bliźnięta monozygotyczne
Bliźnięta monozygotyczne (jednojajowe) powstają w wyniku podziału pojedynczej zapłodnionej komórki jajowej (zygoty) na dwa odrębne zarodki. Do podziału dochodzi we wczesnej fazie rozwoju embrionalnego, zwykle w ciągu pierwszych 14 dni po zapłodnieniu.
Cechy charakterystyczne bliźniąt monozygotycznych to identyczny materiał genetyczny, ta sama płeć oraz znaczne podobieństwo fenotypowe. Stopień podobieństwa może być jednak modyfikowany przez czynniki epigenetyczne i środowiskowe. Częstość występowania ciąż z bliźniętami jednojajowymi wynosi około 3-4 na 1000 porodów i jest względnie stała w różnych populacjach.
W zależności od momentu podziału zygoty, bliźnięta monozygotyczne mogą mieć wspólne lub oddzielne owodnie i kosmówki. Podział w ciągu pierwszych 3 dni skutkuje powstaniem dwóch oddzielnych kosmówek i owodni (dichorialne-diamniotyczne), między 4-8 dniem – jednej kosmówki i dwóch owodni (monochorialne-diamniotyczne), a po 8 dniu – jednej kosmówki i jednej owodni (monochorialne-monoamniotyczne). Podział po 13 dniu może prowadzić do powstania bliźniąt nierozdzielonych (zroślaków).
Ciąże z bliźniętami monozygotycznymi, szczególnie jednokosmówkowe, wiążą się z wyższym ryzykiem powikłań położniczych, w tym zespołu przetoczenia między płodami (TTTS), zespołu anemia-policytemia (TAPS), ograniczenia wzrastania płodu oraz powikłań związanych z nieprawidłowościami pępowiny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Reumatoidalne zapalenie stawów – Epidemiologia
Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) jest przewlekłą, autoimmunologiczną chorobą zapalną stawów o globalnym zasięgu, z częstością występowania od 0,24% do 1% populacji, przy wyraźnej przewadze kobiet (stosunek 2-3:1) i szczycie zachorowań między 35 a 50 rokiem życia. W 2020 roku na świecie żyło około 176 milionów osób z RZS, a standaryzowany współczynnik chorobowości wynosił 2088 na 100 000 populacji, co oznacza wzrost o 141% od 1990 roku. Chorobowość jest wyższa w krajach uprzemysłowionych i środowiskach miejskich, a także wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne, z najwyższą częstością w populacjach rdzennych Amerykanów (np. Indianie Chippewa 6,8%) i najniższą w Azji Wschodniej (Chiny, Japonia 0,2-0,3%). Czynniki genetyczne, zwłaszcza obecność alleli HLA-DR4, oraz środowiskowe, takie jak palenie tytoniu (odpowiedzialne za 9,01% śmiertelności związanej z RZS) i infekcje, odgrywają kluczową rolę w patogenezie choroby. Współczesne dane wskazują na wzrost zachorowalności na RZS z ujemnym czynnikiem reumatoidalnym (RF), co komplikuje diagnostykę i wymaga zwiększonej czujności klinicznej.
allel HLA DRB1, bliźnięta monozygotyczne, choroba autoimmunologiczna, choroba zwyrodnieniowa stawów, czynnik reumatoidalny, DALY, DMARD, działanie immunomodulujące, ekspozycja na toksyny, Global Burden of Disease, inhibitor TNF, kwasy omega-3, metotreksat, nadciśnienie ciążowe, niepełnosprawność, palenie tytoniu, podłoże genetyczne, populacja ogólna, przeciwciała anty-CCP, reumatoidalne zapalenie stawów, spożycie alkoholu, stan przedrzucawkowy, steroidy, Światowa Organizacja Zdrowia, witamina D, wskaźnik śmiertelności, współczynnik chorobowości, współczynnik zachorowalności, YLD, zapalenie przyzębia, zespół cieśni nadgarstka