martwicze zapalenie okrężnicy
Martwicze zapalenie okrężnicy (łac. colitis necroticans, ang. necrotizing colitis) to ciężkie, zagrażające życiu schorzenie charakteryzujące się martwicą ściany jelita grubego. Stan ten często rozwija się w wyniku niedokrwienia jelita, ciężkiej infekcji lub jako powikłanie chorób układowych.
Etiologia schorzenia obejmuje niedokrwienie naczyniowe, infekcje bakteryjne (np. Clostridium difficile, Clostridium perfringens), radioterapię okolicy brzusznej, choroby zapalne jelit oraz stany immunosupresji. Czynnikami ryzyka są wiek podeszły, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca, sepsa oraz niedawno przebyte zabiegi chirurgiczne w obrębie jamy brzusznej.
Obraz kliniczny obejmuje silny ból brzucha, wzdęcie, krwawą biegunkę, gorączkę, tachykardię oraz objawy wstrząsu septycznego. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się leukocytozę, podwyższone markery zapalne oraz kwasicę metaboliczną. Diagnostyka obrazowa (TK jamy brzusznej z kontrastem) uwidacznia pogrubienie ściany jelita, obecność gazu w ścianie jelita (pneumatosis intestinalis) oraz cechy perforacji.
Leczenie wymaga intensywnej opieki medycznej, obejmującej antybiotykoterapię o szerokim spektrum, wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz wsparcie hemodynamiczne. W wielu przypadkach konieczna jest interwencja chirurgiczna – resekcja martwiczo zmienionych fragmentów jelita. Śmiertelność w martwiczym zapaleniu okrężnicy pozostaje wysoka, sięgając 30-50%, szczególnie w przypadkach opóźnionej diagnozy i leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Alexan 20 mg/ml
Lek Alexan (cytarabina) charakteryzuje się istotnym działaniem mielosupresyjnym, prowadzącym do częstych zaburzeń hematologicznych, takich jak pancytopenia, retikulocytopenia, małopłytkowość oraz niedokrwistość megaloblastyczna. Występują również liczne zakażenia o różnym podłożu (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze) z częstością ≥1/10, co jest konsekwencją immunosupresji. Charakterystycznym powikłaniem jest zespół cytarabinowy, manifestujący się gorączką, bólami mięśniowymi i kostnymi, wysypką oraz zapaleniem spojówek, pojawiający się zwykle w ciągu 6-12 godzin od podania leku. W terapii zespołu cytarabinowego zaleca się stosowanie kortykosteroidów, a w przypadku nasilenia objawów rozważa się przerwanie leczenia. Ryzyko neurotoksyczności wzrasta przy podawaniu dokanałowym, dawkach >30 mg/m² oraz w połączeniu z innymi terapiami toksycznymi dla OUN, szczególnie u pacjentów >55 lat, z zaburzeniami wątroby, nerek lub wcześniejszym leczeniem OUN.
aplazja szpiku kostnego, bradykardia zatokowa, dysfagia, hiperurykemia, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie okrężnicy, metotreksat dokanałowy, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neurotoksyczność OUN, niedokrwistość megaloblastyczna, owrzodzenie jamy ustnej, pancytopenia, posocznica, reakcja anafilaktyczna, retikulocytopenia, zaburzenia czynności mózgu, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia hematologiczne, zaburzenia rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie gruczołów potowych, zapalenie naczyń, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zespół cytarabinowy, zespół dłoniowo-podeszwowy, zespół nagłych zaburzeń oddechowych, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Alexan 50 mg/ml
Cytarabina (lek Alexan 50 mg/ml, roztwór do infuzji) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie i charakter zależą od dawki oraz schematu leczenia. Najistotniejszym mechanizmem toksyczności jest mielosupresja prowadząca do pancytopenii, retikulocytopenii, małopłytkowości oraz niedokrwistości, szczególnie nasilonej przy dużych dawkach, gdzie aplazja szpiku może utrzymywać się 15-25 dni. Występują także poważne zakażenia (posocznica, zapalenie płuc) związane z immunosupresją. Charakterystycznym zespołem jest zespół cytarabinowy (Ara-C) manifestujący się gorączką, bólami mięśni i kości, wysypką oraz zapaleniem spojówek, rozwijający się w ciągu 6-12 godzin od podania, wymagający stosowania kortykosteroidów i ewentualnego przerwania terapii. Neurotoksyczność, zwłaszcza przy podaniu dokanałowym i dawkach >30 mg/m², obejmuje neuropatię obwodową, zapalenie nerwów, zawroty głowy i bóle głowy. Toksyczność okulistyczna (zapalenie spojówek, odwracalne krwotoczne zapalenie spojówek, zapalenie rogówki) oraz kardiotoksyczność (zapalenie osierdzia, zaburzenia rytmu) również są istotne klinicznie.
