reakcja antycholinergiczna
Reakcja antycholinergiczna to zespół objawów wynikających z blokowania receptorów cholinergicznych przez leki lub substancje o działaniu antycholinergicznym. Objawia się ona blokowaniem działania acetylocholiny w ośrodkowym i obwodowym układzie nerwowym.
Charakterystyczne objawy obejmują: suchość w ustach, zaburzenia widzenia (rozszerzenie źrenic, niewyraźne widzenie), podwyższoną temperaturę ciała, zatrzymanie moczu, tachykardię, zmniejszoną perystaltykę jelit, zaburzenia świadomości (splątanie, halucynacje, pobudzenie) oraz suchość i zaczerwienienie skóry. Nasilenie objawów zależy od dawki leku oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta.
Reakcje antycholinergiczne występują najczęściej po zastosowaniu leków o działaniu przeciwcholinergicznym, takich jak trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, niektóre leki przeciwhistaminowe, leki rozkurczowe czy leki stosowane w leczeniu choroby Parkinsona. Osoby w podeszłym wieku są szczególnie wrażliwe na efekty antycholinergiczne ze względu na zmiany fizjologiczne związane z wiekiem.
Leczenie reakcji antycholinergicznej polega na odstawieniu wywołującego ją leku oraz leczeniu objawowym. W ciężkich przypadkach stosuje się fizostygminę jako antidotum, która jako inhibitor acetylocholinesterazy przywraca równowagę cholinergiczną. W praktyce klinicznej istotne jest rozpoznawanie ryzyka wystąpienia tych reakcji i unikanie polipragmazji, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.