transmisja przezłożyskowa
Transmisja przezłożyskowa to proces przechodzenia substancji, patogenów lub przeciwciał z krwiobiegu matki do płodu przez łożysko. Ten mechanizm ma kluczowe znaczenie zarówno dla prawidłowego rozwoju płodu, umożliwiając dostarczanie tlenu i składników odżywczych, jak i dla potencjalnego narażenia płodu na szkodliwe czynniki.
W kontekście klinicznym, szczególne znaczenie ma transmisja przezłożyskowa patogenów, takich jak wirusy (np. CMV, HIV, wirus Zika), bakterie (np. Treponema pallidum) czy pierwotniaki (np. Toxoplasma gondii), które mogą prowadzić do zakażeń wrodzonych i poważnych konsekwencji rozwojowych. Jednocześnie przez łożysko przechodzą też przeciwciała matczyne (głównie IgG), zapewniające noworodkowi bierną odporność w pierwszych miesiącach życia.
Istotnym aspektem praktyki klinicznej jest również transmisja leków przez łożysko, co wymaga szczególnej ostrożności przy farmakoterapii kobiet ciężarnych. Leki mogą przenikać przez barierę łożyskową w różnym stopniu, zależnie od swoich właściwości fizykochemicznych, co determinuje ich potencjalny wpływ teratogenny lub toksyczny na rozwijający się płód.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Gorączka doliny – Etiologia i przyczyny
Gorączka doliny (coccidioidomycosis) to infekcja grzybicza wywoływana przez dimorficzne grzyby Coccidioides immitis i Coccidioides posadasii, endemiczne dla suchych, pustynnych regionów południowo-zachodnich Stanów Zjednoczonych oraz części Ameryki Łacińskiej. Zarodniki arthrokonidii o wielkości 2-5 μm, uwalniane z gleby podczas suszy i wietrznej pogody, są wdychane i osiadają w oskrzelikach końcowych, gdzie przekształcają się w sferule zawierające endospory. Patogeneza opiera się na rozwoju sferuli w tkankach płucnych, wywołujących reakcję zapalną i tworzenie ziarniniaków. Ryzyko zakażenia wzrasta przy ekspozycji na pył i zaburzenia gleby (np. prace budowlane, rolnicze), a ciężki przebieg obserwuje się u osób starszych, z osłabioną odpornością, kobiet w III trymestrze ciąży oraz u przedstawicieli niektórych grup etnicznych (Afroamerykanie, Filipińczycy, rdzenni Amerykanie). Choroba nie przenosi się z człowieka na człowieka i nie występuje zakażenie przezłożyskowe.
chemotaksja eozynofilów, chemotaksja neutrofilów, Coccidioides immitis, Coccidioides posadasii, droga wziewna, gorączka doliny, grzyb dimorficzny, grzybnia, histiocyt, immunosupresja, infekcja bezobjawowa, infekcja grzybicza, kokcydioidomykoza, lek przeciwgrzybiczny, limfocyt T pomocniczy typu 2, odpowiedź immunologiczna, postać rozsiana, pozaszpitalne zapalenie płuc, reakcja zapalna, tkanka bliznowata, transmisja przezłożyskowa, układ dopełniacza, zarodnik grzyba, ziarniniak - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba koronawirusowa 2019 (covid-19) – Etiologia i przyczyny
COVID-19 jest chorobą zakaźną wywołaną przez betakoronawirusa SARS-CoV-2, który wykazuje 96,2% identyczności genomu z koronawirusem nietoperzy RaTG13. Wirus ten przyłącza się do receptorów ACE2 obecnych w górnych i dolnych drogach oddechowych oraz w wielu innych narządach, co tłumaczy szerokie spektrum kliniczne choroby, obejmujące układ oddechowy, sercowo-naczyniowy, nerwowy, moczowy i pokarmowy. Transmisja SARS-CoV-2 odbywa się głównie drogą kropelkową, a kluczowymi czynnikami ryzyka są bliski kontakt i słaba wentylacja. Patofizjologia COVID-19 wiąże się z infekcją komórek gospodarza, indukcją burzy cytokinowej oraz dysregulacją układu renina-angiotensyna, co może prowadzić do hipokaliemii i powikłań wielonarządowych.
