krzywica oporna na witaminę D
Krzywica oporna na witaminę D, znana również jako krzywica witamino-D-oporna lub krzywica hipofosfatemiczna, jest grupą rzadkich chorób genetycznych charakteryzujących się zaburzeniami metabolizmu fosforanów, które prowadzą do deformacji kostnych mimo prawidłowego poziomu witaminy D w organizmie.
Najczęstszą postacią jest krzywica hipofosfatemiczna sprzężona z chromosomem X (XLH), spowodowana mutacją w genie PHEX. Inne formy to autosomalna dominująca krzywica hipofosfatemiczna (ADHR) związana z mutacją genu FGF23 oraz autosomalna recesywna krzywica hipofosfatemiczna (ARHR). Głównym patomechanizmem jest nadmierna utrata fosforanów przez nerki, prowadząca do hipofosfatemii i zaburzeń mineralizacji kości.
Objawy kliniczne obejmują: niski wzrost, deformacje kończyn dolnych (szpotawość lub koślawość), nieprawidłowości w uzębieniu, bóle kostne oraz osłabienie mięśniowe. Diagnostyka opiera się na badaniach biochemicznych (obniżone stężenie fosforanów w surowicy, podwyższone FGF23, prawidłowe lub obniżone stężenie 1,25-dihydroksywitaminy D) oraz badaniach obrazowych kości i badaniach genetycznych.
Leczenie polega głównie na suplementacji fosforanów i aktywnych metabolitów witaminy D (kalcytriolu). W 2018 roku FDA zatwierdziła burosumab, przeciwciało monoklonalne przeciwko FGF23, jako nowatorską terapię dla pacjentów z XLH, która znacząco poprawia wyniki leczenia. W ciężkich przypadkach mogą być konieczne interwencje ortopedyczne korygujące deformacje kostne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Malformacja chiari – Etiologia i przyczyny
Malformacja Chiari to wrodzony defekt strukturalny mózgu i rdzenia kręgowego, charakteryzujący się przemieszczeniem tonzyli móżdżku przez otwór wielki do kanału kręgowego. Etiologia jest złożona i obejmuje nieprawidłowy rozwój tylnego dołu czaszki, dysproporcję między wielkością czaszki a mózgu oraz zaburzenia rozwoju tyłomózgowia. Kluczową rolę odgrywają czynniki genetyczne, w tym mutacje w genach chromodomenowych (CHD3, CHD8), NKX2-1 (14q13.3) oraz EPAS1 (2p21), a także powiązania z chromosomami 2, 9, 14 i 15. Malformacja Chiari często współwystępuje z innymi wadami rozwojowymi, takimi jak przepuklina oponowo-rdzeniowa (myelomeningocele), zespół Ehlersa-Danlosa, achondroplazja czy zaburzenia szlaków RAS/MAPK. Patofizjologia obejmuje zaburzenia przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR), prowadzące do wodogłowia i syringomyelii, co jest kluczowe dla rozwoju objawów klinicznych.
achondroplazja, czynnik indukowany hipoksją, dekompresja tylnego dołu, hydrocefalia, kraniosynostoza, krwiak podtwardówkowy, krzywica oporna na witaminę D, malformacja Chiari, myelomeningocele, nadciśnienie wewnątrzczaszkowe, nerwiakowłókniakowatość, osteopetroza, otwór wielki, płyn mózgowo-rdzeniowy, przepuklina oponowo-rdzeniowa, pseudotumor cerebri, rozszczep kręgosłupa, spina bifida, syringomyelia, torbiel pajęczynówki, tylny dół czaszki, tyłomózgowie, wodogłowie, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zastawka lędźwiowo-otrzewnowa, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Goldenhara