zatrucie jodem
Zatrucie jodem to stan patologiczny wywołany nadmiernym dostarczeniem jodu do organizmu, który może wystąpić zarówno po jednorazowym przyjęciu dużej dawki, jak i długotrwałej ekspozycji na podwyższone stężenia tego pierwiastka. Klinicznie manifestuje się poprzez objawy ze strony układu pokarmowego (nudności, wymioty, bóle brzucha), skóry (wysypka jodowa), układu oddechowego oraz zaburzenia funkcji tarczycy.
Mechanizm zatrucia jodem wiąże się z bezpośrednim działaniem drażniącym na błony śluzowe oraz wpływem na metabolizm tarczycy. U osób z prawidłową funkcją tarczycy nadmiar jodu zwykle powoduje przejściowe zahamowanie syntezy hormonów tarczycy (efekt Wolffa-Chaikoffa), jednak przy przedłużonej ekspozycji może prowadzić do nadczynności tarczycy (efekt jod-Basedowa), szczególnie u pacjentów z utajoną chorobą Gravesa-Basedowa lub wolem guzkowym.
Diagnostyka zatrucia jodem opiera się na wywiadzie dotyczącym ekspozycji, objawach klinicznych oraz badaniach laboratoryjnych (stężenie jodu w moczu, parametry funkcji tarczycy). Leczenie obejmuje odstawienie źródła jodu, leczenie objawowe oraz w ciężkich przypadkach stosowanie tiosiarczanu sodu, który wspomaga wydalanie jodu z organizmu. W przypadku zaburzeń funkcji tarczycy może być konieczne wdrożenie odpowiedniego leczenia tyreostatycznego lub suplementacji hormonów tarczycy.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 647 mg/ml (300 mg jodu/ml)
Omnipaque, zawierający joheksol jako substancję czynną, jest niejonowym, monomerycznym, trójjodowym środkiem kontrastującym o stężeniu 300 mg jodu/ml, osmolalności 0,64 Osm/kg H₂O (37°C) oraz lepkości 11,6 mPa×s (20°C) i 6,1 mPa×s (37°C). Działania niepożądane są typowe dla jodowych środków kontrastujących i mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania. Najważniejsze z nich to reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i wdrożenia leczenia. Ponadto obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz ryzyko nefropatii kontrastowej (CIN). Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, kreatynina w osoczu, lepkość, monitorowanie pacjenta, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, procedura diagnostyczna, radiologiczny środek kontrastujący, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastowy niejonowy, stężenie jodu, świnka jodowa, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jodek sodu Na 131I, roztwór do wstrzykiwań 37-740 Mbq/ml
Ocena bezpieczeństwa przedklinicznego jodku sodu (NaI) w postaci roztworu do wstrzykiwań wskazuje na ograniczone dane dotyczące toksyczności ostrej oraz przewlekłej. Ilość stabilnego jodu w produkcie jest znacząco niższa niż dzienne spożycie jodu w diecie (40–500 µg/dobę), co sugeruje minimalne ryzyko ostrego zatrucia. Brak jest jednak badań przedklinicznych dotyczących toksyczności po podaniu wielokrotnym, kumulacji izotopu, a także wpływu na rozrodczość i rozwój płodu u zwierząt. Nie przeprowadzono standardowych testów genotoksyczności ani badań rakotwórczości, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa.
badanie przedkliniczne, genotoksyczność, izotop jodu, jodek sodu, ksenon-131, potencjał mutagenny, promieniotwórczy jod, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, promieniowanie jonizujące, rakotwórczość, roztwór do wstrzykiwań, stabilny jod, toksyczność dawki wielokrotnej, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, zatrucie jodem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 755 mg/ml (350 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy rozpuszczalny w wodzie, stosowany w badaniach radiograficznych. Jego podanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, które mogą pojawić się niezależnie od dawki i drogi podania, a łagodne objawy mogą być zwiastunem ciężkich reakcji anafilaktoidalnych lub wstrząsu wymagających natychmiastowego przerwania podawania i interwencji medycznej. Ponadto, po zastosowaniu Omnipaque obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu, co wskazuje na ryzyko rozwoju nefropatii kontrastowej (CIN), szczególnie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności nerek. Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem, objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek utrzymującym się do 10 dni po badaniu (częstość <1/10 000).
