niedobór selenu
Niedobór selenu to stan niewystarczającej ilości tego pierwiastka śladowego w organizmie, co może prowadzić do różnych zaburzeń zdrowotnych. Selen jest niezbędnym mikroelementem pełniącym kluczową rolę w funkcjonowaniu układu odpornościowego, tarczycy oraz w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym poprzez działanie enzymów selenozależnych.
Klinicznie niedobór selenu może manifestować się osłabieniem mięśni, kardiomiopatią, zaburzeniami funkcji tarczycy, obniżoną odpornością i zwiększoną podatnością na infekcje. W ciężkich przypadkach może prowadzić do choroby Keshan (kardiomiopatia endemiczna) i choroby Kashin-Beck (choroba zwyrodnieniowa stawów).
Grupy ryzyka niedoboru selenu obejmują osoby z regionów o niskiej zawartości selenu w glebie, pacjentów żywionych pozajelitowo, osoby z zaburzeniami wchłaniania oraz stosujące restrykcyjne diety. Diagnostyka opiera się na oznaczeniu stężenia selenu w surowicy lub we włosach, a leczenie polega na suplementacji preparatami selenu w dawkach dostosowanych do stopnia niedoboru.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba gravesa-basedowa – Epidemiologia
Choroba Gravesa-Basedowa (GB) jest najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy w krajach rozwiniętych, odpowiadającą za 60-80% przypadków tyreotoksykozy. Roczna częstość występowania waha się od 24,8 do 200 przypadków na 100 000 osób, z wyższymi wskaźnikami w populacjach o wysokim spożyciu jodu (np. Japonia do 200/100 000). Choroba dotyka głównie kobiety w stosunku 5:1 do 10:1, z ryzykiem zachorowania w ciągu życia wynoszącym około 3% u kobiet i 0,5% u mężczyzn. Typowy wiek zachorowania to 20-50 lat, choć choroba może wystąpić w każdym wieku, w tym u dzieci (częstość 4,58/100 000 rocznie). Predyspozycje genetyczne odpowiadają za około 79% ryzyka, z kluczową rolą genów HLA i CTLA4, natomiast czynniki środowiskowe, takie jak palenie tytoniu, nadmiar jodu, niedobór selenu i witaminy D, również wpływają na rozwój choroby. Orbitopatia Gravesa (GO) dotyczy 25-50% pacjentów z GB, z roczną częstością występowania 16/100 000 u kobiet i 2,9/100 000 u mężczyzn, a jej ryzyko zwiększają palenie, wysokie stężenia FT4 i obecność przeciwciał TSHRAb.
autoimmunologiczna choroba tarczycy, bielactwo, burza tarczycowa, celiakia, choroba Addisona, choroba Gravesa-Basedowa, cukrzyca typu 1, dermopatia, guzek tarczycy, hormon tarczycy, krioglobulinemia, lek przeciwtarczycowy, ludzki antygen leukocytarny, metimazol, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedobór selenu, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość złośliwa, orbitopatia Gravesa, osteoporoza, przeciwciało przeciwko receptorowi TSH, przełom tarczycowy, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, rak tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, suplementacja jodu, toczeń rumieniowaty układowy, TRAb, tyreotoksykoza, wole guzkowe toksyczne, Yersinia enterocolitica, zapalenie tarczycy Hashimoto, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Nadczynność tarczycy – Epidemiologia
Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) dotyka globalnie 0,2-1,4% populacji, z wyraźną przewagą u kobiet (stosunek 5:1 do mężczyzn) i zmiennością epidemiologiczną zależną od regionu, wieku oraz podaży jodu. W USA częstość występowania wynosi około 1,2-1,3%, z podziałem na 0,5% jawnej i 0,7% subklinicznej postaci. Choroba Gravesa-Basedowa stanowi 60-80% przypadków tyreotoksykozy w krajach rozwiniętych, z szczytem zachorowań w wieku 20-40 lat i stosunkiem kobiet do mężczyzn 7-8:1. W regionach z niedoborem jodu częściej występuje wole guzkowe toksyczne (15-20% przypadków). Roczna zapadalność na nadczynność tarczycy w populacjach z wystarczającą podażą jodu wynosi 20-50/100 000 osób, a na chorobę Gravesa-Basedowa około 50/100 000. Przełom tarczycowy, choć rzadki (0,20-0,76/100 000 rocznie), cechuje się wysoką śmiertelnością (10,9% u kobiet, 16,7% u mężczyzn) i częstszym występowaniem u osób powyżej 60 roku życia.
bielactwo, celiakia, choroba Gravesa-Basedowa, demencja, gruczolak toksyczny, hormony tarczycy, jawna nadczynność tarczycy, jodowanie soli, migotanie przedsionków, nadczynność tarczycy, niedobór jodu, niedobór selenu, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość złośliwa, niewydolność serca, osteoporoza, poronienie, przedwczesny poród, przełom tarczycowy, reumatoidalne zapalenie stawów, stan przedrzucawkowy, subkliniczna nadczynność tarczycy, toczeń rumieniowaty układowy, TSH, tyreotoksykoza, tyreotoksykoza indukowana amiodaronem, udar niedokrwienny, wole guzkowe toksyczne, zaburzenia poznawcze, zaburzenie endokrynologiczne, zapalenie tarczycy - Leksykon substancji czynnych
Selen – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Selen, jako pierwiastek śladowy niezbędny w żywieniu pozajelitowym, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek i wątroby, gdzie zmniejszona eliminacja może prowadzić do kumulacji i toksyczności. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania oraz ścisłe monitorowanie bilansu płynowego i elektrolitowego. Podobne zalecenia dotyczą pacjentów z cholestazą i zmniejszonym wydzielaniem żółci. W przypadku długotrwałego żywienia pozajelitowego (powyżej 4 tygodni) wskazane jest regularne monitorowanie stężenia selenu i innych pierwiastków śladowych, aby zapobiec niedoborom lub przedawkowaniu. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko zespołu ponownego odżywienia u pacjentów niedożywionych, gdzie szybkie podanie selenu i innych pierwiastków może wywołać poważne zaburzenia metaboliczne i przeciążenie płynami.