aplazja szpiku kostnego, bradykardia zatokowa, cytarabina, cytostatyk, dysfagia, hepatotoksyczność, hiperurykemia, jadłowstręt, lek immunosupresyjny, małopłytkowość, martwicze zapalenie okrężnicy, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość megaloblastyczna, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, odporność komórkowa i humoralna, pancytopenia, posocznica, reakcja anafilaktyczna, retikulocytopenia, ropień wątroby, zahamowanie szpiku kostnego, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie nerwów, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zatrzymanie moczu, zespół cytarabinowy, zespół erytrodysestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół nagłych zaburzeń oddechowych, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Azacitidine Sandoz 100 mg
Azacytydyna, stosowana w leczeniu zespołów mielodysplastycznych (MDS), przewlekłej białaczki mielomonocytowej (CMML) oraz ostrej białaczki szpikowej (AML) z 20-30% blastów w szpiku, wiąże się z wysokim ryzykiem działań niepożądanych, które występują u 97% pacjentów. Najczęstsze ciężkie powikłania obejmują gorączkę neutropeniczną (8,0%), niedokrwistość (2,3%), małopłytkowość (3,5%) oraz zakażenia, takie jak posocznica neutropeniczna (0,8%) i zapalenie płuc (2,5%). U pacjentów starszych (≥65 lat) z AML i >30% blastów częstość gorączki neutropenicznej wzrasta do 25,0%, a zapalenia płuc do 20,3%. Działania niepożądane hematologiczne (71,4%) i żołądkowo-jelitowe (60,6%) są powszechne, a reakcje w miejscu podania dotyczą 77,1% pacjentów, zwykle o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu (stopień 1-2). Wśród poważnych powikłań wymienia się również krwotoki mózgowe (0,5%) i żołądkowo-jelitowe (0,8%), reakcje nadwrażliwości (0,25%) oraz zespół rozpadu guza.
azacytydyna, duszność, gorączka neutropeniczna, krwotok mózgowy, krwotok spojówkowy, krwotok śródczaszkowy, krwotok żołądkowo-jelitowy, kwasica cewek nerkowych, leukopenia, małopłytkowość, martwicze zapalenie okrężnicy, mielosupresja, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność szpiku kostnego, niewydolność wątroby, ostra białaczka szpikowa, ostra gorączkowa neutrofilowa dermatoza, pancytopenia, posocznica, posocznica neutropeniczna, przewlekła białaczka mielomonocytowa, reakcja nadwrażliwości, śpiączka wątrobowa, śródmiąższowa choroba płuc, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zakażenie dróg moczowych, zapalenie osierdzia, zapalenie płuc, zapalenie tkanki łącznej, zespół mielodysplastyczny, zespół rozpadu guza, zgorzelinowe zapalenie skóry - Leksykon substancji czynnych
Cytarabina – Działania niepożądane
Cytarabina, stosowana głównie w terapii białaczek i nowotworów układu krwiotwórczego, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, silnie zależnych od dawki i schematu podawania. Kluczowym efektem toksycznym jest mielosupresja, manifestująca się leukopenią, małopłytkowością, niedokrwistością (w tym megaloblastyczną) oraz retikulocytopenią. Po 5 dniach ciągłego wlewu dożylnego lub wstrzyknięć w dawce 50-600 mg/m² pc. obserwuje się dwufazowe zmniejszenie liczby leukocytów z maksymalnym spadkiem po 7-9 i 15-24 dniach, a także zahamowanie produkcji płytek z maksimum między 12. a 15. dniem. Duże dawki cytarabiny mogą wywołać ciężką pancytopenię utrzymującą się 15-25 dni. Immunosupresja zwiększa ryzyko zakażeń wirusowych, bakteryjnych (w tym posocznicy), grzybiczych i pasożytniczych, które mogą mieć przebieg od łagodnego do zagrażającego życiu. Charakterystycznym zespołem jest zespół cytarabinowy (Ara-C), objawiający się gorączką, bólami mięśni, kości, wysypką i zapaleniem spojówek, pojawiający się 6-12 godzin po podaniu leku i skutecznie leczony kortykosteroidami.
