izoenzym CYP3A4/5
Izoenzymy CYP3A4/5 należą do rodziny cytochromu P450 i są kluczowymi enzymami uczestniczącymi w metabolizmie leków oraz innych ksenobiotyków. CYP3A4 stanowi największy udział procentowy wśród enzymów cytochromu P450 w wątrobie i jest odpowiedzialny za metabolizm około 50% stosowanych klinicznie leków.
CYP3A5 jest blisko spokrewniony z CYP3A4, wykazując 85% homologii sekwencji aminokwasowej. Ekspresja CYP3A5 jest silnie uzależniona od polimorfizmów genetycznych, co powoduje znaczące różnice międzyosobnicze w aktywności tego enzymu. Występowanie funkcjonalnego CYP3A5 może istotnie wpływać na całkowitą aktywność metaboliczną CYP3A.
Inhibitory i induktory CYP3A4/5 są częstą przyczyną istotnych klinicznie interakcji lekowych. Do silnych inhibitorów należą m.in. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna i sok grejpfrutowy, natomiast wśród induktorów wymienia się ryfampicynę, karbamazepinę, fenytoinę i ziele dziurawca. Znajomość statusu metabolicznego pacjenta oraz potencjalnych interakcji na poziomie CYP3A4/5 jest kluczowa dla bezpiecznej farmakoterapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Hydroksyzyna – Interakcje
Hydroksyzyna jest metabolizowana głównie przez dehydrogenazę alkoholową oraz izoenzymy CYP3A4/5 cytochromu P450, a jej metabolit cetyryzyna nie wykazuje istotnego hamowania tych enzymów. Silne inhibitory CYP3A4/5 (np. ketokonazol, klarytromycyna, inhibitory proteazy HIV) oraz dehydrogenazy alkoholowej (disulfiram, metronidazol) mogą zwiększać stężenie hydroksyzyny w osoczu, co wymaga rozważenia zmniejszenia dawki. Hydroksyzyna jest również inhibitorem CYP2D6 (Ki: 3,9 μM, tj. 1,7 μg/ml) i w dużych dawkach może wpływać na metabolizm substratów tego enzymu, takich jak metoprolol, fluoksetyna czy haloperydol. Interakcje farmakodynamiczne obejmują nasilenie działania depresyjnego na OUN (barbiturany, opioidy), nasilenie efektów antycholinergicznych oraz przeciwwskazanie do łączenia z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, amiodaron, erytromycyna), ze względu na wysokie ryzyko torsade de pointes i innych poważnych zaburzeń rytmu serca.
beta-adrenolityk, bradykardia, cetyryzyna, cytochrom P450, dehydrogenaza alkoholowa, depresja oddechowa, depresja OUN, działanie antycholinergiczne, działanie kardiotoksyczne, GABA, hipokaliemia, hydroksyzyna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor enzymatyczny, inhibitor MAO, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy HIV, izoenzym CYP2D6, izoenzym CYP3A4/5, kwas gamma-aminomasłowy, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpsychotyczny, lek trójpierścieniowy przeciwdepresyjny, selektywny inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, SSRI, test prowokacji oskrzelowej, tiazydowy lek moczopędny, torsade de pointes, UDP-glukuronylotransferaza, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 2 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia, a jedzenie wysokotłuszczowe opóźnia Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax ani AUC0-inf. Lek wykazuje wysokie wiązanie z białkami osocza (~95%) i nie jest substratem ani inhibitorem kluczowych transporterów błonowych (OATP1B1/1B3, OAT1-4, OCT1-3, P-gp, BCRP). Metabolizm perampanelu odbywa się głównie w wątrobie, z udziałem CYP3A, w procesie dwuetapowym: utlenianie i glukuronidacja. Po podaniu radioznakowanego leku, około 30% radioaktywności wydalane jest z moczem, a 70% z kałem, głównie jako metabolity. Średni okres półtrwania wynosi 105 godzin, jednak ulega skróceniu do 25 godzin pod wpływem silnych induktorów CYP3A (np. karbamazepiny). Farmakokinetyka perampanelu jest liniowa w dawkach 0,2-36 mg, co ułatwia dostosowanie dawkowania.