zmiana ziarniniakowa
Zmiana ziarniniakowa (granuloma) to specyficzny rodzaj zapalnej odpowiedzi immunologicznej organizmu na patogen, ciało obce lub inny bodziec drażniący, który trudno wyeliminować. Charakteryzuje się skupiskiem zmodyfikowanych makrofagów (histiocytów), które przekształcają się w komórki nabłonkowate i czasem tworzą komórki olbrzymie wielojądrowe.
Zmiany ziarniniakowe mogą występować w wielu chorobach, w tym w gruźlicy, sarkoidozie, trądzie, chorobach pasożytniczych, grzybiczych oraz w reakcjach na ciała obce. Cechą charakterystyczną jest obecność zorganizowanego nacieku zapalnego z centralnie położonymi makrofagami oraz otaczającymi je limfocytami, fibroblastami i innymi komórkami zapalnymi.
W diagnostyce zmian ziarniniakowych kluczową rolę odgrywa badanie histopatologiczne, które pozwala na określenie typu ziarniniaka (serowaciejący lub nieserowaciejący), co ma istotne znaczenie w ustaleniu etiologii zmiany. Ziarniniaki serowaciejące występują najczęściej w gruźlicy, podczas gdy nieserowaciejące są charakterystyczne dla sarkoidozy i beryliozy.
Leczenie zmian ziarniniakowych zależy od choroby podstawowej i obejmuje terapię przeciwbakteryjną, przeciwgrzybiczą, przeciwpasożytniczą lub immunosupresyjną, w zależności od przyczyny. W niektórych przypadkach konieczne może być leczenie chirurgiczne, szczególnie gdy zmiana jest spowodowana obecnością ciała obcego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Sarkoidoza – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Sarkoidoza jest wielonarządową chorobą ziarniniakową, która w ponad 90% przypadków zajmuje płuca, charakteryzując się zmiennym i nieprzewidywalnym przebiegiem klinicznym. Około 60% pacjentów doświadcza samoistnej remisji w ciągu 2-5 lat, natomiast 20-30% rozwija przewlekłą, postępującą postać choroby prowadzącą do trwałego uszkodzenia narządów. Całkowita śmiertelność wynosi około 5%, z najgorszym rokowaniem w przypadku zajęcia serca i zaawansowanego włóknienia płuc. Czynniki prognostyczne przewlekłości obejmują starszy wiek w momencie rozpoznania, upośledzenie funkcji płuc (FVC, DLCO), rozległość zmian radiologicznych, pozapłucne zajęcie narządów oraz obecność zespołu Löfgrena (czynnik ochronny). Systemy punktowe oparte na tych parametrach pozwalają oszacować ryzyko przetrwałej choroby po 2 latach od rozpoznania, z prawdopodobieństwem od 13% do 82%.
biomarker prognostyczny, choroba ziarniniakowa, Composite Physiologic Index, czynnik genetyczny, czynnik środowiskowy, kortykosteroid, lek immunosupresyjny, natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa, natężona pojemność życiowa, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, patomechanizm, plaster miodu, przebieg kliniczny, przeszczep płuc, przewlekła postać choroby, samoistna remisja, sarkoidoza płucna, test genetyczny, włóknienie płuc, zajęcie serca, zdolność dyfuzyjna płuc, zespół Löfgrena, zmiana radiologiczna, zmiana ziarniniakowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – BCG – medac min. 2×10^8 max. 3×10^9/50 ml
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa leku BCG-medac, zawierającego szczep BCG-RIVM (pochodzący ze szczepu 1173-P2), obejmowały ocenę toksyczności, właściwości immunostymulujących oraz aktywności przeciwnowotworowej na różnych gatunkach zwierząt. W badaniach na myszach wykazano, że podawanie dużych dawek bakterii BCG powodowało negatywny wpływ na przyrost masy ciała oraz zaburzenia czynności wątroby, co wskazuje na potencjalny efekt systemowy. U królików po dożylnym podaniu preparatu obserwowano wzrost temperatury ciała, świadczący o odpowiedzi immunologicznej. Wielokrotne podawanie dopęcherzowe u świnek morskich wywołało stany zapalne ściany pęcherza moczowego, co jest istotne w kontekście klinicznego zastosowania leku. Dodatkowo, po podaniu dużych dawek zaobserwowano ziarniniakowe zmiany w wątrobie i płucach, sugerujące systemowe rozprzestrzenianie się bakterii przy dawkach przekraczających terapeutyczne.
