działanie proarytmogenne
Działanie proarytmogenne oznacza zdolność substancji (najczęściej leków) do wywoływania lub nasilania zaburzeń rytmu serca. Jest to istotny efekt niepożądany wielu leków, zarówno kardiologicznych, jak i stosowanych w innych dziedzinach medycyny.
Mechanizmy działania proarytmogennego są zróżnicowane i obejmują m.in. wydłużenie odstępu QT, blokowanie kanałów jonowych, zaburzenia przewodnictwa oraz modyfikację automatyzmu węzła zatokowego. Szczególnie niebezpieczne są arytmie typu torsade de pointes, które mogą prowadzić do migotania komór i nagłego zgonu sercowego.
Do leków o udokumentowanym działaniu proarytmogennym należą niektóre leki przeciwarytmiczne (paradoksalny efekt proarytmiczny, szczególnie klasy IA i IC), wybrane antybiotyki (np. makrolidy, fluorochinolony), leki przeciwpsychotyczne, przeciwdepresyjne oraz przeciwhistaminowe. Ryzyko działania proarytmogennego wzrasta u pacjentów z istniejącymi chorobami serca, zaburzeniami elektrolitowymi (zwłaszcza hipokaliemią i hipomagnezemią) oraz przy jednoczesnym stosowaniu kilku leków wydłużających odstęp QT.
Monitorowanie EKG, kontrola elektrolitów oraz ostrożne dawkowanie leków z potencjałem proarytmogennym stanowią podstawowe elementy profilaktyki groźnych zaburzeń rytmu serca. U pacjentów z grupy wysokiego ryzyka należy rozważyć alternatywne metody leczenia bez działania proarytmogennego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Terlipressini acetas EVER Pharma 0,2 mg/ml
Terlipressini acetas EVER Pharma wykazuje istotne interakcje farmakodynamiczne, szczególnie z nieselektywnymi beta-adrenolitykami, które nasilają jego działanie hipotensyjne w obrębie żyły wrotnej, co wymaga monitorowania ciśnienia i ewentualnej modyfikacji dawkowania. Ponadto, terlipresyna może indukować bradykardię i zmniejszać pojemność minutową serca poprzez hamowanie odruchowej aktywności nerwu błędnego, co jest szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu leków bradykardyzujących, takich jak propofol i sufentanyl, zwiększających ryzyko ciężkiej bradykardii. Ryzyko arytmii komorowych, w tym torsade de pointes, wzrasta przy kojarzeniu terlipresyny z lekami wydłużającymi odstęp QT (klasy IA i III, erytromycyna, starsze leki przeciwhistaminowe, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne) oraz lekami moczopędnymi indukującymi hipokaliemię i hipomagnezemię (pętlowe, tiazydowe), co wymaga ścisłego monitorowania EKG i elektrolitów.
akcja serca, antybiotyk makrolidowy, beta-adrenolityki nieselektywne, bradykardia, działanie proarytmogenne, elektrokardiogram, erytromycyna, hipokaliemia, hipomagnezemia, leki moczopędne, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwhistaminowe, marskość wątroby, nerw błędny, niedobór elektrolitów, odstęp QT, pojemność minutowa serca, propofol, repolaryzacja mięśnia sercowego, sufentanyl, terlipresyna, torsade de pointes, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, układ wrotny, zaburzenia rytmu serca, żyła wrotna, żylaki przełyku - Leksykon substancji czynnych
Lewomepromazyna – Przeciwwskazania stosowania
Lewomepromazyna, pochodna fenotiazyny o działaniu przeciwpsychotycznym, posiada liczne przeciwwskazania kliniczne, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnie nie powinna być stosowana u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki preparatów Levomentis (zawierający 51,2 mg laktozy jednowodnej) i Tisercin (40 mg laktozy jednowodnej). Przeciwwskazania neurologiczne obejmują m.in. złośliwy zespół neuroleptyczny w wywiadzie, chorobę Parkinsona, stwardnienie rozsiane, miastenię oraz porażenie połowicze, ze względu na ryzyko nasilenia objawów. Ze względu na działanie hipotensyjne leku, nie powinien być stosowany u pacjentów z ciężką kardiomiopatią, istotną hipotonii oraz guzem chromochłonnym. Dodatkowo, działanie antycholinergiczne wyklucza jego podawanie u chorych z jaskrą z wąskim kątem przesączania i retencją moczu. Lewomepromazyna jest także przeciwwskazana przy ciężkich zaburzeniach czynności nerek i wątroby, chorobach układu krwiotwórczego, porfirii oraz w przypadku jednoczesnego stosowania leków hipotensyjnych i inhibitorów MAO.
