martwica serowata
Martwica serowata (łac. necrosis caseosa) to specyficzny rodzaj martwicy, charakteryzujący się tworzeniem mas o konsystencji przypominającej ser, stąd nazwa. Ten typ martwicy jest charakterystyczny dla zakażeń wywołanych przez prątki gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis), choć może wystąpić również w innych schorzeniach, takich jak zakażenia grzybicze czy niektóre nowotwory.
Histopatologicznie martwica serowata charakteryzuje się obecnością bezstrukturalnych, kwasochłonnych mas z rozpadłymi jądrami komórkowymi. Mikroskopowo widoczne są ziarniste masy bez zachowanej architektury tkanek, otoczone komórkami zapalenia, w tym komórkami nabłonkowatymi, komórkami olbrzymimi typu Langhansa oraz limfocytami, tworzącymi razem charakterystyczny granulom gruźliczy.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne rodzaje martwicy, takie jak martwica skrzepowa, rozpływna czy włóknikowa. Obecność martwicy serowatej w materiale histopatologicznym stanowi istotną wskazówkę diagnostyczną, szczególnie w kierunku gruźlicy, i wymaga zawsze dalszej diagnostyki mikrobiologicznej, w tym badań molekularnych w celu identyfikacji prątków.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Prątki BCG – Działania niepożądane
Prątki BCG, stosowane zarówno w immunoterapii raka pęcherza moczowego (preparaty OncoTICE, Onko BCG 50 i Onko BCG 100), jak i w szczepieniach przeciwgruźliczych, wywołują charakterystyczne działania niepożądane zależne od drogi podania i dawkowania. W immunoterapii raka pęcherza moczowego u około 90% pacjentów obserwuje się miejscowe reakcje zapalne pęcherza, takie jak częstomocz, bolesność, krwiomocz i bolesne parcie, które zwykle ustępują samoistnie w ciągu 48 godzin. Poważniejsze powikłania to ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza oraz zapalenie prostaty i najądrzy z martwicą serowatą, wymagające leczenia przeciwprątkowego. Ogólnoustrojowe objawy, takie jak gorączka 38-39°C, dreszcze, bóle mięśniowo-stawowe i nudności, pojawiają się do 4 godzin po podaniu i trwają do 48 godzin, leczone objawowo paracetamolem i nawodnieniem. W przypadku podejrzenia uogólnionego zakażenia BCG (np. zapalenie płuc, wątroby, cytopenia, sepsa) konieczna jest hospitalizacja i wielolekowe leczenie przeciwgruźlicze, m.in. rifampicyną (10 mg/kg mc., zwykle 600 mg) i izoniazydem (5 mg/kg mc., zwykle 300 mg) przez 6 tygodni lub rozszerzony schemat 4-miesięczny z dodatkiem etambutolu.
bezdech wcześniaków, bliznowiec, cistitis acuta, cytopenia, częstomocz, etambutol, immunoterapia raka pęcherza moczowego, izoniazyd, keloid, kortykosteroid, krostka, krwiomocz, leczenie przeciwgruźlicze, martwica serowata, Mycobacterium bovis, niedokrwistość, ogólnoustrojowe zakażenie BCG, owrzodzenie, podrażnienie pęcherza moczowego, posocznica, prątek BCG, przezcewkowa resekcja, rifampicyna, szczepienie przeciwgruźlicze, tętniak bakteryjny, zakaźne zapalenie wnętrza gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie naczyń, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zapalenie szpiku kostnego, zapalenie wątroby, ziarniniak - Leksykon chorób i schorzeń
Histoplazmoza – Patofizjologia i mechanizm
Histoplazmoza jest układową mikozą wywoływaną przez dimorficzny grzyb Histoplasma capsulatum, który po inhalacji mikrokonidiów przekształca się w patogenną formę drożdżakową w pęcherzykach płucnych. Grzyb ten wykazuje zdolność do przeżywania i namnażania wewnątrz makrofagów pęcherzykowych dzięki mechanizmom takim jak neutralizacja reaktywnych form tlenu i azotu (enzymy SOD, katalazy), regulacja pH fagosomu, hamowanie fuzji fagosomu z lizosomami oraz maskowanie β-1,3-glukanów ściany komórkowej α-1,3-glukanem, co pozwala na uniknięcie rozpoznania przez receptor Dectin-1. Białko Hsp60 umożliwia adhezję do receptora CR3 na makrofagach, co sprzyja fagocytozie bez wyzwalania odpowiedzi zapalnej. Rozprzestrzenianie się patogenu odbywa się poprzez zainfekowane makrofagi, które transportują grzyba do węzłów chłonnych i narządów układu siateczkowo-śródbłonkowego, a białko CBP1 jest kluczowe dla uwalniania drożdżaków z komórek gospodarza. Po 10-14 dniach rozwija się odporność komórkowa, aktywująca makrofagi do zabijania grzyba, głównie dzięki cytokinom IL-12 i IFN-γ oraz polaryzacji limfocytów T CD4+ w kierunku fenotypu Th1.