badanie mutagenności, bakteria BCG, bakteriemia, dawka terapeutyczna, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, nabłonek pęcherza moczowego, odpowiedź immunologiczna, podanie dopęcherzowe, podanie dożylne, przedawkowanie, toksyczność ostra, toksyczność powtarzanej dawki, właściwość immunostymulująca, zaburzenie czynności wątroby, zmiana ziarniniakowa - Leksykon chorób i schorzeń
Aktynomikoza – Etiologia i przyczyny
Aktynomykoza to przewlekła, polimikrobialna infekcja bakteryjna wywołana głównie przez Actinomyces israelii (odpowiedzialny za około 70% przypadków) oraz inne gatunki Actinomyces, które są Gram-dodatnimi, beztlenowymi lub mikroaerofilnymi bakteriami nitkowatymi. Bakterie te są naturalną florą komensalną jamy ustnej, przewodu pokarmowego i układu moczowo-płciowego, a choroba rozwija się po naruszeniu ciągłości bariery śluzówkowej, np. w wyniku urazów, zabiegów chirurgicznych, stanów zapalnych czy obecności ciał obcych (np. wewnątrzmacicznej wkładki antykoncepcyjnej stosowanej powyżej 5 lat). Infekcja charakteryzuje się tworzeniem ropni z ziarnami siarkowymi, przetok, nacieków zapalnych o twardej konsystencji oraz zmian ziarniniakowych z martwicą, a jej przebieg jest przewlekły i pełzający, z możliwością szerzenia się przez ciągłość tkanek, często ignorując naturalne bariery anatomiczne.
Actinomyces, Actinomyces israelii, Aggregatibacter actinomycetemcomitans, aktynomykoza brzuszna, aktynomykoza miednicy, aktynomykoza OUN, aktynomykoza płucna, aktynomykoza szyjno-twarzowa, alkoholizm, Bacteroides, bakteria beztlenowa, bakteria Gram-dodatnia, biofilm, chemioterapia, choroba wrzodowa, cukrzyca, ekstrakcja zęba, Enterobacterales, flora komensalna, Fusobacterium, infekcja polimikrobialna, leczenie kanałowe, naciek zapalny, odpowiedź zapalna, Peptostreptococcus, Prevotella, próchnica, przetoka, przewlekłe zapalenie migdałków, przewlekłe zapalenie oskrzeli, radioterapia, ropień zębowy, rozedma płuc, rozsiew krwiopochodny, rozstrzenie oskrzeli, Staphylococcus, steroidoterapia, Streptococcus, terapia immunosupresyjna, wkładka wewnątrzmaciczna, zakażenie HIV, zapalenie przyzębia, zapalenie uchyłków, zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie ziarniniakowe, ziarno siarkowe, zmiana ziarniniakowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Onko BCG 50 50 mg (nie mniej niż 150 mln i nie więcej niż 600 mln żywych prątków BCG)/ml
Lek Onko BCG 50, zawierający żywe, atenuowane prątki BCG podszczep brazylijski Moreau, stosowany jest w immunoterapii nieinwazyjnego raka pęcherza moczowego. Terapia dopęcherzowa jest zazwyczaj dobrze tolerowana, jednak najczęstszym działaniem niepożądanym jest ostre zapalenie pęcherza moczowego (cistitis acuta), objawiające się częstomoczem, krwiomoczem i bolesnym parciem na mocz, które pojawia się zwykle po 2-3 podaniu i ustępuje samoistnie w ciągu kilku godzin. Poważniejsze powikłania obejmują ziarniniakowe zapalenie głębszych warstw ściany pęcherza, zapalenie gruczołu krokowego i najądrzy z martwicą serowatą oraz ogólnoustrojowe zakażenie BCG manifestujące się wysoką gorączką (>39,5°C przez >12 h lub >38,5°C przez >2 dni), reakcje alergiczne (duszność, kaszel, wysypka, obrzęk twarzy) oraz zmiany ziarniniakowe w płucach i wątrobie. W przypadku ciężkich działań niepożądanych zaleca się przerwanie terapii i wdrożenie leczenia przeciwprątkowego, m.in. rifampicyną (10 mg/kg mc., max 600 mg), izoniazydem (5 mg/kg mc., max 300 mg) oraz etambutolem (15 mg/kg mc.) w schematach 6-tygodniowym lub 4-miesięcznym, a w zapaleniu stawów możliwe jest zastosowanie kortykosteroidów.