agranulocytoza, choroba Parkinsona, choroba układu krwiotwórczego, ciśnienie śródgałkowe, depresja OUN, działanie antycholinergiczne, działanie antydopaminergiczne, działanie proarytmogenne, działanie przeciwpsychotyczne, guz chromochłonny, hipotonia, hipotonia ortostatyczna, inhibitor monoaminooksydazy, interakcja farmakodynamiczna, jaskra z wąskim kątem przesączania, kardiomiopatia, kontrola glikemii, miastenia, nadwrażliwość na substancję czynną, nietolerancja laktozy, pheochromocytoma, pochodna fenotiazyny, porażenie połowicze, porfiria, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, retencja moczu, stwardnienie rozsiane, uraz mózgu, właściwość hipotensyjna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie szpiku kostnego, zatrzymanie moczu, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Interakcje leku – Rovamycine 1,5 mln j.m.
Spiramycyna, makrolidowy antybiotyk, wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają kluczowe znaczenie w praktyce klinicznej. Szczególnie istotne jest hamowanie wchłaniania karbidopy przy jednoczesnym stosowaniu z lewodopą, co prowadzi do obniżenia stężenia lewodopy w surowicy i wymaga monitorowania oraz ewentualnej modyfikacji dawki. Ponadto, spiramycyna wykazuje addytywne działanie wydłużające odstęp QT w EKG, co potęguje ryzyko arytmii serca, zwłaszcza torsade de pointes, przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III (np. chinidyna, amiodaron), trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, lekami przeciwpsychotycznymi oraz hydroksychlorochiną i chlorochiną. W tych przypadkach zalecane jest unikanie kojarzenia lub ścisłe monitorowanie elektrokardiograficzne, zwłaszcza u pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń rytmu serca. Dodatkowo, spożywanie alkoholu podczas terapii spiramycyną może zwiększać obciążenie wątroby i nasilać działania niepożądane, takie jak dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i zaburzenia neurologiczne, co jest szczególnie istotne u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby.
antybiotyk makrolidowy, arytmia, charakterystyka produktu leczniczego, chlorochina, choroba niedokrwienna serca, czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego, dolegliwość przewodu pokarmowego, działanie proarytmogenne, elektrokardiografia, hepatotoksyczność, hipokaliemia, hipomagnezemia, hydroksychlorochina, interakcja lekowa, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa i karbidopa, niewydolność serca, parametr elektrolitowy, parestezja, profil farmakoterapii, repolaryzacja mięśnia sercowego, Rovamycine, spiramycyna, torsade de pointes, wrodzony zespół długiego QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie smaku, zdarzenie sercowo-naczyniowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Noradrenaline hameln 0,2 mg/ml
Noradrenalina, ze względu na swoje silne działanie presyjne i wpływ na układ sercowo-naczyniowy, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza arytmii serca. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie noradrenaliny z anestetykami wziewnymi (halotan, enfuran, izofluran), glikozydami naparstnicy oraz lekami indukującymi hipokalemię (np. diuretyki), co zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca. Interakcje z inhibitorami monoaminooksydazy (IMAO), trój- i czteropierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi oraz lekami blokującymi wychwyt zwrotny noradrenaliny nasilają jej działanie presyjne, co może prowadzić do przełomu nadciśnieniowego. Z kolei blokery receptorów α-adrenergicznych (np. fenoksybenzamina) mogą odwrócić efekt noradrenaliny, powodując paradoksalne obniżenie ciśnienia tętniczego. Warto podkreślić, że noradrenalina może osłabiać działanie hipoglikemizujące leków przeciwcukrzycowych poprzez stymulację receptorów α i aktywację glikogenolizy wątrobowej.
