radioterapia całego mózgu
Radioterapia całego mózgu (WBRT – Whole Brain Radiation Therapy) to technika radioterapeutyczna polegająca na napromienianiu całej objętości mózgowia. Jest stosowana głównie w leczeniu mnogich przerzutów do mózgu, pierwotnych guzów mózgu o charakterze rozlanym oraz w profilaktycznym napromienianiu ośrodkowego układu nerwowego w niektórych nowotworach.
Standardowy schemat leczenia obejmuje dawkę całkowitą 30-40 Gy podawaną we frakcjach po 2-3 Gy dziennie przez okres 2-3 tygodni. W przypadku profilaktycznego napromieniania stosuje się niższe dawki całkowite. Współcześnie często łączy się WBRT z radiochirurgią stereotaktyczną (SRS) w przypadku ograniczonej liczby przerzutów do mózgu.
Do najczęstszych działań niepożądanych WBRT należą: zmęczenie, wypadanie włosów, rumień skóry głowy, nudności, wymioty oraz zaburzenia neurologiczne. Istotnym długoterminowym powikłaniem jest pogorszenie funkcji poznawczych, dlatego obecnie dąży się do ograniczania stosowania tej metody na rzecz technik bardziej precyzyjnych, takich jak radiochirurgia stereotaktyczna, gdy jest to klinicznie uzasadnione.
Nowoczesne techniki WBRT wykorzystują modulację intensywności wiązki (IMRT) oraz osłanianie hipokampa (HA-WBRT), co może zmniejszać ryzyko zaburzeń poznawczych przy zachowaniu skuteczności terapeutycznej. W ostatnich latach obserwuje się tendencję do indywidualizacji leczenia i ograniczania wskazań do WBRT, szczególnie u pacjentów z dobrym rokowaniem i niewielką liczbą przerzutów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty do mózgu – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Przerzuty do mózgu są najczęstszym typem guzów mózgu u dorosłych, występując u 10-26% pacjentów z zaawansowanym rakiem. Rokowanie zależy od wielu czynników, takich jak wiek (≥65 lat), liczba i wielkość przerzutów, stan sprawności według skali Karnofsky’ego (KPS ≥90% koreluje z lepszym przeżyciem), obecność przerzutów pozaczaszkowych, status receptorów HER2 oraz objętość największej zmiany. W raku piersi z przerzutami do mózgu (BCBM) czynniki prognostyczne obejmują m.in. odstęp czasowy ≥3 lat od diagnozy raka piersi do przerzutów oraz pozytywny status HER2. Nowoczesne systemy prognostyczne, takie jak wskaźnik dla radiochirurgii robotycznej czy nowy system oceny ryzyka dla BCBM, wykazują wyższą dokładność prognostyczną (AUC ~0,77) niż tradycyjne metody (breast-GPA AUC ~0,5-0,6). Mechanistyczne modele progresji przerzutów, zwłaszcza w NSCLC, oraz metody sztucznej inteligencji (np. Random Forest, sieci neuronowe) poprawiają predykcję przeżycia i kontroli miejscowej (LC) po radioterapii stereotaktycznej (SRT), osiągając dokładność do 80% i AUC 0,84.
choroba nowotworowa, choroba wewnątrzczaszkowa, dysfagia, funkcja poznawcza, guz mózgu, kontrola miejscowa, martwica popromienna, mutacja EGFR, mutacja KRAS, neurotoksyczność, niedrobnokomórkowy rak płuca, opieka wspierająca, przerzut do mózgu, przeżycie całkowite, radiochirurgia gamma knife, radiochirurgia stereotaktyczna, radioterapia całego mózgu, radioterapia stereotaktyczna, rak piersi, receptor HER2, resekcja chirurgiczna, skala Karnofsky’ego, steroid, wielowarstwowy perceptron