afty małe
Afty małe (łac. aphthae minor, ang. minor aphthous ulcers) to najpowszechniejsza forma aft występujących w jamie ustnej, stanowiąca około 80% wszystkich przypadków owrzodzeń aftowych. Charakteryzują się występowaniem okrągłych lub owalnych zmian o średnicy mniejszej niż 10 mm, z wyraźnym czerwonym rąbkiem zapalnym otaczającym centralnie położoną szarożółtą martwiczą powierzchnię.
Zmiany te najczęściej lokalizują się na niezrogowacialej błonie śluzowej jamy ustnej: wewnętrznej powierzchni warg, policzków, dnie jamy ustnej, brzegach i spodniej stronie języka oraz na wędzidełkach. Afty małe zwykle goją się samoistnie w ciągu 7-14 dni bez pozostawienia blizny. Etiologia tych zmian jest złożona i obejmuje czynniki genetyczne, immunologiczne, mikrobiologiczne oraz środowiskowe.
Leczenie aft małych jest głównie objawowe i ma na celu zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz przyspieszenie gojenia. W terapii miejscowej stosuje się środki przeciwbólowe, przeciwzapalne oraz przyspieszające regenerację tkanek. W przypadkach nawracających rozważa się suplementację witamin (szczególnie z grupy B), mikroelementów oraz identyfikację i eliminację potencjalnych czynników wyzwalających.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Afty – Patofizjologia i mechanizm
Afty (recurrent aphthous stomatitis, RAS) to powszechne zmiany błony śluzowej jamy ustnej, których patogeneza opiera się na zaburzeniach odpowiedzi immunologicznej, zwłaszcza limfocytów T i aktywacji TNF-α. W badaniach histopatologicznych wczesnych zmian aftowych stwierdza się infiltrację limfocytów T (80%), obrzęk międzykomórkowy, degenerację nabłonka oraz naciekanie warstw podstawnej i kolczystej przez komórki jednojądrowe. Na poziomie molekularnym obserwuje się podwyższone stężenia interferonu gamma, TNF-α, IL-2, IL-4, IL-5 oraz deficyt IL-10. Czynniki wyzwalające obejmują urazy mechaniczne, stres, zmiany hormonalne, niedobory pokarmowe (żelazo, witamina B12, kwas foliowy, cynk) oraz dysbiozę mikrobioty jamy ustnej. Istotna jest także predyspozycja genetyczna, związek z HLA-B51 i rodzinny wywiad dodatni u 24-46% pacjentów. Afty dzieli się na małe (<5 mm, gojące się w 1-2 tygodnie), duże (>10 mm, mogące pozostawiać blizny) oraz opryszczkowate, które różnią się etiologią i obrazem histopatologicznym, ale nie są związane z wirusem opryszczki pospolitej.
afty, afty duże, afty małe, afty opryszczkowate, celiakia, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, cykliczna neutropenia, czynnik martwicy nowotworów alfa, dysbioza mikrobioty, główny układ zgodności tkankowej, interferon gamma, interleukina-2, keratynocyt, komórka tuczna, komórki CD4, kortykosteroid, laurylosiarczan sodu, limfocyt T, niesteroidowe leki przeciwzapalne, opryszczka wargowa, rak jamy ustnej, reaktywne formy tlenu, toczeń, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zespół MAGIC, zespół PFAPA