martwica kanalikowa

Martwica kanalikowa (łac. necrosis tubularis) to patologiczny stan dotyczący nerek, charakteryzujący się uszkodzeniem i obumarciem komórek nabłonkowych kanalików nerkowych. Jest to najczęstsza przyczyna ostrej niewydolności nerek w warunkach szpitalnych, odpowiadająca za około 40-45% wszystkich przypadków.

Wyróżnia się dwa główne typy martwicy kanalikowej: toksyczną i niedokrwienną. Toksyczna martwica kanalikowa powstaje wskutek bezpośredniego działania substancji nefrotoksycznych (np. antybiotyków aminoglikozydowych, środków kontrastowych, metali ciężkich) na komórki kanalików. Niedokrwienna martwica kanalikowa rozwija się w wyniku przedłużonego niedokrwienia nerek, występującego np. w stanach wstrząsowych, podczas poważnych operacji czy w przypadku masywnej utraty krwi.

Objawy kliniczne martwicy kanalikowej obejmują oligurię lub anurię, wzrost stężenia kreatyniny i mocznika we krwi, zaburzenia elektrolitowe oraz retencję płynów. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, obrazowych oraz w niektórych przypadkach na biopsji nerki. W obrazie mikroskopowym widoczne są obumarłe komórki nabłonka kanalików, złuszczanie się komórek do światła kanalików oraz przerwanie ciągłości błony podstawnej.

Leczenie martwicy kanalikowej jest głównie objawowe i polega na wyrównywaniu zaburzeń elektrolitowych, kontroli bilansu płynów, zapobieganiu powikłaniom oraz, w razie potrzeby, stosowaniu leczenia nerkozastępczego. Rokowanie zależy od przyczyny, nasilenia uszkodzenia oraz chorób współistniejących, ale w większości przypadków funkcja nerek wraca do normy w ciągu 1-3 tygodni od wystąpienia ostrego uszkodzenia.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Przedawkowanie – Ibuxal Plus 200 mg + 500 mg

Przedawkowanie leku Ibuxal Plus, zawierającego ibuprofen (200 mg) i paracetamol (500 mg), stanowi poważne zagrożenie zdrowotne, zwłaszcza ze względu na hepatotoksyczne działanie paracetamolu. Dawka toksyczna paracetamolu u większości dorosłych wynosi ≥10 g (≥20 tabletek), jednak u pacjentów z czynnikami ryzyka, takimi jak stosowanie leków indukujących enzymy wątrobowe, przewlekłe nadużywanie alkoholu czy niedobór glutationu, próg toksyczności obniża się do 5 g (10 tabletek). Objawy zatrucia są początkowo niespecyficzne (nudności, wymioty, ból brzucha), a ciężkie uszkodzenie wątroby może rozwijać się z opóźnieniem (powyżej 48 h), manifestując się encefalopatią wątrobową, niewydolnością nerek i niewydolnością wielonarządową. Ibuprofen powoduje głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego i układu nerwowego, a w ciężkich przypadkach kwasicę metaboliczną, zaburzenia krzepnięcia i ostrą niewydolność nerek.
arytmia serca, czas protrombinowy, dekontaminacja przewodu pokarmowego, dziurawiec zwyczajny, encefalopatia wątrobowa, fenobarbital, fenytoina, hematuria, hepatotoksyczność paracetamolu, induktory enzymów wątrobowych, kacheksja, karbamazepina, koagulopatia, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwasica metaboliczna, martwica kanalikowa, metionina, mukowiscydoza, N-acetylocysteina, niedobór glutationu, niewydolność wielonarządowa, ostra niewydolność nerek, proteinuria, prymidon, przedawkowanie leku, równowaga kwasowo-zasadowa, ryfampicyna, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zapalenie trzustki
Leksykon leków
Przedawkowanie – Paramax Comp 500 mg + 65 mg

Przedawkowanie Paramax Comp, zawierającego 500 mg paracetamolu oraz 65 mg kofeiny, stanowi poważne zagrożenie ze względu na toksyczne działanie obu składników, zwłaszcza paracetamolu na wątrobę. Dawki przekraczające 6 g u dorosłych lub 140 mg/kg masy ciała u dzieci mogą prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby, wynikającego z nadmiaru toksycznych metabolitów paracetamolu, które wyczerpują zasoby glutationu i uszkadzają hepatocyty. Kofeina w dużych dawkach wywołuje objawy ze strony OUN i układu sercowo-naczyniowego, takie jak bóle głowy, drżenia, pobudzenie oraz arytmie. Przedawkowanie paracetamolu przebiega fazowo, z niespecyficznymi objawami w pierwszych 24 godzinach, a uszkodzenie wątroby rozwija się w ciągu 12-48 godzin, co może prowadzić do niewydolności wątroby, ostrej niewydolności nerek, zaburzeń metabolicznych, arytmii oraz zapalenia trzustki.
antidotum, arytmia, ból brzucha, encefalopatia wątrobowa, enzymy wątrobowe, glutation, jadłowstręt, kofeina, kwasica metaboliczna, martwica kanalikowa, metabolit toksyczny, N-acetylocysteina, niewydolność wątroby, ośrodkowy układ nerwowy, ostra niewydolność nerek, paracetamol, płukanie żołądka, śpiączka, substancja aktywna, tachykardia, układ sercowo-naczyniowy, uszkodzenie wątroby, zaburzenia metabolizmu glukozy, zaburzenia rytmu serca, zapalenie trzustki, żółtaczka
Leksykon leków
Przedawkowanie – APAP intense 200 mg + 500 mg

