rak płaskokomórkowy
Rak płaskokomórkowy (łac. carcinoma planoepitheliale, ang. squamous cell carcinoma, SCC) to nowotwór złośliwy wywodzący się z komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego. Stanowi jeden z najczęstszych typów nowotworów skóry, jamy ustnej, przełyku, krtani, płuc i szyjki macicy.
Główne czynniki ryzyka rozwoju raka płaskokomórkowego obejmują ekspozycję na promieniowanie UV, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, przewlekłe stany zapalne oraz infekcje wirusem HPV. Nowotwór ten charakteryzuje się naciekowym wzrostem i potencjałem do tworzenia przerzutów, choć ich częstość zależy od lokalizacji guza pierwotnego.
Diagnostyka raka płaskokomórkowego opiera się na badaniu histopatologicznym. W mikroskopie widoczne są typowe cechy: rogowacenie, mosty międzykomórkowe i różny stopień zróżnicowania komórek nowotworowych. Stopniowanie zaawansowania uwzględnia wielkość guza, zajęcie węzłów chłonnych i obecność przerzutów odległych.
Leczenie zależy od lokalizacji, stopnia zaawansowania i cech histopatologicznych guza. Podstawową metodą terapii jest zabieg chirurgiczny, często uzupełniany radioterapią. W przypadkach zaawansowanych stosuje się leczenie systemowe, w tym chemioterapię, immunoterapię lub terapie celowane. Rokowanie jest zróżnicowane i zależy głównie od wczesnego wykrycia oraz lokalizacji nowotworu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Metoksalen – Działania niepożądane
Metoksalen, stosowany w terapii PUVA oraz fotoferezie (produkty Oxsoralen 10 mg kapsułki miękkie i Uvadex 20 µg/ml roztwór), wykazuje działanie fotouczulające, co wiąże się z ryzykiem licznych działań niepożądanych. Najpoważniejszym zagrożeniem jest zwiększone ryzyko rozwoju raka płaskokomórkowego skóry, szczególnie w obrębie męskich narządów płciowych, co wymaga regularnej kontroli dermatologicznej. Długotrwała terapia może prowadzić do bardzo rzadkich zmian w morfologii krwi, uszkodzeń wątroby i nerek, a także do fototoksycznych reakcji skórnych, takich jak rumień, wysypka pęcherzowa i świąd. W trakcie stosowania Uvadexu obserwuje się często niedociśnienie tętnicze (<2% pacjentów), przemijającą gorączkę (<1%), komplikacje w dostępie naczyniowym (<5%) oraz zakażenia (<4%). Ponadto, podczas terapii odnotowano statystycznie istotne, choć klinicznie nieznaczące spadki hemoglobiny (-1,1 g/dl), hematokrytu (-3,1%), liczby erytrocytów (-0,2 x10^12/l), albumin (-1,0 g/l), wapnia (-0,3 mg/dl) i potasu (-0,3 mEq/l).
8-metoksypsoralen, albuminy, bezsenność, ból głowy, dostęp naczyniowy, działanie fototoksyczne, działanie fotouczulające, fotofereza, hematokryt, hemoglobina, krwinki czerwone, metoksalen, morfologia krwi, nadmierne rogowacenie, niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty, oparzenie drugiego stopnia, ostre zatrucie, parametry hematologiczne, posocznica, potas, poziom wapnia, przedawkowanie leku, przedwczesne starzenie skóry, rak płaskokomórkowy, rak płaskokomórkowy skóry, reakcja alergiczna, reakcja fototoksyczna, rumień, świąd, terapia PUVA, twardzina układowa, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie narządów wewnętrznych, uszkodzenie nerek, uszkodzenie wątroby, wysypka pęcherzowa, zaburzenia smaku, zakażenie cewnika, zawroty głowy, zmiany przednowotworowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dermitopic 0,03 %