cistitis acuta, częstomocz, dreszcz, dysuria, etambutol, immunoterapia raka pęcherza moczowego, izoniazyd, kortykosteroid, krwiomocz, martwica serowata, objaw septyczny, parcie na mocz, prątki BCG, reakcja alergiczna, rifampicyna, stan podgorączkowy, zakażenie BCG, zapalenie gałki ocznej, zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie najądrzy, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie stawów, zapalenie ziarniniakowe, zmiana ziarniniakowa, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Fascyjitis podeszwowy – Etiologia i przyczyny
Fascyjitis podeszwowy, pomimo nazwy sugerującej zapalenie, jest schorzeniem o charakterze degeneracyjnym powięzi podeszwowej, z mikropęknięciami i nieprawidłowym gojeniem w miejscu przyczepu do kości piętowej. Etiologia jest wieloczynnikowa, z kluczową rolą przeciążenia biomechanicznego, zwłaszcza w kontekście zwiększonego napięcia mięśni łydki, ścięgna Achillesa, ograniczonej zginalności grzbietowej stawu skokowego (<10°) oraz nadmiernej pronacji stopy (obecnej u ~86% przypadków). Predysponują do niej także określone typy stopy (pes planus, pes cavus) oraz zaburzenia strukturalne, takie jak szpotawość tyłostopia czy nierówna długość kończyn. Czynniki ryzyka obejmują także otyłość (BMI > 27 kg/m², OR=3,7), ciążę, długotrwałe stanie na twardych powierzchniach oraz niewłaściwe obuwie, które nie zapewnia odpowiedniego wsparcia łuku stopy i amortyzacji.
cukrzyca typu 2, fascyjitis podeszwowy, koślawość tyłostopia, łuk stopy, łuszczycowe zapalenie stawów, mięsień brzuchaty łydki, mikronaderwanie, mikropęknięcie, ostroga piętowa, powięź podeszwowa, pronacja stopy, reaktywne zapalenie stawów, ścięgno Achillesa, spondyloartropatia seronegatywna, stopa płaska, stopa wydrążona, szpotawość tyłostopia, wskaźnik masy ciała, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, zmiana ziarniniakowa - Leksykon substancji czynnych
Bacillus Calmette-Guérin – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania szczepu Bacillus Calmette-Guérin (BCG-RIVM) stosowanego w produkcie BCG-medac wykazały toksyczność systemową przy podawaniu dużych dawek, objawiającą się zahamowaniem przyrostu masy ciała u myszy oraz zaburzeniami czynności wątroby. U królików dożylne podanie BCG wywołało podwyższenie temperatury ciała, co wskazuje na aktywację układu immunologicznego. W modelach dopęcherzowych u świnek morskich obserwowano stany zapalne ściany pęcherza moczowego, natomiast u psów podanie dopęcherzowe powodowało jedynie minimalne uszkodzenia mechaniczne nabłonka bez zmian zapalnych w zrębie, co sugeruje dobrą miejscową tolerancję tkanki pęcherza na BCG. Niepożądane efekty obejmowały również ziarniniakowe zmiany w wątrobie i płucach, wskazujące na możliwe rozprzestrzenianie się bakterii poza miejsce podania.
aktywność przeciwnowotworowa, Bacillus Calmette-Guérin, działanie prozapalne, karcynogenność, mutagenność, nowotwór pęcherza moczowego, podanie dopęcherzowe, reakcja zapalna, systemowa reakcja immunologiczna, toksyczność systemowa, uszkodzenie nabłonka pęcherza moczowego, właściwości immunostymulujące, zaburzenia czynności wątroby, zdolności rozrodcze, zmiana ziarniniakowa