Lek APAP intense zawiera 200 mg ibuprofenu oraz 500 mg paracetamolu w jednej tabletce, co w przypadku przedawkowania niesie ryzyko toksycznego działania obu substancji. Hepatotoksyczność paracetamolu pojawia się u dorosłych po dawce ≥10 g (≥20 tabletek), a u pacjentów z grup ryzyka (np. stosujących induktory enzymów wątrobowych, nadużywających alkoholu, z niedoborem glutationu) już po ≥5 g (≥10 tabletek). Ibuprofen u dzieci wywołuje objawy toksyczne po dawce >400 mg/kg m.c., natomiast u dorosłych dawka toksyczna nie jest precyzyjnie określona. Przedawkowanie paracetamolu charakteryzuje się fazowym przebiegiem objawów: w pierwszych 24 h dominują niespecyficzne symptomy (nudności, wymioty, ból brzucha), a po 12-48 h pojawiają się biochemiczne oznaki uszkodzenia wątroby, kwasica metaboliczna i możliwa niewydolność wielonarządowa. Ibuprofen powoduje głównie dolegliwości żołądkowo-jelitowe, a w ciężkich przypadkach objawy neurologiczne, kwasicę metaboliczną i zaburzenia krzepnięcia.
białkomocz, czas protrombinowy, diazepam, dziurawiec zwyczajny, encefalopatia, enzymy wątrobowe, fenobarbital, fenytoina, hematuria, hepatotoksyczność, kacheksja, karbamazepina, krwiomocz, kwasica metaboliczna, lorazepam, martwica kanalikowa, metionina, mukowiscydoza, N-acetylocysteina, niedobór glutationu, ostra niewydolność nerek, proteinuria, prymidon, przedawkowanie ibuprofenu, przedawkowanie paracetamolu, ryfampicyna, szumy uszne, uszkodzenie wątroby, węgiel aktywowany, zapalenie trzustki
Leksykon substancji czynnych
Powidon jodowany – Przedawkowanie

Powidon jodowany, stosowany w różnych formach farmaceutycznych jako środek antyseptyczny, może wywołać poważne objawy toksyczności po przedawkowaniu, które następuje przez doustne spożycie, długotrwałe stosowanie na rozległe powierzchnie skóry (>30% powierzchni ciała), inhalację lub nadmierne podanie do oka. Toksyczność ogólnoustrojowa manifestuje się objawami ze strony układu pokarmowego (wymioty, biegunka, bóle brzucha, metaliczny posmak), sercowo-naczyniowego (tachykardia, niedociśnienie, niewydolność krążenia), oddechowego (obrzęk głośni i płuc) oraz nerek (anuria, martwica sferyczna i kanalikowa). Dodatkowo obserwuje się zaburzenia metaboliczne, takie jak kwasica metaboliczna i hipernatremia, a także dysfunkcje tarczycy – zarówno nadczynność, jak i niedoczynność – po długotrwałej ekspozycji na jod. Objawy neurologiczne (drgawki, parestezje) oraz reakcje skórne i ogólne (gorączka, sinica, krwawienia) również mogą wystąpić.
anuria, dializa otrzewnowa, hemodiafiltracja, hemodializa, hipernatremia, intubacja dotchawicza, kwasica metaboliczna, martwica kanalikowa, nadczynność tarczycy, niedociśnienie, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, objaw toksyczny, obrzęk głośni, obrzęk płuc, parestezja, plazmafereza, powidon jodowany, preparat antyseptyczny, sinica, tachykardia, zaburzenie elektrolitowe, zatrucie jodem
Leksykon leków
Przedawkowanie – Braunol 7,5%, roztwór na skórę 75 mg/ml

Produkt Braunol 7,5% zawiera powidon jodowany w stężeniu 7,5 g/100 g roztworu, co odpowiada 10% zawartości jodu. Przedawkowanie może prowadzić do ostrego zatrucia jodem z objawami obejmującymi układ pokarmowy (skurcze, wymioty, biegunka), układ krążenia (hipotensja, tendencja do zapaści), układ oddechowy (obrzęk głośni i płuc), układ moczowy (krwawienie, uszkodzenie nerek, anuria) oraz układ nerwowy (parestezje). Wczesne objawy zatrucia pojawiają się w fazie wczesnej i pośredniej, natomiast uszkodzenia nerek i anuria rozwijają się w ciągu 1-3 dni. Długotrwałe wchłanianie nadmiaru jodu może indukować nadczynność tarczycy manifestującą się częstoskurczem (>100/min), niepokojem, drżeniem kończyn i bólami głowy.
anuria, dializa otrzewnowa, hemodializa, hipotensja, kwasica metaboliczna, martwica kanalikowa, nadczynność tarczycy, niewydolność krążeniowa, niewydolność nerek, niewydolność wielonarządowa, obrzęk głośni, obrzęk płucny, parestezja, plazmafereza, powidon jodowany, sinica, skurcz brzucha, tachykardia, tyreoidektomia, wstrząs, zaburzenia elektrolitowe

martwica kanalikowa

Powiązane wpisy

Przedawkowanie – Ibuxal Plus 200 mg + 500 mg

Przedawkowanie – Paramax Comp 500 mg + 65 mg

Przedawkowanie – APAP intense 200 mg + 500 mg

Powidon jodowany – Przedawkowanie

Przedawkowanie – Braunol 7,5%, roztwór na skórę 75 mg/ml