alfa-1, apoptoza makrofagów, dysmutaza ponadtlenkowa, fuzja fagosomu z lizosomem, grzyb dimorficzny, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza, infekcja latentna, interferon gamma, interleukina-12, komórka dendrytyczna, limfocyt T CD4+, limfocyt T CD8, makrofag pęcherzykowy, martwica serowata, niewydolność nadnerczy, odporność komórkowa, pęcherzyk płucny, postać rozsiana, reaktywna forma tlenu, rozsiana histoplazmoza, układ siateczkowo-śródbłonkowy, wakuola fagocytarna, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon chorób i schorzeń
Ropień piersiowy – Diagnostyka i diagnoza
Ropień piersiowy, będący często powikłaniem mastitis, występuje u 3-11% kobiet karmiących piersią i wymaga szybkiej diagnostyki w celu zapobiegania powikłaniom takim jak przetoki czy sepsa. Podstawą rozpoznania jest badanie fizykalne, uwzględniające obecność bolesnego, twardego guza, zaczerwienienia, obrzęku, fluktuacji oraz objawów ogólnych zakażenia. Ultrasonografia jest metodą z wyboru, umożliwiającą różnicowanie zbiornika płynowego od guza litego, ocenę rozmiaru i lokalizacji ropnia oraz kierowanie biopsją cienkoigłową (FNA) pod kontrolą USG, która pełni funkcję diagnostyczno-terapeutyczną. W obrazie USG ropień prezentuje się jako hipoechogeniczna lub bezechowa masa z hiperechogenicznym obszarem obrzęku, często z wewnętrznymi przegrodami i zwiększonym przepływem w ścianach. Diagnostyka różnicowa jest szczególnie istotna u kobiet niekarmiących, gdzie należy wykluczyć raka zapalnego piersi, zwłaszcza przy utrzymujących się objawach powyżej 5 tygodni.
badanie cytologiczne, badanie fizykalne, badanie palpacyjne, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja cienkoigłowa, choroba Mondora, diagnostyka różnicowa, galaktocele, gronkowiec naskórkowy, gronkowiec złocisty, mammografia, martwica serowata, mastitis, morfologia krwi, MRSA, oporność bakterii, paciorkowiec, posiew mikrobiologiczny, rak zapalny piersi, ropień gruźliczy, ropień piersiowy, tłuszczak, torbiel mleczna, ultrasonografia, USG, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Gruźlica – Patofizjologia i mechanizm
Gruźlica (TB) jest zakaźną chorobą wywoływaną przez Mycobacterium tuberculosis, która najczęściej atakuje płuca, ale może również zajmować inne narządy. Transmisja odbywa się drogą powietrzną przez inhalację kropli aerozolu zawierających 1-10 prątków o średnicy 1-5 µm, które docierają do pęcherzyków płucnych. Zakażenie przebiega w trzech fazach: pierwotnej, latentnej (utajonej) i aktywnej. W fazie latentnej, która dotyczy około 90% zakażonych, układ odpornościowy kontroluje namnażanie bakterii, zapobiegając rozwojowi objawów. Reaktywacja zakażenia, prowadząca do aktywnej postaci choroby, jest szczególnie częsta u pacjentów z immunosupresją, np. współzakażonych HIV, u których ryzyko rozwoju aktywnej gruźlicy wynosi ponad 10% rocznie. Patogeneza opiera się na zdolności prątków do unikania zniszczenia przez makrofagi pęcherzykowe poprzez hamowanie fuzji fagosomu z lizosomem, m.in. dzięki wydzielaniu antygenu ESAT-6, co umożliwia przetrwanie i namnażanie się bakterii wewnątrz komórek gospodarza.
aktywna gruźlica, białko szoku cieplnego, fagocytoza, fuzja fagosomu z lizosomem, gruźlica płuc, gruźlica prosówkowa, interferon gamma, komórka dendrytyczna, lekooporność, limfocyt CD8, lipoarabinomannan, makrofag pęcherzykowy, martwica serowata, Mycobacterium tuberculosis, nadwrażliwość typu opóźnionego, prątek gruźlicy, TNF-alfa, transmisja powietrzna, węzeł chłonny, witamina D, zakażenie latentne, zakażenie rozsiane, ziarniniak - Leksykon leków
Działania niepożądane – Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml
Lek Onko BCG 50, zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczep brazylijski Moreau, stosowany jest w immunoterapii nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Terapia dopęcherzowa jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jednak najczęstszym działaniem niepożądanym jest ostre zapalenie pęcherza moczowego (cistitis acuta), objawiające się częstomoczem, krwiomoczem i bolesnym parciem na mocz, które pojawia się zwykle po 2-3 podaniu i ustępuje samoistnie w ciągu kilku godzin. Poważniejsze powikłania obejmują ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza, zapalenie gruczołu krokowego i najądrzy z martwicą serowatą oraz ogólnoustrojowe zakażenie BCG manifestujące się wysoką gorączką (>39,5°C przez >12 h lub >38,5°C przez >2 dni), reakcje alergiczne (duszność, kaszel, wysypka, obrzęk twarzy) oraz zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie. W przypadku ciężkich działań niepożądanych zaleca się przerwanie terapii i wdrożenie leczenia przeciwprątkowego, m.in. rifampicyną (10 mg/kg mc., max 600 mg), izoniazydem (5 mg/kg mc., max 300 mg) oraz etambutolem (15 mg/kg mc.) w schematach 6-tygodniowym lub 4-miesięcznym, a w zapaleniu stawów możliwe jest zastosowanie kortykosteroidów.
