Tmax, tramadolu chlorowodorek, wiązanie z białkami osocza, zredukowany glutation - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fervex bez cukru (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.
Fervex D to preparat zawierający paracetamol (500 mg), kwas askorbinowy (200 mg) oraz maleinian feniraminy (25 mg). Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 30-60 minut. Wykazuje słabe wiązanie z białkami osocza i szybkie przenikanie do tkanek. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarkowym, z udziałem cytochromu P450 prowadzącym do powstania toksycznego metabolitu N-acetylo-benzochinonoiminy, który jest detoksykowany przez glutation i wydalany z moczem. Paracetamol jest eliminowany głównie przez nerki (90% dawki w ciągu 24 godzin), z okresem półtrwania około 2 godzin. W stanach takich jak ciężka niewydolność nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) obserwuje się opóźnioną eliminację, natomiast u osób starszych metabolizm pozostaje niezmieniony.
biotransformacja, cytochrom P450, dystrybucja, farmakokinetyka paracetamolu, Fervex D, glutation, klirens kreatyniny, kwas askorbowy, kwas glukuronowy, kwas merkapturowy, kwas siarkowy, maleinian feniraminy, metabolit pośredni, N-acetylo benzochinonoimina, niewydolność nerek, okres półtrwania, paracetamol, stężenie w osoczu, wchłanianie z przewodu pokarmowego, wiązanie z białkami osocza, witamina C - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paracetamol Baxter 10 mg/ml
Paracetamol Baxter w stężeniu 10 mg/ml podawany dożylnie wykazuje liniową farmakokinetykę do dawki 2 g, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 15 µg/ml dla dawki 500 mg oraz 30 µg/ml dla dawki 1 g po 15-minutowej infuzji. Objętość dystrybucji wynosi około 1 l/kg masy ciała, a lek charakteryzuje się niskim wiązaniem z białkami osocza. Szybka penetracja do OUN potwierdzona jest stężeniem około 1,5 µg/ml w płynie mózgowo-rdzeniowym już 20 minut po podaniu dawki 1 g. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarkowym, z niewielkim udziałem cytochromu P450 (<4%), który generuje toksyczny metabolit N-acetylo benzochinonoiminę. Metabolity wydalane są głównie przez nerki, z okresem półtrwania około 2,7 godziny i klirensem 18 l/godz. Biodostępność i parametry farmakokinetyczne u dzieci i niemowląt są zbliżone do dorosłych, choć u noworodków okres półtrwania jest wydłużony do około 3,5 godziny, a profil metaboliczny wykazuje większe wydalanie koniugatów siarczanowych kosztem glukuronidowych, co wynika z niedojrzałości enzymatycznej.
biodostępność, biotransformacja, Cmax, cytochrom P450, farmakokinetyka paracetamolu, glutation, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, klirens leku, koniugaty glukuronidowe, koniugaty siarczanowe, kwas glukuronowy, kwas merkapturowy, kwas siarkowy, metabolit reaktywny, N-acetylo benzochinonoimina, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przedawkowanie, stężenie leku w osoczu, uszkodzenie wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Paracetamol Kabi 10 mg/ml
Paracetamol Kabi (10 mg/ml, roztwór do infuzji) wykazuje liniową farmakokinetykę do dawek 2 g, z maksymalnym stężeniem w osoczu (Cmax) około 15 μg/ml dla dawki 500 mg i 30 μg/ml dla dawki 1 g po 15-minutowej infuzji dożylnej. Objętość dystrybucji wynosi około 1 l/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest niskie (~10%), co minimalizuje ryzyko interakcji lekowych. Paracetamol szybko przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego (około 1,5 µg/ml po 20 minutach od infuzji 1 g). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie przez sprzęganie z kwasem glukuronowym i siarkowym, z niewielkim udziałem cytochromu P450 (<4%) prowadzącym do toksycznego metabolitu N-acetylo-benzochinonoiminy, który jest neutralizowany przez glutation. Okres półtrwania wynosi średnio 2,7 godziny, a klirens około 18 l/godz, z wydaleniem do 90% dawki w ciągu 24 godzin.
