analeptyki
Analeptyki to grupa leków działających pobudzająco na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), zwiększających aktywność kory mózgowej, pnia mózgu i rdzenia kręgowego. Ich działanie farmakologiczne polega głównie na stymulacji oddychania poprzez bezpośredni wpływ na ośrodek oddechowy w rdzeniu przedłużonym.
Historycznie analeptyki, takie jak niketamid, pikrotoksyna czy lobelina, były stosowane w przypadkach depresji oddechowej spowodowanej przedawkowaniem barbituranów, opioidów lub innych środków depresyjnych. Obecnie ich zastosowanie kliniczne jest znacznie ograniczone ze względu na wąski indeks terapeutyczny i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, w tym drgawek.
We współczesnej medycynie analeptyki zostały w dużej mierze zastąpione przez bardziej bezpieczne i skuteczne metody leczenia zaburzeń oddychania, takie jak wentylacja mechaniczna, stosowanie specyficznych antagonistów (np. nalokson w przypadku przedawkowania opioidów) oraz nowoczesne leki psychostymulujące o lepszym profilu bezpieczeństwa. Niektóre substancje o działaniu analeptycznym, jak kofeina, nadal znajdują zastosowanie w wybranych wskazaniach medycznych, np. w leczeniu bezdechu wcześniaków.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Przedawkowanie lidokainy chlorowodorku zawartej w preparacie Xylodont 2% (20 mg/ml) może prowadzić do poważnych objawów toksyczności, głównie ze strony ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Toksyczność lidokainy przebiega dwufazowo: początkowo występuje faza pobudzenia objawiająca się niepokojem, pobudzeniem psychoruchowym, drżeniami, zawrotami głowy, rozszerzeniem źrenic (mydriaza), hipertermią oraz przyspieszonym metabolizmem, a następnie faza depresji OUN, która może prowadzić do drgawek i szczękościsku. W standardowym wkładzie 1,8 ml Xylodontu znajduje się 36 mg lidokainy, a ryzyko przedawkowania wzrasta przy podaniu wielu wkładów, szczególnie u pacjentów z niską masą ciała lub zaburzeniami funkcji wątroby i nerek. Przypadkowe dożylne podanie nawet niewielkiej objętości roztworu może skutkować szybkim rozwojem objawów toksyczności.
analeptyki, atropina, barbiturany, depresja rdzenia przedłużonego, dezorientacja, diazepam, drgawki, drżenie, hipertermia, hipotonia ortostatyczna, konwulsje, lidokainy chlorowodorek, mydriaza, napad drgawkowy, ośrodkowy układ nerwowy, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, receptory alfa i beta, resuscytacja, szczękościsk, toksyczność lidokainy, zawroty głowy -
Leksykon substancji czynnych
Mepiwakaina, stosowana powszechnie w stomatologii w preparatach takich jak Mepidont 2% z adrenaliną czy Scandonest, może wywołać poważne objawy toksyczności przy przekroczeniu maksymalnych dawek lub w wyniku niezamierzonego wstrzyknięcia donaczyniowego. Toksyczność manifestuje się przede wszystkim objawami neurologicznymi (pobudzenie, parestezje, drgawki) pojawiającymi się przy stężeniach w osoczu powyżej 5 mg/L, a nasilonymi przy ≥10 mg/L. Dalsze objawy obejmują zaburzenia układu oddechowego (niedostateczna wentylacja, zatrzymanie oddechu) oraz układu sercowo-naczyniowego (niedociśnienie, bradykardia, arytmie, zatrzymanie akcji serca). Kwasica metaboliczna nasila toksyczne działanie mepiwakainy, a szybkie wstrzyknięcie do naczynia może prowadzić do niewydolności mięśnia sercowego nawet przed wystąpieniem uszkodzenia OUN.
analeptyki, arytmia, barbiturany, bradykardia, depresja sercowo-naczyniowa, diazepam, drgawki, działanie inotropowe, glikokortykosteroidy, hiperkapnia, hipoksja, kwasica, mepiwakaina, miejscowy środek znieczulający, niedociśnienie, niedotlenienie, niewydolność mięśnia sercowego, ośrodkowy układ nerwowy, OUN, parestezje, przedawkowanie bezwzględne, przedawkowanie względne, receptory alfa i beta, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, siarczan atropiny, stężenie leku w osoczu, szczękościsk, tętnica wieńcowa, układ sercowo-naczyniowy, wstrzyknięcie donaczyniowe, wstrzyknięcie dożylne, zakwaszenie moczu, zatrzymanie czynności serca