cistitis acuta, częstomocz, dreszcz, dysuria, etambutol, immunoterapia raka pęcherza moczowego, izoniazyd, kortykosteroid, krwiomocz, martwica serowata, objaw septyczny, parcie na mocz, prątki BCG, reakcja alergiczna, rifampicyna, stan podgorączkowy, zakażenie BCG, zapalenie gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów, zapalenie ziarniniakowe, zmiana ziarniniakowa, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Histoplazmoza – Etiologia i przyczyny
Histoplazmoza jest infekcją grzybiczą wywołaną przez dimorficzny grzyb Histoplasma capsulatum, który występuje w formie mycelialnej w środowisku (około 25°C) oraz drożdżakowej w organizmie człowieka (37°C). Zakażenie następuje przez inhalację mikrokonidiów o średnicy 2-5 μm, które po dotarciu do pęcherzyków płucnych przekształcają się w formę drożdżakową i są fagocytowane przez makrofagi, w których potrafią przetrwać, unikając mechanizmów obronnych gospodarza. Choroba jest endemiczna w dolinach rzek Ohio i Missisipi w USA, Ameryce Środkowej i Południowej, Afryce, Azji i Australii, a ryzyko zakażenia wzrasta przy ekspozycji zawodowej (rolnicy, pracownicy budowlani, speleolodzy) oraz u pacjentów z obniżoną odpornością (HIV/AIDS, immunosupresja). W obszarach endemicznych nawet 80-90% populacji może mieć kontakt z grzybem, a częstość występowania w USA wynosi około 6,1/100 000 mieszkańców.
badanie histopatologiczne, fagocytoza, forma mycelialna, grzyb dimorficzny, Histoplasma capsulatum, histoplazmoza afrykańska, histoplazmoza oczna, histoplazmoza płucna, infekcja grzybicza, inhibitor TNF-α, leczenie immunosupresyjne, limfocyt T CD4+, martwica serowata, ośrodkowy układ nerwowy, reaktywne formy tlenu, rozsiana histoplazmoza, zakażenie oportunistyczne, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół ocznej histoplazmozy, ziarniniak śródpiersia, ziarniniaki, żółtaczka cholestatyczna - Leksykon leków
Działania niepożądane – Onko BCG 100 100 mg (nie mniej niż 300 mln i nie więcej niż 1,2 mld żywych prątków BCG)/ml
Immunoterapia dopęcherzowa z użyciem atenuowanych prątków BCG, podszczep brazylijski Moreau (Onko BCG 100), jest standardową metodą leczenia nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Terapia ta, choć generalnie dobrze tolerowana, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych o różnym nasileniu. Najczęstsze powikłania miejscowe to ostre zapalenie pęcherza moczowego objawiające się częstomoczem, krwiomoczem i bolesnym parciem na mocz, zwykle pojawiające się po 2-3 podaniu i ustępujące samoistnie w ciągu kilku godzin. Poważniejsze powikłania miejscowe obejmują ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza, zapalenie gruczołu krokowego i najądrzy z martwicą serowatą. Objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka 38-39°C, dreszcze, nudności, bóle mięśniowo-stawowe i biegunka, utrzymują się zwykle 1-3 dni i rzadko wymagają przerwania terapii. W rzadkich przypadkach obserwuje się zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie, reakcje alergiczne (obrzęk twarzy, wysypka, trudności w oddychaniu) oraz uogólnione zakażenie BCG manifestujące się wysoką gorączką (>39,5°C trwającą >12h lub >38,5°C utrzymującą się >2 dni) i kaszlem.
Bacillus Calmette-Guérin, cistitis acuta, częstomocz, etambutol, gruźlica, gruźlica układu moczowego, immunoterapia dopęcherzowa, izoniazyd, kortykosteroid, krwiomocz, lek przeciwprątkowy, martwica serowata, objawy septyczne, obniżona odporność, parcie na mocz, podszczep Moreau, powikłania ogólnoustrojowe, prątki BCG, rifampicyna, zakażenie BCG, zapalenie gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów, zapalenie ziarniniakowe