Dermitopic, zawierający takrolimus jednowodny w stężeniu 0,03% w formie maści, wykazuje specyficzny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. Wielokrotne miejscowe stosowanie u zwierząt laboratoryjnych (szczury, króliki, świnie miniaturowe) powodowało głównie miejscowe reakcje skórne, takie jak zaczerwienienie, obrzęk i grudki. U szczurów przy długotrwałym stosowaniu zaobserwowano objawy toksyczności układowej obejmujące zmiany patologiczne w nerkach, trzustce, oczach oraz układzie nerwowym, co wiązało się z wysoką absorpcją takrolimusu przez skórę tych zwierząt. U świń miniaturowych stosujących 3% maść odnotowano jedynie zmniejszony przyrost masy ciała u samic. Króliki wykazywały szczególną wrażliwość na dożylne podanie takrolimusu, manifestując odwracalne efekty kardiotoksyczne. Badania genotoksyczności in vitro i in vivo nie wykazały potencjału mutagennego leku.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, chłoniak, działanie toksyczne, fotorakotwórczość, immunosupresja, kardiotoksyczność, nowotwór skóry, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, rak płaskokomórkowy, takrolimus jednowodny, toksyczne działanie substancji, toksyczność układowa, upośledzenie płodności, zmiany w nerkach - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dermitopic 0,1%
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Dermitopic, zawierającego 0,1% takrolimusu w maści, wykazały, że miejscowe stosowanie u zwierząt laboratoryjnych powoduje jedynie niewielkie zmiany skórne, takie jak zaczerwienienie, obrzęk i grudki. Długotrwałe stosowanie u szczurów prowadziło do objawów toksyczności układowej obejmujących zmiany w nerkach, trzustce, oczach oraz układzie nerwowym, co wynikało z wysokiego wchłaniania substancji czynnej przez skórę tych zwierząt. U świń miniaturowych i królików obserwowano jedynie nieznaczne efekty, takie jak mniejszy przyrost masy ciała czy odwracalne efekty kardiotoksyczne po dożylnym podaniu. Badania genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały mutagennego ani ogólnoustrojowego potencjału rakotwórczego takrolimusu, jednak w modelu fotorakotwórczości u bezwłosych myszy przy stężeniach 0,3% i 1% zaobserwowano przyspieszenie rozwoju raka płaskokomórkowego skóry, co nie występowało przy stężeniu 0,1% odpowiadającym Dermitopic.
badanie in vitro, badanie in vivo, chłoniak, działanie toksyczne, efekt kardiotoksyczny, fotorakotwórczość, grudka, immunosupresja, maść, nerka, obrzęk, plemnik, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, promieniowanie UV, rak płaskokomórkowy, takrolimus, takrolimus w maści, toksyczność takrolimusu, toksyczność układowa, trzustka, układ nerwowy, zaczerwienienie - Leksykon substancji czynnych
Takrolimus – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne takrolimusu wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są nerki i trzustka, co potwierdzono na szczurach i pawianach. Dodatkowo, u szczurów zaobserwowano toksyczne działanie na układ nerwowy i oczy, a u królików odwracalne kardiotoksyczne efekty po dożylnym podaniu. Szczególnie istotne jest wydłużenie odstępu QTc przy szybkich dożylnych dawkach 0,1–1,0 mg/kg, z maksymalnymi stężeniami takrolimusu przekraczającymi 150 ng/ml, co jest ponad 6-krotnie wyższe niż w standardowej terapii transplantologicznej. Badania reprodukcyjne wskazują na toksyczność zarodkowo-płodową przy dawkach toksycznych dla samic, zaburzenia czynności rozrodczych i porodu u samic szczurów oraz obniżoną płodność u samców (zmniejszona liczba i ruchliwość plemników). Miejscowe stosowanie maści takrolimusu powodowało jedynie niewielkie zmiany skórne, jednak długotrwałe leczenie prowadziło do toksyczności układowej u szczurów, co wiązało się z dużym wchłanianiem przez skórę gryzoni.
badania przedkliniczne, fotorakotwórczość, funkcja nerek, genotoksyczność, immunosupresja, kardiotoksyczność, maść z takrolimusem, narażenie układowe, narządy docelowe, nefrotoksyczność, neurotoksyczność, odstęp QTc, okulotoksyczność, potencjał rakotwórczy, rak płaskokomórkowy, ruchliwość plemników, takrolimus, toksyczność leku, toksyczność trzustkowa, toksyczność zarodkowa, toksyczność zarodkowo-płodowa, zaburzenia rytmu serca