betakoronawirus, białko kolca, białko S, burza cytokinowa, choroba koronawirusowa, fomity, hipokaliemia, immunopatogeneza, koronawirus, niewydolność oddechowa, objawy żołądkowo-jelitowe, pandemia, powikłanie nerkowe, powikłanie sercowo-naczyniowe, receptor ACE2, SARS, SARS-CoV-2, transmembranowa proteaza serynowa, transmisja fekalno-oralna, transmisja przezłożyskowa, transmisja wertykalna, układ renina-angiotensyna, utrata smaku i węchu, wariant Alfa, wariant Delta, wariant Omikron, wirus RNA, zapalenie płuc, zespół ciężkiej ostrej niewydolności oddechowej, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon chorób i schorzeń
Toxokarioza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Toksokaroza jest zoonozą wywołaną przez larwy nicieni Toxocara canis i rzadziej Toxocara cati, przenoszoną głównie drogą pokarmową przez spożycie jaj pasożyta zanieczyszczonych odchodami zwierząt lub niedogotowanego mięsa. Choroba manifestuje się w kilku formach klinicznych: trzewnej (VLM), ocznej (OLM), neuronalnej (NLM), utajonej oraz bezobjawowej. Leczenie toksokarozy trzewnej zależy od nasilenia objawów; u pacjentów z umiarkowanymi i ciężkimi symptomami stosuje się albendazol w dawce 400 mg/dobę u dorosłych lub 10-15 mg/kg/dobę u dzieci przez 5 dni, alternatywnie mebendazol 100-200 mg/dobę. W ciężkich przypadkach konieczne może być powtórzenie terapii oraz stosowanie kortykosteroidów, zwłaszcza przy zajęciu ważnych narządów. Monitorowanie obejmuje ocenę eozynofilii i aktywności aminotransferaz, a leczenie należy przerwać w przypadku hepatotoksyczności.
albendazol, aminotransferazy, choroba odzwierzęca, eozynofilia, eozynofilowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, fotokoagulacja laserowa, kortykosteroid, krioterapia, leczenie przeciwpasożytnicze, mebendazol, neural larva migrans, ocular larva migrans, odrobaczanie, odwarstwienie siatkówki, toksokaroza oczna, toksokaroza trzewna, toksokaroza utajona, Toxocara canis, Toxocara cati, transmisja przezłożyskowa, visceral larva migrans, witrektomia, zajęcie narządów, zapalenie błony naczyniowej, zoonoza - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Retrovir 250 mg
Retrovir (zydowudyna) w dawce 250 mg w kapsułkach twardych wymaga indywidualnego dostosowania dawkowania w zależności od masy ciała pacjenta oraz sytuacji klinicznej. U dorosłych i młodzieży o masie ciała ≥30 kg zalecana dawka to 250-300 mg dwa razy na dobę w terapii skojarzonej. Dzieci <30 kg stosują kapsułki 100 mg lub, w przypadku masy 28-30 kg, 250 mg dwa razy na dobę (łącznie 500 mg/dobę). U pacjentów z trudnościami w połykaniu zaleca się roztwór doustny 50 mg/5 ml. W profilaktyce transmisji wertykalnej HIV stosuje się schemat: u kobiet ciężarnych po 14. tygodniu ciąży 500 mg/dobę (100 mg 5x/dobę), podczas porodu dożylna infuzja 2 mg/kg mc. jednorazowo, następnie 1 mg/kg mc./h do przecięcia pępowiny, a u noworodków 2 mg/kg mc. doustnie co 6 godzin przez 6 tygodni. W przypadku niemożności podania doustnego noworodkom, zydowudynę podaje się dożylnie 1,5 mg/kg mc. co 6 godzin. Dawkowanie wymaga precyzyjnego pomiaru objętości (np. strzykawki z podziałką 0,1 ml).