biodostępność, cytochrom P450, glukuronidacja, glutation, infuzja dożylna, klirens, klirens kreatyniny, kwas glukuronowy, kwas siarkowy, metabolizm paracetamolu, N-acetylo benzochinonoimina, objętość dystrybucji, okres półtrwania, paracetamol, Paracetamol Kabi, płyn mózgowo-rdzeniowy, profil metaboliczny, roztwór do infuzji, stężenie leku w osoczu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenia czynności nerek - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Doreta 37,5 mg + 325 mg
Produkt leczniczy Doreta zawiera tramadol chlorowodorek (37,5 mg) oraz paracetamol (325 mg), które po podaniu doustnym wykazują odrębne, ale komplementarne profile farmakokinetyczne. Tramadol jest podawany w formie racemicznej, z maksymalnym stężeniem w osoczu wynoszącym 64,3 ng/ml dla formy (+) i 55,5 ng/ml dla formy (-) osiąganym po 1,8 godz., a jego okres półtrwania wynosi odpowiednio 5,1 i 4,7 godz. Paracetamol osiąga maksymalne stężenie 4,2 µg/ml po 0,9 godz., z okresem półtrwania około 2,5 godz. Biodostępność tramadolu wynosi około 75% po pojedynczej dawce i wzrasta do 90% po wielokrotnym podaniu, natomiast paracetamol jest niemal całkowicie wchłaniany. Obie substancje wiążą się z białkami osocza w około 20%, a ich dystrybucja obejmuje większość tkanek, z objętością dystrybucji tramadolu Vd,β=203 ± 40 l oraz paracetamolu około 0,9 l/kg. Podanie leku z pokarmem nie wpływa istotnie na farmakokinetykę obu składników, co umożliwia stosowanie niezależnie od posiłków.
białko osocza, biodostępność, CYP2D6, CYP3A, cytochrom P450, dostępność biologiczna, dysfagia, kwas merkapturowy, marskość wątroby, metabolit M1, N-acetylo benzochinonoimina, N-demetylacja, niewydolność nerek, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, przemiana metaboliczna, racemiczny, sprzęganie z kwasem glukuronowym, sprzęganie z kwasem siarkowym, sprzężenie z cysteiną, stężenie w osoczu, tramadol chlorowodorek, tramadol z paracetamolem, wchłanianie w jelicie cienkim, wiązanie z białkami osocza, zredukowany glutation - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Tramadol + Paracetamol Medreg 37,5 mg + 325 mg
Produkt leczniczy Tramadol + Paracetamol Medreg zawiera tramadol (37,5 mg) i paracetamol (325 mg), które charakteryzują się odmiennymi właściwościami farmakokinetycznymi. Tramadol, będący mieszaniną racemicznych izomerów, osiąga maksymalne stężenia w surowicy odpowiednio 64,3 ng/ml (+) i 55,5 ng/ml (-) po 1,8 h, z okresem półtrwania 5,1/4,7 h. Paracetamol osiąga maksymalne stężenie 4,2 μg/ml po 0,9 h, z okresem półtrwania około 2,5 h. Biodostępność tramadolu wynosi około 75% po jednorazowej dawce doustnej, wzrastając do 90% przy długotrwałym stosowaniu, natomiast paracetamol wchłania się prawie całkowicie. Objętość dystrybucji tramadolu wynosi 203 ± 40 l, a paracetamolu około 0,9 l/kg, przy wiązaniu z białkami osocza na poziomie około 20% dla obu substancji. Spożycie posiłków nie wpływa istotnie na farmakokinetykę obu składników, co umożliwia ich podawanie niezależnie od posiłków.
biodostępność tramadolu, CYP2D6, CYP3A, cytochrom P450, glutation, jelito cienkie, kwas glukuronowy, kwas merkapturowy, kwas siarkowy, marskość wątroby, metabolit M1, mieszanina racemiczna, N-acetylo benzochinonoimina, N-demetylacja, niewydolność nerek, O-demetylacja, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, parametry kinetyczne, stężenie w surowicy, tkanka tłuszczowa, Tramadol + Paracetamol, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fervex malinowy (500 mg + 200 mg + 25 mg)/sasz.
Preparat Fervex o smaku malinowym zawiera paracetamol (500 mg), kwas askorbowy (200 mg) oraz maleinian feniraminy (25 mg), z których każdy wykazuje odrębne właściwości farmakokinetyczne. Paracetamol charakteryzuje się szybkim i niemal całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu po 30-60 minutach, co przekłada się na szybki początek działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego. Dystrybucja paracetamolu jest szybka i obejmuje wszystkie tkanki, z porównywalnymi stężeniami we krwi, ślinie i osoczu oraz słabym wiązaniem z białkami osocza. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie poprzez sprzęganie z kwasem glukuronowym (60-80%) i siarkowym (20-30%), z minimalnym udziałem cytochromu P450, który generuje hepatotoksyczny metabolit N-acetylo-benzochinonoiminę. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, z okresem półtrwania około 2 godzin, a 90% dawki jest wydalane w ciągu 24 godzin.
białka osocza, cytochrom P450, dystrybucja leku, działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, farmakokinetyka, Fervex, glutation, hepatotoksyczność paracetamolu, klirens kreatyniny, kwas askorbowy, kwas glukuronowy, kwas siarkowy, lek przeciwhistaminowy, maleinian feniraminy, metabolizm paracetamolu, N-acetylo benzochinonoimina, niewydolność nerek, okres półtrwania, paracetamol, stężenie w osoczu, wchłanianie leku, witamina C