krwiak podtorebkowy
Krwiak podtorebkowy (podtorebkowe wylewy krwi) to zbiornik krwi gromadzący się pomiędzy narządem a jego torebką. Najczęściej dotyczy wątroby (krwiak podtorebkowy wątroby) lub nerki (krwiak podtorebkowy nerki), choć może wystąpić również w innych narządach posiadających torebkę, takich jak śledziona.
W przypadku wątroby, krwiak podtorebkowy najczęściej jest konsekwencją urazu tępego jamy brzusznej, powikłaniem poporodowym (zespół HELLP) lub następstwem interwencji diagnostycznej (np. biopsji wątroby). W nerkach zwykle jest skutkiem urazu, zmiany nowotworowej lub procedury medycznej (np. biopsji nerki).
Objawy kliniczne obejmują ból w okolicy zajętego narządu, objawy wstrząsu hipowolemicznego w przypadku masywnego krwawienia, a w badaniach laboratoryjnych – spadek parametrów czerwonokrwinkowych. Diagnostyka opiera się głównie na badaniach obrazowych: USG, tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym.
Leczenie zależy od wielkości krwiaka, dynamiki krwawienia i stanu klinicznego pacjenta. W przypadkach stabilnych stosuje się postępowanie zachowawcze i obserwację. W sytuacjach niestabilności hemodynamicznej lub powiększania się krwiaka konieczna może być interwencja chirurgiczna lub embolizacja naczyń.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Pęknięta śledziona – Etiologia i przyczyny
Pęknięcie śledziony jest stanem zagrożenia życia, najczęściej wynikającym z urazów tępych, które stanowią 50-75% przypadków, z dominującą etiologią wypadków komunikacyjnych oraz bezpośrednich urazów lewego górnego kwadrantu brzucha. Rzadziej spotykane są urazy penetrujące (około 9%). Spontaniczne pęknięcie śledziony, stanowiące mniejszość przypadków, jest zwykle związane z patologią narządu, w tym nowotworami hematologicznymi i pierwotnymi (30%), infekcjami (30%) takimi jak mononukleoza zakaźna (0,1-0,5% pacjentów), malaria czy cytomegalowirus, chorobami zapalnymi (15%), lekami (10%) oraz przyczynami mechanicznymi (7%). Splenomegalia, obecna w około 95% spontanicznych przypadków, znacząco zwiększa ryzyko pęknięcia poprzez osłabienie torebki śledziony.
antybiotykoterapia profilaktyczna, antykoagulant, bakteria otoczkowa, chłoniak rozlany z dużych komórek B, choroba Gauchera, choroba Niemanna-Picka, dur brzuszny, gruźlica, krwawienie do jamy brzusznej, krwiak podtorebkowy, lek przeciwpłytkowy, malaria, mononukleoza zakaźna, naczyniakomięsak, nadciśnienie wrotne, niedokrwistość hemolityczna, nowotwór hematologiczny, pęknięta śledziona, przerzut nowotworowy, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, sferocytoza wrodzona, splenektomia, splenomegalia, spontaniczne pęknięcie śledziony, talasemia, tępy uraz jamy brzusznej, tętniak tętnicy śledzionowej, toczeń, tromboliza, uraz penetrujący, uszkodzenie jatrogenne, wirusowe zapalenie wątroby, wstrząs krwotoczny, zakażenie HIV, zakrzepica żyły wrotnej, zapalenie trzustki, zawał śledziony, złamanie żebra - Leksykon chorób i schorzeń
Pęknięta śledziona – Diagnostyka i diagnoza
Pęknięcie śledziony stanowi stan nagły wymagający szybkiej diagnostyki i interwencji ze względu na ryzyko masywnego krwotoku wewnętrznego. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym (ocena bolesności, objaw Kehr’a, objawy niestabilności hemodynamicznej), badaniach obrazowych oraz laboratoryjnych. U pacjentów stabilnych hemodynamicznie złotym standardem jest tomografia komputerowa (TK) z kontrastem dożylnym, charakteryzująca się czułością około 85,7% i zdolnością wykrycia nawet 100 ml krwi w jamie brzusznej. U pacjentów niestabilnych hemodynamicznie preferowane jest szybkie badanie ultrasonograficzne FAST, o czułości około 57,1%, umożliwiające ocenę obecności wolnego płynu przy łóżku pacjenta. Diagnostyczne płukanie otrzewnej (DPL) stosuje się w sytuacjach wątpliwych, zwłaszcza u pacjentów niestabilnych. Klasyfikacja uszkodzeń śledziony według AAST (stopnie I-V) pomaga w doborze leczenia – wyższe stopnie (IV-V) zwykle wymagają interwencji chirurgicznej, niższe (I-III) mogą być leczone zachowawczo.
angiografia, badania koagulologiczne, badanie FAST, badanie fizykalne, bilans płynów, krwiak podtorebkowy, krwotok wewnętrzny, mononukleoza zakaźna, morfologia krwi, niestabilność hemodynamiczna, objaw Kehr’a, objawy brzuszne, opóźnione pęknięcie śledziony, pęknięta śledziona, perforacja wrzodu, rezonans magnetyczny, ropień śledziony, samoistne pęknięcie śledziony, scyntygrafia, tomografia komputerowa, układ krzepnięcia, zapalenie trzustki, zawał śledziony - Leksykon chorób i schorzeń
Pęknięta śledziona – Patofizjologia i mechanizm
Pęknięcie śledziony (ruptura splenis) jest stanem zagrożenia życia, wynikającym z przerwania ciągłości torebki i miąższu śledziony, co prowadzi do krwawienia do jamy otrzewnowej. Urazy tępe, zwłaszcza w wyniku wypadków komunikacyjnych, stanowią 50-75% przypadków, a złamania żeber po lewej stronie dolnej klatki piersiowej mogą wskazywać na uszkodzenie śledziony u 20% pacjentów. Istnieją dwa główne typy pęknięć: przeztorebkowe, powodujące natychmiastowe krwawienie i ryzyko wstrząsu hipowolemicznego, oraz podtorebkowe (dwufazowe), z opóźnionym pęknięciem torebki. Samoistne pęknięcie, rzadziej spotykane, jest związane z powiększeniem śledziony (splenomegalią) w przebiegu chorób zakaźnych (np. mononukleoza zakaźna, malaria), hematologicznych, nowotworowych czy metabolicznych. Powiększona śledziona jest bardziej podatna na uszkodzenia z powodu rozciągnięcia i ścieńczenia torebki oraz zwiększonej masy narządu. Warto podkreślić, że śmiertelność w urazowym pęknięciu wynosi około 10%, a w samoistnym przekracza 80% bez natychmiastowej interwencji.
amyloidoza, angioembolizacja, cytomegalia, dur brzuszny, jama brzuszna, kolonoskopia, krwiak podtorebkowy, krwotok śródmiąższowy, malaria, mononukleoza zakaźna, nadciśnienie wrotne, niedokrwistość hemolityczna, opóźnione pęknięcie śledziony, pęknięcie śledziony, ropień śledziony, samoistne pęknięcie śledziony, sferocytoza wrodzona, splenektomia, splenomegalia, tępy uraz, tętniak rzekomy, tętnica śledzionowa, toczeń rumieniowaty układowy, trombocytoza, wstrząs krwotoczny, zakażenie Salmonella, zawał śledziony, zespół OPSI