test węchowy
Test węchowy to badanie diagnostyczne służące do oceny sprawności zmysłu węchu (funkcji węchowej). Jest istotnym narzędziem w diagnostyce zaburzeń węchu, które mogą wynikać z różnych przyczyn, w tym infekcji wirusowych (np. COVID-19), urazów głowy, chorób neurodegeneracyjnych (choroba Parkinsona, choroba Alzheimera) czy schorzeń laryngologicznych.
W praktyce klinicznej stosuje się różne metody oceny węchu, w tym testy identyfikacji zapachów (np. University of Pennsylvania Smell Identification Test – UPSIT, Sniffin’ Sticks), testy progu węchowego oraz testy dyskryminacji zapachów. Badania te pozwalają na ilościową i jakościową ocenę dysfunkcji węchowej, klasyfikowaną jako anosmia (całkowity brak węchu), hiposmia (obniżona wrażliwość węchowa) lub parosmia (zniekształcone odczuwanie zapachów).
Diagnostyka zaburzeń węchu ma szczególne znaczenie prognostyczne w chorobach neurodegeneracyjnych, gdzie dysfunkcja węchowa może wyprzedzać o wiele lat wystąpienie objawów motorycznych. Test węchowy stanowi również ważny element oceny pocovidowej, gdyż zaburzenia węchu są jednym z częstszych i długotrwałych objawów po przebytym zakażeniu SARS-CoV-2.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Utrata lub zmiana węchu – Leczenie
Utrata lub zmiana węchu (anosmia, hiposmia) może mieć etiologię wirusową, urazową, zapalną, polipowatą lub związaną ze starzeniem. Szczególnie istotna jest anosmia w przebiegu COVID-19, gdzie utrata węchu jest często przejściowa, ale może utrzymywać się dłużej niż kilka tygodni. Diagnostyka obejmuje badanie endoskopowe jam nosowych, testy węchowe oraz obrazowanie (CT, MRI) w celu wykluczenia guzów lub innych patologii. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje farmakoterapię (kortykosteroidy miejscowe i ogólnoustrojowe, leki przeciwhistaminowe, antybiotyki), płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej z dodatkiem steroidów oraz interwencje chirurgiczne (usuwanie polipów, korekcja przegrody, endoskopowa chirurgia zatok). W przypadku powirusowej utraty węchu, wczesne zastosowanie kortykosteroidów zwiększa szanse na odzyskanie funkcji węchowej.
akupunktura, alergiczny nieżyt nosa, anosmia, blokada zwoju gwiaździstego, choroba neurodegeneracyjna, depresja, endoskopowa chirurgia zatok, gabapentyna, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, kortykosteroid, kwas alfa-liponowy, kwasy omega-3, lek przeciwhistaminowy, lek zmniejszający przekrwienie, neuroplastyczność, osocze bogatopłytkowe, otolaryngolog, parosmia, płukanie nosa, polip nosa, receptor węchowy, rezonans magnetyczny, SARS-CoV-2, skrzywienie przegrody nosowej, teofilina, test węchowy, tomografia komputerowa, witamina A, zaburzenie węchu, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Atrofia wieloukładowa – Diagnostyka i diagnoza
Atrofia wieloukładowa (MSA) to rzadkie, postępujące schorzenie neurodegeneracyjne charakteryzujące się kombinacją niewydolności autonomicznej, parkinsonizmu i zespołu móżdżkowego. Średni czas od wystąpienia objawów do diagnozy wynosi około 3,8 roku, a przeżycie pacjentów to 7-9 lat. Nowe kryteria diagnostyczne Movement Disorder Society (2022) definiują cztery poziomy pewności diagnozy: MSA potwierdzona neuropatologicznie, klinicznie potwierdzona, klinicznie prawdopodobna oraz możliwa prodromalna MSA. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu neurologicznym, testach funkcji autonomicznych (np. test pochyleniowy z kryterium spadku ciśnienia skurczowego ≥30 mm Hg lub rozkurczowego ≥15 mm Hg w ciągu 3 minut), badaniu MRI mózgu (np. znak „gorącego krzyża”, zanik móżdżku, hipointensywność prążkowia w T2), a także zaawansowanych technikach obrazowania (FDG-PET, DAT-SPECT, 123I-MIBG-SPECT). Brak specyficznego testu laboratoryjnego wymaga wsparcia biomarkerami, takimi jak α-synukleina w PMCA/RT-QuIC oraz neurofilament lekki (NFL) w płynie mózgowo-rdzeniowym.
alfa-synukleina, ataksja móżdżkowa, atrofia wieloukładowa, badanie urodynamiczne, biopsja skóry, choroba Parkinsona, czerwone flagi, czysta niewydolność autonomiczna, dysfonia, dysfunkcja autonomiczna, dyzartria, hipotonia ortostatyczna, neurofilament lekki, niewydolność autonomiczna, obrazowanie tensora dyfuzji, otępienie z ciałami Lewy’ego, parkinsonizm, porażenie nadjądrowe, pozytronowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, schorzenie neurodegeneracyjne, schorzenie postępujące, test pochyleniowy, test węchowy, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, zaburzenia ruchu, zaburzenia snu REM, zanik móżdżku, zespół móżdżkowy