cięcie cesarskie, dializa otrzewnowa, dysfagia, granulocyt obojętnochłonny, hemodializa, infuzja dożylna, kapsułka twarda, klirens kreatyniny, kwas glukuronowy, lek przeciwretrowirusowy, leukopenia, marskość wątroby, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność nerek, objaw hematologiczny niepożądany, roztwór doustny, stężenie hemoglobiny, transmisja przezłożyskowa, transmisja wertykalna HIV, zakażenie HIV, zydowudyna - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Etiologia i przyczyny
Choroba Chagasa, wywoływana przez wewnątrzkomórkowego pasożyta Trypanosoma cruzi, jest przenoszona głównie przez pluskwiaki z podrodziny Triatominae, które zakażają ludzi poprzez defekację podczas żerowania. Pasożyt atakuje makrofagi, fibroblasty i komórki nabłonkowe, rozprzestrzeniając się przez krwiobieg i układ limfatyczny, z tropizmem do mięśnia sercowego i układu pokarmowego. Oprócz transmisji wektorowej, możliwe są zakażenia przez transmisję wrodzoną (ryzyko 1-10%), transfuzję krwi, transplantację narządów oraz drogą pokarmową. T. cruzi wykazuje dużą heterogenność genetyczną, podzieloną na sześć dyskretnych jednostek taksonomicznych (DTUs TcI-TcVI), co wpływa na geograficzną dystrybucję, tropizm tkankowy, manifestacje kliniczne oraz odpowiedź na leczenie. Epidemiologicznie choroba jest silnie związana z warunkami socjoekonomicznymi i środowiskowymi, a jej eradykacja jest utrudniona przez liczne rezerwuary zwierzęce i różnorodność wektorów.
choroba Chagasa, cykl sylwatyczny, czynnik martwicy nowotworów, droga pokarmowa, interferon gamma, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lek przeciwpasożytniczy, mechanizm autoimmunologiczny, pluskwiak całujący, rhodnius prolixus, różnorodność genetyczna, transfuzja krwi, transmisja przezłożyskowa, transmisja wektorowa, transmisja wrodzona, transplantacja narządów, triatoma dimidiata, tropizm tkankowy, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska - Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze – Etiologia i przyczyny
Kleszczowe zapalenie mózgu (TBE) jest wirusową chorobą ośrodkowego układu nerwowego wywołaną przez wirusa TBEV z rodziny Flaviviridae, obejmującą pięć podtypów o różnej wirulencji i geograficznym rozmieszczeniu. Główne wektory to kleszcze Ixodes ricinus (podtyp europejski) oraz Ixodes persulcatus (podtyp dalekowschodni i syberyjski). Transmisja następuje głównie przez ukłucie zakażonego kleszcza, z możliwością zakażenia drogą pokarmową (spożycie niepasteryzowanego mleka) oraz rzadziej przez przeszczepy, transfuzje, drogę przezłożyskową i zakłucia laboratoryjne. Podtyp europejski charakteryzuje się dwufazowym przebiegiem, śmiertelnością <2% i długotrwałymi następstwami neurologicznymi u 10-50% pacjentów, natomiast podtyp dalekowschodni cechuje się cięższym przebiegiem i śmiertelnością 20-40%. Diagnostyka opiera się na RT-PCR w fazie wiremicznej oraz wykrywaniu swoistych przeciwciał IgM i IgG metodą ELISA w fazie neurologicznej.