badanie radiograficzne, jodowy środek kontrastujący, joheksol, kaniula donaczyniowa, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, ostre uszkodzenie nerek, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, reakcja systemowa, środek kontrastujący niejonowy, stężenie kreatyniny, świnka jodowa, wstrząs anafilaktoidalny, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jodek sodu Na 131 I Polatom, kapsułki do diagnostyki aktywność od 1 MBq do 37 MBq
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku Jodek sodu Na¹³¹I POLATOM w kapsułkach o aktywności od 1 MBq do 37 MBq dostarczają ograniczonych danych, jednak wskazują na niskie ryzyko toksyczności jodu, gdyż zawartość stabilnego jodu jest znikoma w porównaniu do dziennego spożycia wynoszącego 40-500 µg. Brak jest jednak standardowych badań toksykologicznych dotyczących powtarzanego podawania, a także danych na temat wpływu na funkcje rozrodcze, rozwój zarodka i płodu oraz rozwój pourodzeniowy potomstwa. Ponadto, nie przeprowadzono testów genotoksyczności (np. test Amesa, aberracji chromosomowych, mikrojądrowy) ani badań długoterminowych oceniających potencjał kancerogenny preparatu.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, funkcja rozrodcza, izotop promieniotwórczy jodu, jodek sodu, okres półtrwania, potencjał rakotwórczy, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, radiofarmaceutyk, rozwój pourodzeniowy, rozwój zarodkowo-płodowy, test Amesa, test mikrojądrowy, właściwość kancerogenna, właściwość mutagenna, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedawkowanie – Jodek potasu G.L. Pharma 65 mg
Przedawkowanie jodku potasu (substancji czynnej w dawce 65 mg w preparacie Jodek potasu G.L. Pharma) może prowadzić do wieloukładowych objawów toksycznych, obejmujących układ nerwowy (ból głowy), ślinianki (ból i obrzęk), układ pokarmowy (nudności, wymioty, biegunka), a także objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka i zapalenie gardła. W ciężkich przypadkach obserwuje się obrzęk płuc, zapaść krążeniowo-oddechową oraz obrzęk głośni, które stanowią bezpośrednie zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji, w tym udrożnienia dróg oddechowych, tracheotomii czy hemodializy. Uszkodzenie przewodu pokarmowego i nerek jest możliwe przy dużych dawkach jodu, a u noworodków konieczne jest monitorowanie funkcji tarczycy poprzez oznaczanie TSH i T4, ze względu na ryzyko zaburzeń hormonalnych wynikających z niedojrzałości mechanizmów regulacyjnych.
dysfagia, funkcja tarczycy, hemodializa, hormon tyreotropowy, jodek potasu, morfina, obrzęk gardła, obrzęk głośni, obrzęk płuc, obrzęk ślinianek, ostra niewydolność nerek, petydyna, płukanie żołądka, przedawkowanie jodku potasu, tracheotomia, TSH, tyroksyna, uszkodzenie nerek, węgiel aktywny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zachłystowe zapalenie płuc, zamartwica, zapalenie gardła, zapaść krążeniowo-oddechowa, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Przedkliniczne dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania jodku sodu znakowanego izotopem 131I (Na131I) są ograniczone, zwłaszcza w kontekście toksyczności po wielokrotnym podaniu oraz wpływu na reprodukcję i rozwój. Produkt leczniczy Jodek sodu Na131I POLATOM zawiera ilość stabilnego jodu znikomo małą w porównaniu do dziennego spożycia jodu w diecie (40–500 µg/dobę), co minimalizuje ryzyko zatrucia jodem. Brak jest również danych dotyczących mutagenności i karcynogenności, gdyż nie przeprowadzono standardowych badań genotoksyczności in vitro i in vivo ani długoterminowych badań karcynogenności u zwierząt laboratoryjnych.