anestetyk miejscowy, anestetyki wziewne, arytmia serca, beta-adrenolityk, błękit metylenowy, bloker receptorów alfa, chlorfenamina, difenhydramina, diuretyk, działanie inotropowe, działanie presyjne, działanie proarytmogenne, działanie wazokonstrykcyjne, fenelzyna, fenoksybenzamina, fenotiazyna, glikogenoliza wątrobowa, glikozyd naparstnicy, guanetydyna, hipokalemia, inhibitor COMT, inhibitor monoaminooksydazy, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwhistaminowy, lewotyroksyna, linezolid, metyldopa, moklobemid, monitorowanie elektrokardiograficzne, noradrenalina, opieka medyczna, parametr hemodynamiczny, parasympatykolityk, przełom nadciśnieniowy, rezerpina, stan ciężki, teofilina, wazodylatacja, wazokonstrikcja, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Działania niepożądane – Gasprid 5 mg
Gasprid (cyzapryd) w dawkach 5 mg i 10 mg, stosowany jako prokinetyk, może wywoływać szereg działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie są poważne zaburzenia rytmu serca, w tym wydłużenie odstępu QT oraz zagrażające życiu arytmie komorowe, takie jak torsades de pointes, częstoskurcz komorowy i migotanie komór. Ryzyko tych powikłań jest szczególnie wysokie u pacjentów z czynnikami predysponującymi, takimi jak jednoczesne stosowanie inhibitorów CYP3A4, choroby serca w wywiadzie oraz zaburzenia elektrolitowe (hipokaliemia, hipomagnezemia) czy bradykardia. Poza układem sercowo-naczyniowym, cyzapryd może powodować często występujące objawy żołądkowo-jelitowe (przemijające kurcze brzucha, burczenie, biegunka) oraz reakcje nadwrażliwości skórnej (wysypka, pokrzywka, świąd). Dolegliwości neurologiczne, takie jak bóle i zawroty głowy, są zwykle łagodne i przemijające, a częste oddawanie moczu jest efektem zależnym od dawki.
arytmia, biegunka, ból głowy, bradykardia, burczenie w brzuchu, cholestaza, choroba serca, cyzapryd, częste oddawanie moczu, częstoskurcz komorowy, drgawki, działanie proarytmogenne, działanie prokinetyczne, ginekomastia, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP 3A4, komorowe zaburzenia rytmu serca, kurcze brzucha, migotanie komór, mlekotok, objawy pozapiramidowe, perystaltyka przewodu pokarmowego, pokrzywka, skurcz oskrzeli, świąd, torsades de pointes, układ pozapiramidowy, wydłużenie odstępu QT, wysypka skórna, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia elektrolitowe, zawroty głowy - Leksykon substancji czynnych
Bencyklan – Interakcje
Bencyklan fumaras wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne z różnymi grupami leków, które mogą prowadzić do nasilenia działań niepożądanych lub zmiany skuteczności terapii. Szczególnie istotne są interakcje z lekami znieczulającymi i sedatywnymi, gdzie synergistyczne działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy może powodować nadmierne uspokojenie, hipotensję oraz depresję oddechową. Ponadto, stosowanie bencyklanu z lekami sympatykomimetycznymi zwiększa ryzyko tachyarytmii przedsionkowych i komorowych, a z glikozydami naparstnicy – ryzyko arytmii, co wymaga monitorowania EKG i stężenia leków. Interakcje z lekami wywołującymi hipokaliemię oraz z chinidyną mają charakter addycyjny proarytmogenny, co jest szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. W przypadku beta-adrenolityków konieczna jest modyfikacja dawkowania ze względu na przeciwstawne działanie chronotropowe bencyklanu (dodatnie) i beta-blokerów (ujemne).
abstynencja alkoholowa, agregacja płytek krwi, alkohol etylowy, bencyklan fumaran, choroba układu sercowo-naczyniowego, depresja oddechowa, działanie antyagregacyjne, działanie chronotropowe, działanie proarytmogenne, działanie sedatywne, efekt hipotensyjny, elektrokardiografia, glikozyd naparstnicy, incydent drgawkowy, kwas acetylosalicylowy, lek beta-adrenolityczny, lek blokujący kanał wapniowy, lek hipotensyjny, lek przeciwzakrzepowy, lek wpływający na hemostazę, lek wywołujący hipokaliemię, leki sympatykomimetyczne, leki znieczulające i sedatywne, ośrodkowy układ nerwowy, parametr hemodynamiczny, próg drgawkowy, tachyarytmia komorowa, tachyarytmia przedsionkowa, terapia skojarzona, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie koordynacji ruchowej, zaburzenie rytmu serca - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dobutamin Sandoz 250 mg
Dobutamina, dostępna w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji zawierającego 250 mg dobutaminy (280 mg dobutaminy chlorowodorku), jest lekiem o działaniu inotropowym dodatnim, stosowanym w celu zwiększenia siły skurczu mięśnia sercowego. Wskazania kliniczne obejmują ostre niewydolności krążenia z upośledzoną kurczliwością mięśnia sercowego, takie jak zawał mięśnia sercowego, kardiomiopatia, stany po zabiegach kardiochirurgicznych, wstrząs kardiogenny oraz wstrząs septyczny z dysfunkcją miokardium. U pacjentów dorosłych i pediatrycznych (noworodki do 18 lat) dobutamina jest stosowana w sytuacjach zmniejszonego rzutu serca, wymagających szybkiego wsparcia inotropowego, z uwzględnieniem specyfiki wieku i koniecznością ścisłego monitorowania hemodynamicznego.