białko otoczki, borelioza mózgu, cytokiny zapalne, diagnostyka różnicowa, ELISA, Flaviviridae, japońskie zapalenie mózgu, kleszcz pospolity, kleszcz tajgowy, limfocyty T CD8+, następstwa neurologiczne, neuroinwazyjność, niepasteryzowane mleko, obszar endemiczny, odpowiedź immunologiczna, ośrodkowy układ nerwowy, PCR, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeciwciała IgG, przeciwciała IgM, rezerwuar wirusa, transmisja przezłożyskowa, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wirus RNA, wirus Zachodniego Nilu, zakażenie pokarmowe, zakażony kleszcz - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja parwowirusowa – Zapobieganie i profilaktyka
Infekcja parwowirusowa wywoływana przez parwowirus B19 manifestuje się różnorodnie, od rumienia zakaźnego u dzieci po przejściową aplazję czerwonokrwinkową u pacjentów z chorobami hematologicznymi. Brak jest obecnie specyficznej szczepionki lub leczenia przeciwwirusowego, co podkreśla znaczenie profilaktyki opartej na higienie i ograniczeniu ekspozycji na wirusa. Droga transmisji obejmuje kontakt kropelkowy, przez krew oraz wertykalny z matki na płód. Kluczowe środki zapobiegawcze to częste mycie rąk, zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu, dezynfekcja powierzchni za pomocą środków wirusobójczych PLUS (skutecznych wobec wirusów bezotoczkowych), unikanie bliskiego kontaktu z osobami zakażonymi oraz stosowanie masek ochronnych, zwłaszcza w grupach podwyższonego ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na kobiety ciężarne (zwłaszcza między 9. a 20. tygodniem ciąży), pacjentów z hemoglobinopatiami oraz osoby z niedoborami odporności, u których zakażenie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak hydrops fetalis, przejściowa aplazja czerwonokrwinkowa czy przewlekła niedokrwistość.
badanie serologiczne, bliski kontakt, choroby hematologiczne, droga kropelkowa, drogi oddechowe, hemoglobinopatie, hydrops fetalis, immunoglobulina dożylna, infekcja parwowirusowa, IVIg, lek przeciwwirusowy, maska ochronna, niedobór odporności, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obrzęk uogólniony, parwowirus B19, parwowirus psi, piąta choroba, przeciwciało monoklonalne, przełom aplastyczny, przeszczep nerki, przewlekła niedokrwistość, rumień zakaźny, środki ochrony osobistej, status immunologiczny, transmisja kropelkowa, transmisja przezłożyskowa - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Etiologia i przyczyny
Kiła (syphilis) jest ogólnoustrojową infekcją bakteryjną wywołaną przez Treponema pallidum subspecies pallidum, charakteryzującą się wysoką inwazyjnością i zdolnością do unikania odpowiedzi immunologicznej dzięki mechanizmowi konwersji genowej genu tprK. Transmisja odbywa się głównie drogą kontaktów seksualnych (waginalnych, analnych, oralnych) z osobą zakaźną, z ryzykiem zakażenia wynoszącym 30-60% po pojedynczym kontakcie. Zakażenie może również przenosić się z matki na płód (ryzyko 60-80% w przypadku nieleczonej kiły), przez pocałunki, transfuzje krwi lub dzielenie się igłami. Największa zakaźność występuje w stadiach pierwotnym, wtórnym oraz wczesnym utajonym (do 1 roku od zakażenia). Czynniki ryzyka obejmują m.in. niezabezpieczone kontakty seksualne, liczne partnerstwa, zakażenie HIV oraz przynależność do grupy MSM (78,4-83,7% przypadków w krajach rozwiniętych).
kiła drugorzędowa, kiła oponowo-naczyniowa, kiła ośrodkowego układu nerwowego, kiła pierwszorzędowa, kiła trzeciorzędowa, kiła wczesna utajona, kiła wrodzona, koinfekcja HIV, krętek blady, narządy płciowe, reakcja immunologiczna, transmisja kiły, transmisja przezłożyskowa, wiąd rdzenia, zakażenia przenoszone drogą płciową, zakażenie HIV, zanik kory mózgowej, zapalenie nerek, zapalenie tęczówki, zapalenie wątroby