globulina wiążąca hormony steroidowe
Globulina wiążąca hormony steroidowe (SHBG – Sex Hormone Binding Globulin) to białko produkowane głównie przez wątrobę, które odgrywa kluczową rolę w transporcie hormonów steroidowych w krwiobiegu. SHBG wiąże się z hormonami płciowymi, szczególnie z testosteronem i estradiolem, regulując ich biodostępność dla tkanek docelowych.
Stężenie SHBG we krwi wpływa na ilość wolnych, biologicznie aktywnych hormonów płciowych. Tylko niezwiązane z SHBG hormony mogą przenikać do komórek i wywierać działanie biologiczne. Dlatego zmiany w poziomie SHBG bezpośrednio wpływają na aktywność hormonalną w organizmie, mimo niezmienionego całkowitego stężenia hormonów.
Poziom SHBG jest regulowany przez liczne czynniki fizjologiczne i patologiczne. Estrogeny, hormony tarczycy i niektóre leki (np. antykoncepcja hormonalna) zwiększają stężenie SHBG, podczas gdy androgeny, insulina, IGF-1 i otyłość obniżają jego poziom. Zaburzenia stężenia SHBG obserwuje się w wielu stanach klinicznych, takich jak zespół policystycznych jajników, hipogonadyzm, marskość wątroby czy zaburzenia czynności tarczycy.
Oznaczanie poziomu SHBG ma istotne znaczenie diagnostyczne przy ocenie zaburzeń hormonalnych. W praktyce klinicznej, oprócz oznaczenia całkowitego stężenia hormonów płciowych, często konieczne jest określenie stężenia SHBG, co pozwala na wyliczenie frakcji wolnej lub biodostępnej hormonu, lepiej odzwierciedlającej jego aktywność biologiczną.