działanie radiobiologiczne, genotoksyczność, izotop promieniotwórczy jodu, jodek sodu 131I, karcynogenność, okres półtrwania, promieniowanie beta, promieniowanie gamma, radiofarmaceutyk, toksyczność ogólna, toksyczność wielokrotnego podania, właściwości mutagenne, właściwości rakotwórcze, wpływ na reprodukcję, zatrucie jodem - Leksykon leków
Działania niepożądane – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Omnipaque (joheksol) to niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastowy o stężeniu 518 mg/ml (240 mg jodu/ml), stosowany w badaniach radiograficznych. Preparat charakteryzuje się izotonicznością przy stężeniu 140 mg I/ml oraz osmolalnością 0,51 Osm/kg H₂O (37°C) i lepkością 5,6 mPa·s (20°C) oraz 3,3 mPa·s (37°C), co wpływa na jego dobrą tolerancję. Działania niepożądane mogą wystąpić niezależnie od dawki i drogi podania, z naciskiem na reakcje nadwrażliwości, które mogą przejść od łagodnych objawów (wysypka, świąd, nudności) do ciężkich reakcji anafilaktoidalnych i wstrząsu, wymagających natychmiastowego przerwania podawania i interwencji. Często obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz nefropatię kontrastową (CIN), a bardzo rzadko zatrucie jodem manifestujące się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek utrzymującym się do 10 dni.
angiografia, czynność nerek, gospodarka wodno-elektrolitowa, hemodializa, joheksol, kreatynina, lepkość w medycynie, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, Omnipaque, osmolalność, przedawkowanie leku, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, środek kontrastujący niejonowy, świnka jodowa, uszkodzenie nerek, wstrząs, zatrucie jodem - Leksykon leków
Przedawkowanie – Jodek Potasu TZF 65 mg
Przedawkowanie jodku potasu (tabletki zawierające 65 mg potasu jodku, odpowiadające 50 mg jodu) może prowadzić do wielonarządowych powikłań, w tym obrzęku płuc, obrzęku głośni, uszkodzenia przewodu pokarmowego i nerek oraz zapaści krążeniowo-oddechowej. Objawy zatrucia obejmują ból głowy, obrzęk i ból ślinianek, gorączkę, zapalenie krtani, nudności, wymioty, biegunkę, a także poważne zaburzenia oddechowe i krążeniowe. Szczególnie narażone są noworodki, u których konieczne jest monitorowanie stężenia TSH i T4 oraz wdrożenie terapii substytucyjnej w przypadku zaburzeń hormonalnych.
biegunka, hemodializa, hormon tyreotropowy, jodek potasu, morfina, obrzęk głośni, obrzęk płuc, obrzęk ślinianek, ostra niewydolność, petydyna, płukanie żołądka, przedawkowanie jodku potasu, terapia substytucyjna, tracheotomia, tyroksyna, uszkodzenie nerek, uszkodzenie przewodu pokarmowego, węgiel aktywny, zaburzenia elektrolitowe, zachłystowe zapalenie płuc, zamartwica, zapalenie gardła, zapalenie krtani, zapaść krążeniowo-oddechowa, zatrucie jodem - Leksykon substancji czynnych
Jodek sodu – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Jodek sodu (Na131I) jest stosowany w medycynie nuklearnej zarówno diagnostycznie, jak i terapeutycznie, zawierając radioaktywny izotop jodu 131I, który emituje promieniowanie gamma i beta. Dane przedkliniczne wskazują na minimalną toksyczność ostrą tej substancji, co wynika z bardzo niskiej zawartości jodu w produktach leczniczych (np. Theracap131 zawiera ≤20 μg sodu jodku na kapsułkę), znacznie poniżej dziennego spożycia jodu z diety (40-500 μg/dobę). Brak jest jednak danych dotyczących toksyczności po wielokrotnym podaniu, wpływu na reprodukcję, a także właściwości mutagennych i rakotwórczych jodku sodu Na131I, co stanowi istotną lukę w ocenie bezpieczeństwa przedklinicznego.