aplazja szpiku kostnego, ataksja, białaczka, bradykardia zatokowa, cytarabina, dysfagia, dyzartria, działanie immunosupresyjne, hamowanie szpiku kostnego, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperurykemia, kardiomiopatia, krwotoczne zapalenie spojówek, lek cytotoksyczny, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, małopłytkowość, martwicza encefalopatia białaczkowa, martwicza leukoencefalopatia, martwicze zapalenie okrężnicy, mielopatia, mielosupresja, neuropatia ruchowa i czuciowa, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, nowotwór układu krwiotwórczego, oczopląs, odporność komórkowa i humoralna, ośrodkowy układ nerwowy, owrzodzenie przełyku, pancytopenia, paraplegia, posocznica, reakcja anafilaktyczna, retikulocytopenia, śródmiąższowe zapalenie płuc, tetraplegia, zaburzenia rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie naczyń, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie pajęczynówki, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tkanki łącznej, zapalenie trzustki, zespół Budda-Chiariego, zespół cytarabinowy, zespół erytrodysestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół nagłych zaburzeń oddechowych, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cytarabina Accord 20 mg/ml
Cytarabina Accord (20 mg/ml) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, których nasilenie zależy od dawki i drogi podania. Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunka, gorączka, wysypka, zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej oraz odbytu, a także zaburzenia czynności wątroby. Mielosupresja jest istotnym efektem cytarabiny, manifestującym się niedokrwistością, leukopenią, trombocytopenią, megaloblastozą i zmniejszeniem retikulocytów, z głęboką pancytopenią trwającą 15-25 dni po wysokich dawkach. Neurotoksyczność, szczególnie przy dawkach wysokich (8-37% pacjentów), obejmuje objawy OUN i neuropatie obwodowe, z ryzykiem wzrostu u osób powyżej 55 lat, z zaburzeniami wątroby, nerek, wcześniejszym leczeniem OUN lub nadużywaniem alkoholu. Podanie dokanałowe wiąże się z ryzykiem martwiczej leukoencefalopatii, mielopatii i ślepoty. Działania niepożądane ze strony oka obejmują odwracalne krwotoczne zapalenie spojówek i zapalenie rogówki, które można łagodzić kortykosteroidami w kroplach do oczu.
anafilaksja, aplazja szpiku kostnego, ataksja, azoospermia, cytarabina, dysfagia, dyzartria, gorączka neutropeniczna, hepatomegalia, hiperbilirubinemia, hiperurykemia, jadłowstręt, kardiomiopatia, krwotoczne zapalenie spojówek, małopłytkowość, martwica jelit, martwicza leukoencefalopatia, martwicze zapalenie okrężnicy, megaloblastoza, mielopatia, mielosupresja, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, obrzęk alergiczny, obrzęk płuc, oczopląs, pancytopenia, paraplegia, posocznica, rabdomioliza, retikulocyty, rozedma pęcherzykowa jelit, rozmaz krwi obwodowej, śródmiąższowe zapalenie płuc, szpik kostny, wysokie dawki cytarabiny, zaburzenia rytmu serca, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie osierdzia, zapalenie otrzewnej, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie trzustki, zespół Budda-Chiariego, zespół cytarabinowy, zespół erytrodysestezji dłoniowo-podeszwowej, zespół ostrej niewydolności oddechowej