kinaza białkowa aktywowana mitogenami
Kinaza białkowa aktywowana mitogenami (MAPK – Mitogen-Activated Protein Kinase) to grupa enzymów należących do rodziny kinaz serynowo-treoninowych, które odgrywają kluczową rolę w przekazywaniu sygnałów komórkowych. MAPK uczestniczą w kaskadach sygnałowych regulujących fundamentalne procesy komórkowe, takie jak proliferacja, różnicowanie, odpowiedź na stres i apoptoza.
Szlak sygnałowy MAPK składa się z trzech głównych poziomów kinaz: MAPK kinaz kinaz (MAPKKK), MAPK kinaz (MAPKK) oraz właściwych MAPK. U ssaków wyróżnia się cztery główne podgrupy MAPK: ERK1/2 (kinazy regulowane sygnałami zewnątrzkomórkowymi), JNK (kinazy N-końca c-Jun), p38 oraz ERK5. Każda z tych podgrup odpowiada na specyficzne bodźce i reguluje określone procesy biologiczne.
Zaburzenia w funkcjonowaniu szlaków MAPK mają istotne znaczenie w patogenezie wielu chorób, w tym nowotworów, chorób zapalnych i neurodegeneracyjnych. Mutacje genów kodujących komponenty szlaków MAPK, szczególnie szlaku RAS-RAF-MEK-ERK, są częstym zjawiskiem w różnych typach nowotworów, co czyni je ważnym celem dla terapii przeciwnowotworowych. Inhibitory szlaku MAPK znajdują zastosowanie w leczeniu niektórych nowotworów, takich jak czerniak z mutacją BRAF.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Alergia na nikiel – Patofizjologia i mechanizm
Alergia na nikiel jest najczęstszą przyczyną alergicznego kontaktowego zapalenia skóry (ACD) w krajach uprzemysłowionych i stanowi klasyczny przykład nadwrażliwości typu IV, z kluczową rolą limfocytów T. Proces uczulenia przebiega w dwóch fazach: sensytyzacji, gdzie jony niklu penetrują skórę, indukując produkcję cytokin prozapalnych (TNF-α, IL-1, TSLP) i aktywację komórek dendrytycznych, oraz fazy wywołania, w której ponowna ekspozycja na nikiel prowadzi do aktywacji limfocytów T CD4+ i CD8+ i rozwoju objawów klinicznych w ciągu 24-72 godzin. Mechanizmy immunologiczne obejmują prezentację haptenów niklu przez MHC klasy I i II, aktywację receptorów Toll-podobnych (szczególnie TLR4) oraz szlak kinazy p38 MAPK, z kluczową rolą fosforylacji MKK6 w komórkach dendrytycznych. Czynniki genetyczne, takie jak mutacje genu filagryny i polimorfizmy TNF-α (genotyp TNFA308 A/A i GA), zwiększają podatność na alergię. Diagnostyka opiera się na testach płatkowych oraz, w przypadku systemowej alergii kontaktowej na nikiel (SNAS), na testach prowokacji doustnej z 0,6 mg siarczanu niklu po 4-6 tygodniach diety eliminacyjnej.
alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, autoimmunologiczna choroba tarczycy, choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, cytokina prozapalna, dieta niskonieklowa, faza sensytyzacji, faza wywołania, kinaza białkowa aktywowana mitogenami, komórka Langerhansa, kortykosteroid ogólnoustrojowy, limfocyt CD4+, limfocyt CD8, limfocyt T, mikrobiom jelitowy, mutacja filagryny, nadwrażliwość typu IV, objawy żołądkowo-jelitowe, prezentacja antygenu, reaktywność krzyżowa, receptor Toll-podobny 4, semaforyna 3A, systemowa alergia na nikiel, terapia PUVA, test płatkowy, zespół jelita drażliwego