propanidid
Propanidid to ultrakrótko działający dożylny środek znieczulający, który był stosowany głównie w latach 60. i 70. XX wieku do indukcji znieczulenia ogólnego oraz do krótkotrwałych zabiegów diagnostycznych i terapeutycznych. Należy do grupy estrów kwasu fenoksyoctowego i charakteryzuje się bardzo szybkim początkiem działania (30-40 sekund) oraz krótkim czasem działania (4-8 minut).
Mechanizm działania propanididu opiera się na hamowaniu aktywności ośrodkowego układu nerwowego poprzez zwiększenie działania kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu. Jest metabolizowany przez pseudocholinoesterazę osoczową, co wyjaśnia jego ultrakrótkie działanie i szybki powrót do świadomości po jego podaniu.
Propanidid został wycofany z użycia klinicznego w większości krajów ze względu na stosunkowo wysoką częstość działań niepożądanych, w tym reakcji anafilaktoidalnych i hiperergicznych. Współcześnie został zastąpiony przez nowsze środki znieczulające o lepszym profilu bezpieczeństwa, takie jak propofol. Historycznie jednak odegrał istotną rolę w rozwoju technik znieczulenia krótkotrwałego i anestezji ambulatoryjnej.