ciśnienie płucne, ciśnienie tętnicze, ciśnienie w tętnicy płucnej, dobutamina, dysfunkcja miokardium, działanie inotropowe dodatnie, działanie proarytmogenne, hipoperfuzja, intensywna terapia kardiologiczna, kardiomiopatia, kurczliwość mięśnia sercowego, monitorowanie hemodynamiczne, niewydolność serca, ostra niewydolność krążenia, parametry hemodynamiczne, rzut serca, wstrząs kardiogenny, wstrząs septyczny, zabieg kardiochirurgiczny, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Interakcje leku – Amarhyton 50 mg
Flekainid octanu, substancja czynna Amarhytonu, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym arytmii i kardiotoksyczności. Szczególnie istotne są interakcje z lekami przeciwarytmicznymi: klasy I (np. chinidyna) – przeciwwskazane ze względu na ryzyko nasilenia działania antyarytmicznego i kardiotoksyczności; klasy II (beta-adrenolityki) – ryzyko addytywnego działania inotropowego ujemnego; klasy III (amiodaron) – konieczne zmniejszenie dawki flekainidu o 50% i monitorowanie stężenia w osoczu; klasy IV (werapamil) – ryzyko zagrażających życiu działań niepożądanych. Flekainid jest metabolizowany głównie przez CYP2D6, a inhibitory tego enzymu (np. paroksetyna, fluoksetyna, rytonawir, lopinawir, indynawir, terbinafina, cymetydyna) zwiększają jego stężenie w osoczu, co wymaga ostrożności i często korekty dawki. Induktory CYP2D6 (fenytoina, fenobarbital, karbamazepina) mogą obniżać stężenie flekainidu o około 30%, co może wymagać zwiększenia dawki.
amiodaron, antagonista wapnia, arytmia komorowa, beta-adrenolityk, CYP2D6, depresja mięśnia sercowego, digoksyna, doustny lek przeciwzakrzepowy, działanie antyarytmiczne, działanie inotropowe ujemne, działanie proarytmogenne, flekainid octan, glikozyd naparstnicy, hipokaliemia, induktor enzymu wątrobowego, kardiotoksyczność, lek moczopędny, lek przeciwarytmiczny klasy I, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwhistaminowy, lek przeciwhistaminowy H2, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwirusowy, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon substancji czynnych
Digoksyna – Przeciwwskazania stosowania
Digoksyna, jako glikozyd nasercowy o wąskim indeksie terapeutycznym, posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które lekarz musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki preparatu (np. laktoza jednowodna w Digoxin Teva: 52,30 mg w tabletce 100 µg, 65,25 mg w tabletce 250 µg; etanol 96% 202,5 mg, glikol propylenowy 829,6 mg i sód 1,16 mg w ampułce Digoxin WZF). Przeciwwskazania obejmują zaburzenia rytmu i przewodzenia serca, takie jak arytmia spowodowana zatruciem glikozydami, częstoskurcz komorowy, migotanie komór, blok AV II i III stopnia, zespół chorej zatoki oraz zespół Wolffa-Parkinsona-White’a i inne niemiarowości z dodatkową drogą przewodzenia. Szczególnie niebezpieczne jest stosowanie digoksyny u pacjentów z kardiomiopatią przerostową, zwłaszcza z idiopatycznym przerostowym zwężeniem podzastawkowym aorty, ze względu na ryzyko nasilenia zwężenia drogi odpływu lewej komory.