działanie niepożądane, dzienne spożycie, izotop jodu 131I, jodek potasu, jodek sodu, medycyna nuklearna, praktyka kliniczna, profil bezpieczeństwa, promieniowanie gamma, toksyczność ostra, toksyczność wielokrotnego podania, Vitreolent, właściwości mutagenne, właściwości rakotwórcze, wpływ na reprodukcję, zatrucie jodem - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Omnipaque 518 mg/ml (240 mg jodu/ml)
Podczas stosowania jodowego środka kontrastowego Omnipaque (518 mg/ml, 240 mg jodu/ml) lekarz powinien poinformować pacjenta o wpływie leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Standardowo zaleca się unikanie tych czynności przez co najmniej 1 godzinę po podaniu środka, natomiast po podaniu podpajęczynówkowym okres ten wydłuża się do 24 godzin ze względu na dłuższe utrzymywanie się działań niepożądanych. W przypadku utrzymujących się objawów po badaniu mielograficznym konieczna jest indywidualna ocena stanu pacjenta przed dopuszczeniem do prowadzenia pojazdów. Należy zwrócić uwagę na objawy takie jak zawroty głowy, zaburzenia widzenia, senność, nudności, reakcje alergiczne oraz specyficzne powikłania, np. zatrucie jodem objawiające się obrzękiem ślinianek, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pacjenta.
badanie mielograficzne, czynność nerek, dysfunkcja nerek, działanie niepożądane, hemodializa, jodowy środek kontrastowy, obrzęk ślinianek, Omnipaque, podanie podpajęczynówkowe, przedawkowanie Omnipaque, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktoidalna, reakcja nadwrażliwości, świnka jodowa, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi, zaburzenie widzenia, zatrucie jodem, zawrót głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – HEVASCOL
Produkt HEVASCOL (480 mg I/ml, roztwór do wstrzykiwań) zawierający 1280 mg etiodowanego oleju w 1 ml wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych. Podanie dożylne lub dokanałowe jest bezwzględnie przeciwwskazane. U pacjentów z obrzękiem limfatycznym istnieje ryzyko jego zaostrzenia. Limfografia z HEVASCOL może wywołać przejściową zatorowość płucną, szczególnie u osób z zaburzeniami czynności płuc, niewydolnością krążenia lub przeciążeniem prawego serca, co wymaga dostosowania dawki lub rezygnacji z badania. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, mogą wystąpić nagle, nawet po pierwszym podaniu, dlatego konieczne jest zapewnienie sprzętu do resuscytacji. U pacjentów z astmą, alergią lub nadwrażliwością na jod ryzyko reakcji jest zwiększone. HEVASCOL może wpływać na czynność tarczycy, wywołując nadczynność lub niedoczynność, zwłaszcza u pacjentów z utajoną nadczynnością lub autonomią tarczycy, co wymaga monitorowania TSH i fT4 przed i po badaniu, zwłaszcza u noworodków i wcześniaków.
amfoterycyna B, antybiotyk aminoglikozydowy, chemoembolizacja przeztętnicza, gammapatia monoklonalna, histerosalpingografia, kwasica mleczanowa, lek immunosupresyjny, lek nefrotoksyczny, limfografia, makroglobulinemia Waldenströma, martwica skóry, metotreksat, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk limfatyczny, rak wątrobowokomórkowy, szpiczak mnogi, udar niedokrwienny mózgu, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności wątroby, zatorowość mózgu, zatorowość płucna, zatorowość tłuszczowa, zatrucie jodem, zdekompensowana marskość wątroby, zmiany miażdżycowe, związek platyny, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Joheksol – Działania niepożądane
Joheksol, niejonowy, monomeryczny, trójjodowy środek kontrastujący (Omnipaque w stężeniach 240, 300 i 350 mg jodu/ml), pomimo dobrego profilu bezpieczeństwa, może wywoływać działania niepożądane o różnej ciężkości, niezależnie od dawki i drogi podania. Reakcje nadwrażliwości, od łagodnych do ciężkich anafilaktoidalnych, występują niezbyt często do rzadko i wymagają natychmiastowego przerwania podawania środka oraz wdrożenia leczenia. Często obserwuje się przemijające zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz nefropatię kontrastową (CIN), szczególnie u pacjentów z istniejącą dysfunkcją nerek, cukrzycą lub odwodnieniem. Bardzo rzadkim powikłaniem jest zatrucie jodem („świnka jodowa”) objawiające się obrzękiem i wzmożonym napięciem ślinianek, utrzymującym się do 10 dni po badaniu.
antidotum, hemodializa, jodowy środek kontrastujący, joheksol, kreatynina w osoczu, nefropatia kontrastowa, obrzęk ślinianek, okres półtrwania, Omnipaque, przedawkowanie joheksolu, reakcja anafilaktoidalna, środek kontrastujący niejonowy, świnka jodowa, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenia elektrolitowe, zatrucie jodem