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom CYP3A, częściowy napad padaczkowy, dystrybucja leku, efekt pierwszego przejścia, farmakokinetyka, glikoproteina p, indukcja enzymatyczna, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4/5, izoenzym cytochromu P450, izoenzym UGT1A9, klirens kreatyniny, klirens leku, liniowa zależność farmakologiczna, mikrosom wątroby ludzkiej, napad częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania leku, perampanel, polipeptyd transportujący aniony organiczne, skala Child-Pugh, stwardnienie rozsiane, transporter anionów organicznych, transporter kationów organicznych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Fypalan 4 mg
Perampanel wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, bez efektu pierwszego przejścia przez wątrobę, a podanie z pokarmem tłuszczowym opóźnia jedynie Tmax o około 1 godzinę, nie wpływając na Cmax ani AUC0-inf. Lek charakteryzuje się wysokim (ok. 95%) wiązaniem z białkami osocza oraz brakiem istotnej interakcji z transporterami OATP, OAT, OCT, P-gp i BCRP. Metabolizm perampanelu odbywa się głównie przez CYP3A, z eliminacją około 30% radioaktywności z moczem i 70% z kałem, głównie w postaci metabolitów. Okres półtrwania t1/2 wynosi średnio 105 godzin, jednak ulega skróceniu do 25 godzin pod wpływem induktora CYP3A, karbamazepiny. Farmakokinetyka leku jest liniowa w dawkach od 0,2 do 36 mg, a klirens u kobiet jest o 18% niższy niż u mężczyzn, co może mieć znaczenie kliniczne przy wyższych dawkach.
białko oporności raka piersi, choroba Parkinsona, cytochrom CYP3A, efekt pierwszego przejścia, ekspozycja całkowita, glikoproteina p, hamowanie enzymów, izoenzym CYP2B6, izoenzym CYP2C8, izoenzym CYP3A4/5, izoenzym UGT1A9, izoenzymy cytochromu P450, klirens kreatyniny, klirens leku, napad częściowy, napad padaczkowy częściowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuropatia cukrzycowa, okres półtrwania, perampanel, polipeptydy transportujące aniony organiczne, skala Child-Pugh, stężenie maksymalne w osoczu, stwardnienie rozsiane, transportery anionów organicznych, transportery kationów organicznych, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Baxiren 2,5 mg
Apiksaban, substancja czynna leku Baxiren (2,5 mg), charakteryzuje się biodostępnością około 50% dla dawek do 10 mg, szybkim wchłanianiem z maksymalnym stężeniem (Cmax) osiąganym po 3-4 godzinach oraz liniową farmakokinetyką w tym zakresie dawek. Przyjmowanie apiksabanu z posiłkiem nie wpływa na AUC ani Cmax, co umożliwia podawanie niezależnie od jedzenia. Lek wiąże się z białkami osocza w 87%, ma objętość dystrybucji około 21 litrów i jest eliminowany wieloma drogami, w tym nerkową (27% klirensu). Całkowity klirens wynosi około 3,3 L/h, a okres półtrwania to około 12 godzin, co uzasadnia dawkowanie dwa razy na dobę. Metabolizm odbywa się głównie przez CYP3A4/5, a apiksaban jest substratem P-gp i BCRP. U pacjentów starszych (>65 lat) AUC wzrasta o 32%, natomiast Cmax pozostaje bez zmian. Zaburzenia czynności nerek powodują wzrost ekspozycji (AUC) odpowiednio o 16% (łagodne), 29% (umiarkowane) i 44% (ciężkie), a u pacjentów z ESRD po hemodializie AUC wzrasta o 36%. Hemodializa zmniejsza AUC tylko o 14%, co wskazuje na jej ograniczoną skuteczność w usuwaniu apiksabanu.
aktywność anty-Xa, białko BCRP, białko transportowe P-gp, biodostępność, biotransformacja, czynnik Xa, dysfagia, działanie przeciwkrzepliwe, farmakokinetyka liniowa, izoenzym CYP3A4/5, klirens całkowity, klirens dializacyjny, objętość dystrybucji, okres półtrwania, schyłkowa niewydolność nerek, skala Child-Pugh, stężenie w osoczu, wartość INR, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności wątroby, zgłębnik nosowo-żołądkowy