arytmia, blok przedsionkowo-komorowy, całkowity blok serca, częstoskurcz komorowy, dodatkowa droga przewodzenia, działanie inotropowe dodatnie, działanie niepożądane, działanie proarytmogenne, glikozyd nasercowy, hiperkalcemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, indeks terapeutyczny digoksyny, kardiomiopatia przerostowa, migotanie komór, migotanie przedsionków, nadwrażliwość na substancję czynną, napad Stokesa-Adamsa, niemiarowość nadkomorowa, niewydolność nerek, niewydolność serca, okres refrakcji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie przewodzenia, zaburzenie rytmu serca, zapalenie mięśnia sercowego, zawał mięśnia sercowego, zespół chorej zatoki, zespół przedwczesnego pobudzenia komór, zespół Wolffa-Parkinsona-White’a, zwężenie drogi odpływu komory lewej, zwężenie podzastawkowe aorty - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aviorexan 50 mg + 50 mg
Lek Aviorexan, zawierający 50 mg dimenhydraminy i 50 mg kofeiny w tabletce powlekanej, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, ostrym atakiem astmy, ciężkimi zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, bezsennością, stanami lękowymi, padaczką, wrzodami żołądka lub dwunastnicy, ciężkimi zaburzeniami wątroby, jaskrą z wąskim kątem przesączania, guzem chromochłonnym nadnerczy oraz porfirią. Dimenhydramina wykazuje działanie antycholinergiczne, co może prowadzić do rozszerzenia źrenicy i ryzyka ostrego napadu jaskry, natomiast kofeina może nasilać objawy chorób układu krążenia, podnosić ciśnienie tętnicze oraz wywoływać uwalnianie katecholamin, co jest niebezpieczne u pacjentów z pheochromocytomą. Obie substancje są metabolizowane w wątrobie, co wymaga ostrożności u osób z niewydolnością tego narządu ze względu na ryzyko kumulacji i nasilenia działań niepożądanych.
bezsenność, choroba wrzodowa, dimenhydramina, działanie antycholinergiczne, działanie niepożądane, działanie proarytmogenne, guz chromochłonny nadnerczy, jaskra z wąskim kątem, kofeina, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość, napad drgawkowy, niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, ostry atak astmy, padaczka, pheochromocytoma, porfiria, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, przerost prostaty, reakcja anafilaktyczna, tachykardia, warfaryna, wrzód żołądka, zaburzenia sercowo-naczyniowe, zaburzenia wątroby - Leksykon substancji czynnych
Lukrecja – Przeciwwskazania stosowania
Lukrecja (Glycyrrhiza glabra L.) jest składnikiem wielu preparatów leczniczych, jednak jej stosowanie wiąże się z licznymi przeciwwskazaniami, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na korzeń lukrecji, obejmująca zarówno preparaty monoskładnikowe, jak i złożone, np. Padma 28 Formuła, gdzie dodatkowo przeciwwskazana jest nadwrażliwość na inne składniki, takie jak rośliny z rodziny astrowatych. Preparat Iberogast, zawierający ekstrakt z korzenia lukrecji, jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami wątroby (zarówno aktualnymi, jak i w wywiadzie) oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków hepatotoksycznych. W przypadku Tussipect, zawierającego wyciąg z lukrecji i chlorowodorek efedryny, przeciwwskazania obejmują m.in. nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu serca, nadczynność tarczycy, cukrzycę, jaskrę z zamkniętym kątem przesączania, przerost gruczołu krokowego oraz padaczkę. Ponadto, Tussipect nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 12 lat. Preparat Pectobonisol jest przeciwwskazany u dzieci po ostrym zwężającym zapaleniu krtani/tchawicy oraz u pacjentów z nadwrażliwością na mentol, tymol lub rośliny z rodziny Lamiaceae.
chlorowodorek efedryny, choroba niedokrwienna serca, choroba wątroby, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, działanie presyjne, działanie proarytmogenne, działanie sympatomimetyczne, ekstrakt z lukrecji, Glycyrrhiza glabra, interakcje lekowe, jaskra z zamkniętym kątem, lek hepatotoksyczny, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancje, objawy dławicowe, padaczka, populacja pediatryczna, próg drgawkowy, przerost prostaty, rodzina Asteraceae, rodzina Lamiaceae, sproszkowany korzeń lukrecji, uszkodzenie wątroby, zaburzenia rytmu serca, zwężające zapalenie krtani