inhibicja acetylocholinesterazy
Inhibicja acetylocholinesterazy to proces hamowania działania enzymu acetylocholinesterazy (AChE), który w warunkach fizjologicznych odpowiada za rozkład acetylocholiny (ACh) – neuroprzekaźnika w układzie nerwowym. W wyniku inhibicji dochodzi do zwiększenia stężenia acetylocholiny w szczelinie synaptycznej, co prowadzi do nasilenia przewodnictwa cholinergicznego.
Mechanizm inhibicji acetylocholinesterazy może być odwracalny lub nieodwracalny, w zależności od rodzaju związku hamującego. Inhibitory odwracalne (np. donepezil, galantamina, rywastygmina) są stosowane w leczeniu choroby Alzheimera, myasthenia gravis oraz jaskry. Nieodwracalne inhibitory (np. związki fosforoorganiczne) mogą działać jako insektycydy lub bojowe środki trujące.
W praktyce klinicznej inhibitory acetylocholinesterazy znajdują zastosowanie głównie w leczeniu schorzeń neurodegeneracyjnych i zaburzeń funkcji poznawczych. Ich działanie opiera się na zwiększeniu poziomu acetylocholiny w mózgu, co może częściowo kompensować deficyty cholinergiczne występujące w chorobie Alzheimera. Leki te mogą poprawiać funkcje poznawcze, jednak ich skuteczność jest ograniczona i nie zatrzymują one progresji choroby.
Działania niepożądane inhibicji acetylocholinesterazy wynikają z nadmiernej stymulacji układu cholinergicznego i obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bradykardię, zwiększone wydzielanie śliny i potu, skurcz oskrzeli oraz zwężenie źrenic. W przypadku zatrucia inhibitorami AChE (szczególnie związkami fosforoorganicznymi) może wystąpić tzw. kryzys cholinergiczny, będący stanem zagrożenia życia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Donectil ODT 10 mg
Donectil ODT, zawierający 10 mg chlorowodorku donepezylu, jest selektywnym, odwracalnym inhibitorem acetylocholinesterazy (AChE), wykazującym ponad 1000-krotnie większą selektywność wobec AChE niż butyrylocholinoesterazy. Donepezyl hamuje aktywność AChE w erytrocytach odpowiednio o 63,6% przy dawce 5 mg oraz 77,3% przy dawce 10 mg, co koreluje z poprawą funkcji poznawczych ocenianą skalą ADAS-Cog u pacjentów z chorobą Alzheimera. Pomimo skuteczności objawowej, brak jest dowodów na wpływ leku na spowolnienie progresji choroby. Preparat jest dostępny w formie tabletek do rozpadu w jamie ustnej, co ułatwia podawanie pacjentom z trudnościami w połykaniu.
acetylocholina, chlorowodorek donepezylu, choroba Alzheimera, choroba neurologiczna, dysfagia, funkcjonowanie społeczne, inhibicja acetylocholinesterazy, inhibitor acetylocholinesterazy, jama ustna, krwinka czerwona, ośrodkowy układ nerwowy, otępienie, otępienie typu alzheimerowskiego, otępienie w chorobie Alzheimera, skala ADAS-Cog, skala ADL/CDR, skala CIBIC-Plus, zależność dawka-efekt, zdolność poznawcza - Leksykon leków
Interakcje leku – Doneprion 10 mg
Donepezyl, będący inhibitorem acetylocholinesterazy i metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko wydłużenia odstępu QTc i torsade de pointes przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA (np. chinidyna), klasy III (amiodaron, sotalol), niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi (cytalopram, escytalopram, amitryptylina), przeciwpsychotycznymi (pochodne fenotiazyny, sertindol) oraz antybiotykami (klarytromycyna, erytromycyna, lewofloksacyna, moksyfloksacyna). Inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, erytromycyna) i CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna) mogą zwiększać stężenie donepezylu w osoczu, np. ketokonazol podnosi je o około 30%, natomiast induktory enzymów (ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, alkohol) obniżają stężenie leku, potencjalnie zmniejszając jego skuteczność terapeutyczną.
badanie EKG, choroba Alzheimera, CYP2D6, CYP3A4, częstoskurcz komorowy, depresja ośrodkowego układu nerwowego, donepezyl, induktor enzymu, inhibicja acetylocholinesterazy, inhibitor cholinesterazy, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, izoenzym cytochromu P-450, lek antycholinergiczny, lek cholinergiczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, ośrodkowy układ nerwowy, środek blokujący połączenie nerwowo-mięśniowe, stężenie acetylocholiny, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QTc, zaburzenie rytmu serca, zwiotczenie mięśni