bilans płynowy, cewnik dożylny, cholestaza, hiperglikemia, hipofosfatemia, hipokaliemia, koncentrat do sporządzania roztworu, nadczynność tarczycy, niedobór selenu, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, osmolarność, pacjent niedożywiony, pierwiastek śladowy, postępowanie aseptyczne, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, równowaga kwasowo-zasadowa, równowaga wodno-elektrolitowa, roztwór do infuzji, skąpomocz, stężenie pierwiastków śladowych, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół ponownego odżywienia, zmniejszone wydzielanie żółci, żywienie pozajelitowe - Leksykon substancji czynnych
Sodu selenin – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Sodu selenin, obecny w preparacie Peditrace w dawce 1 μg selenu (25,3 nmol) na ml koncentratu, jest stosowany w żywieniu pozajelitowym jako suplement pierwiastka śladowego. Produkt podawany jest wyłącznie dożylnie, zwykle w warunkach szpitalnych, co eliminuje możliwość prowadzenia pojazdów przez pacjentów w trakcie terapii. Selen w dawkach fizjologicznych nie wykazuje działania na ośrodkowy układ nerwowy ani zdolności psychomotoryczne, a zawartość sodu seleninu w Peditrace odpowiada zapotrzebowaniu fizjologicznemu, nie powodując efektów ubocznych wpływających na sprawność psychoruchową. Charakterystyka Produktu Leczniczego (ChPL) jednoznacznie wskazuje, że kwestia wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn „nie dotyczy” tego preparatu.
charakterystyka produktu leczniczego, ChPL, efekt uboczny, infuzja dożylna, koncentrat do infuzji, mikroelement, niedobór selenu, osłabienie mięśniowe, ośrodkowy układ nerwowy, Peditrace, pierwiastek śladowy, sodu selenin, sprawność psychomotoryczna, suplementacja selenu, zaburzenie funkcji poznawczych, zdolność psychomotoryczna, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Nutryelt
Produkt leczniczy NUTRYELT, będący koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji zawierającym pierwiastki śladowe, wymaga ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i biochemicznych pacjenta, zwłaszcza przy długotrwałym żywieniu pozajelitowym. Szczególną uwagę należy zwrócić na stężenie manganu we krwi, które w przypadku wzrostu do poziomów toksycznych wymaga redukcji dawki lub przerwania terapii. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania ze względu na ryzyko kumulacji manganu, miedzi, cynku, selenu, fluoru, chromu i molibdenu. Ponadto, u osób poddawanych licznym transfuzjom krwi istnieje ryzyko przeciążenia żelazem (1000 μg Fe/10 ml), co wymaga ostrożności ze względu na potencjalne reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne. Niedobór chromu może obniżać tolerancję glukozy, co u pacjentów z cukrzycą może prowadzić do hipoglikemii, dlatego zaleca się monitorowanie glikemii i ewentualne dostosowanie dawek insuliny.
eliminacja cynku, eliminacja miedzi, hipoglikemia, jawna nadczynność tarczycy, kontrola glikemii, łagodna cholestaza, nadwrażliwość na jod, niedobór chromu, niedobór cynku, niedobór selenu, niedobór żelaza, pierwiastek śladowy, przeciążenie żelazem, przedawkowanie insuliny, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, reakcja rzekomoanafilaktyczna, tolerancja glukozy, transfuzja krwi, wydalanie pierwiastków śladowych, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zmniejszone wydzielanie żółci, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Betadine VAG 200 mg
Przed zastosowaniem globulek Betadine VAG zawierających 200 mg jodowanego powidonu, konieczna jest szczegółowa analiza przeciwwskazań, aby uniknąć powikłań związanych z terapią jodem. Preparat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentek z nadwrażliwością na jodowany powidon lub substancje pomocnicze, zaburzeniami czynności tarczycy (zarówno jawnymi, jak i subklinicznymi), opryszczkowym zapaleniem skóry Duhringa, u dziewcząt przed okresem pokwitania, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Ponadto, stosowanie globulek jest niewskazane u pacjentek planujących badania lub leczenie radioaktywnym jodem oraz u osób stosujących jednocześnie preparaty zawierające rtęć ze względu na ryzyko toksycznych interakcji. Jod zawarty w preparacie może przenikać przez łożysko i do mleka matki, co może zaburzać funkcję tarczycy u płodu i niemowlęcia.
choroba autoimmunologiczna, choroba tarczycy, ciąża, dermatitis herpetiformis, diagnostyka tarczycy, jod radioaktywny, jodowany powidon, karmienie piersią, niedobór selenu, niewydolność nerek, okres okołomenopauzalny, okres pokwitania, opryszczkowe zapalenie skóry Duhringa, preparat litu, preparat zawierający jod, rtęć, uszkodzenie nabłonka, zaburzenie czynności tarczycy