Przeciwwskazania stosowania
Tietyloperazyna

Przeciwwskazania stosowania tietyloperazyny

Tietyloperazyna, występująca w produkcie leczniczym Torecan (w postaci dimaleinianu tietyloperazyny w tabletkach powlekanych i czopkach oraz w postaci jabłczanu w roztworze do wstrzykiwań), posiada szereg przeciwwskazań, które należy uwzględnić podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia. Poniżej omówiono szczegółowo sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji jest przeciwwskazane.¹

Nadwrażliwość na składniki produktu

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania tietyloperazyny jest nadwrażliwość pacjenta na substancję czynną lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że różne postacie leku (tabletki, czopki, roztwór do wstrzykiwań) zawierają odmienne substancje pomocnicze, co może mieć znaczenie przy ocenie ryzyka wystąpienia reakcji nadwrażliwości.²

Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego

Tietyloperazyna jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężką depresją ośrodkowego układu nerwowego i/lub zaburzeniami świadomości. Zastosowanie leku w takich przypadkach może prowadzić do dalszego pogłębienia depresji OUN i poważnych powikłań neurologicznych.³

Zaburzenia hemodynamiczne

Klinicznie istotne niedociśnienie stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do zastosowania tietyloperazyny. Związane jest to z ryzykiem dalszego obniżenia ciśnienia tętniczego i potencjalnych powikłań hemodynamicznych, szczególnie u pacjentów z istniejącą niestabilnością układu krążenia.⁴

Przeciwwskazania wiekowe i szczególne populacje

Tietyloperazyna nie powinna być stosowana u dzieci w wieku poniżej 15 lat. Ograniczenie to wynika z podwyższonego ryzyka wystąpienia pozapiramidowych działań niepożądanych w tej grupie wiekowej. Działania te mogą manifestować się jako dystonie ostre, dyskineza późna, zespół parkinsonowski polekowy, co może mieć szczególnie niekorzystny wpływ na rozwijający się układ nerwowy dzieci.⁵

Ponadto, stosowanie tietyloperazyny jest przeciwwskazane u dzieci i młodzieży z objawami przedmiotowymi i podmiotowymi zespołu Reye’a. Związane jest to z podobieństwem obrazu klinicznego działań niepożądanych tietyloperazyny do objawów zespołu Reye’a, co mogłoby utrudnić postawienie prawidłowej diagnozy i opóźnić wdrożenie właściwego leczenia tej potencjalnie zagrażającej życiu choroby.⁶

Przeciwwskazania związane z ciążą i laktacją

Tietyloperazyna jest bezwzględnie przeciwwskazana do stosowania w okresie ciąży. Wynika to z potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu, w tym możliwości wystąpienia działań teratogennych oraz wpływu na rozwijający się układ nerwowy płodu.⁷

Podobnie, stosowanie tietyloperazyny jest przeciwwskazane podczas karmienia piersią. Substancja może przenikać do mleka matki i potencjalnie oddziaływać niekorzystnie na organizm noworodka lub niemowlęcia, w tym na jego rozwijający się układ nerwowy.⁸

Kiedy odradzić stosowanie tietyloperazyny

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność lub rozważyć alternatywne metody leczenia. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych lub niekorzystnych interakcji lekowych.⁹

Czynniki ryzyka wystąpienia działań niepożądanych

Należy odradzić stosowanie tietyloperazyny u pacjentów z następującymi stanami i schorzeniami:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby i nerek – ze względu na metabolizm leku i ryzyko kumulacji substancji czynnej
• Pacjenci w podeszłym wieku – z powodu zwiększonej wrażliwości na działania niepożądane, szczególnie objawy pozapiramidowe i sedację
• Osoby z zaburzeniami równowagi lub chorobą Parkinsona – ze względu na ryzyko nasilenia objawów pozapiramidowych
• Pacjenci z zaburzeniami rytmu serca – z uwagi na potencjalne działanie proarytmogenne

¹⁰

Uwagi dotyczące poszczególnych postaci farmaceutycznych

W przypadku tabletek powlekanych Torecan (6,5 mg) należy zwrócić uwagę na zawartość substancji pomocniczych o znanym działaniu: laktoza jednowodna (68,70 mg) oraz sacharoza (38,045 mg). Z tego względu należy odradzić stosowanie tej postaci leku u pacjentów z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, a także u osób z nietolerancją fruktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy.¹¹

W przypadku roztworu do wstrzykiwań Torecan (6,5 mg/ml) należy zwrócić uwagę na zawartość sorbitolu (E420, 40 mg/ml) oraz pirosiarczynu sodu (E223, 0,5 mg/ml). Postać ta nie powinna być stosowana u pacjentów z nietolerancją fruktozy oraz u osób z nadwrażliwością na związki siarki, szczególnie u pacjentów z astmą oskrzelową.¹²

Okoliczności wymagające szczególnej uwagi

Należy odradzić stosowanie tietyloperazyny w następujących okolicznościach:

• Przed planowanymi zabiegami operacyjnymi wymagającymi znieczulenia ogólnego – ze względu na ryzyko interakcji z anestetykami
• U pacjentów prowadzących pojazdy mechaniczne lub obsługujących maszyny – z uwagi na potencjalne działanie sedatywne i wpływ na funkcje poznawcze
• U osób stosujących inne leki oddziałujące na ośrodkowy układ nerwowy (np. leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, przeciwpsychotyczne) – ze względu na ryzyko addytywnego działania depresyjnego na OUN
• U pacjentów ze skłonnością do ortostatycznych spadków ciśnienia tętniczego

¹³

Podsumowanie przeciwwskazań do stosowania tietyloperazyny

Bezwzględne przeciwwskazania do stosowania tietyloperazyny (produkt Torecan) obejmują: nadwrażliwość na substancję czynną lub pomocnicze, ciężką depresję ośrodkowego układu nerwowego i/lub zaburzenia świadomości, klinicznie istotne niedociśnienie, wiek poniżej 15 lat, obecność objawów zespołu Reye’a u dzieci i młodzieży, ciążę oraz karmienie piersią.¹⁴

Należy również rozważyć odradzenie stosowania tietyloperazyny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, w podeszłym wieku, z chorobami układu nerwowego (szczególnie z zaburzeniami pozapiramidowymi), z zaburzeniami rytmu serca oraz u osób, u których występują przeciwwskazania do stosowania substancji pomocniczych zawartych w poszczególnych postaciach leku.¹⁵

W każdym przypadku decyzja o zastosowaniu tietyloperazyny powinna być poprzedzona dokładną analizą stosunku korzyści do ryzyka, z uwzględnieniem indywidualnych czynników ryzyka pacjenta oraz możliwości zastosowania alternatywnych metod leczenia.¹⁶