gammahydroksybutyrat
Gammahydroksybutyrat (GHB) to związek chemiczny naturalnie występujący w organizmie człowieka jako neuroprzekaźnik, znany również jako kwas 4-hydroksybutanowy. W medycynie stosowany jest w postaci soli sodowej (sodium oxybate) w leczeniu narkolepsji, szczególnie w przypadku katapleksji oraz zaburzeń snu w narkolepsji.
GHB działa jako agonista receptorów GABA-B w ośrodkowym układzie nerwowym, powodując efekt sedatywny, euforyczny oraz miorelaksacyjny. Lek podawany doustnie charakteryzuje się szybkim wchłanianiem i krótkim okresem półtrwania (30-60 minut), co wymaga zwykle podania w dwóch dawkach podczas nocy w leczeniu narkolepsji.
Terapeutyczne zastosowanie GHB jest ściśle kontrolowane ze względu na jego potencjał uzależniający oraz ryzyko nadużywania jako substancji psychoaktywnej (znany jako „pigułka gwałtu”). Przedawkowanie może prowadzić do głębokiej sedacji, depresji oddechowej, śpiączki, a nawet śmierci. Z tego powodu lek jest przepisywany według ścisłych wytycznych i podlega szczególnemu nadzorowi.
W praktyce klinicznej gammahydroksybutyrat wymaga starannego monitorowania pacjentów, oceny ryzyka uzależnienia oraz edukacji chorych odnośnie bezpiecznego stosowania. Interakcje z alkoholem i innymi lekami działającymi depresyjnie na OUN są szczególnie niebezpieczne i bezwzględnie przeciwwskazane.