inhibitory P-gp
Inhibitory P-gp (glikoproteiny P) to substancje, które hamują aktywność transportera błonowego odpowiedzialnego za usuwanie ksenobiotyków z komórek. P-glikoproteina jest produktem genu MDR1 (ABCB1) i pełni istotną rolę w procesie transportu wielu leków przez bariery biologiczne, w tym barierę krew-mózg.
Znaczenie kliniczne inhibitorów P-gp wynika z ich wpływu na farmakokinetykę jednocześnie stosowanych leków będących substratami dla tego transportera. Zahamowanie aktywności P-gp może prowadzić do zwiększonego wchłaniania, dystrybucji i zmniejszonego wydalania leków, co skutkuje podwyższeniem ich stężenia w osoczu i tkankach, zwiększając ryzyko działań niepożądanych i toksyczności.
Do klasycznych inhibitorów P-gp należą: werapamil, cyklosporyna A, takrolimus, erytromycyna, ketokonazol oraz niektóre statyny. Wiele roślinnych składników, takich jak kurkumina czy kwercetyna, również wykazuje właściwości hamujące P-gp. Znajomość statusu leku jako inhibitora P-gp jest kluczowa przy przepisywaniu leków pacjentom przyjmującym politerapię, szczególnie w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Ralik 375 mg
Lek Ralik, zawierający ranolazynę w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest stosowany w dawkach początkowych 375 mg dwa razy na dobę, z możliwością zwiększenia do 500 mg, a następnie do maksymalnej dawki 750 mg dwa razy na dobę, w zależności od odpowiedzi klinicznej pacjenta. W przypadku działań niepożądanych takich jak zawroty głowy, nudności czy wymioty, zaleca się redukcję dawki do 500 mg lub 375 mg dwa razy na dobę, a jeśli objawy utrzymują się, konieczne jest przerwanie terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny 30-80 ml/min) oraz wątroby, u osób starszych, pacjentów z masą ciała ≤60 kg oraz u chorych z umiarkowaną lub ciężką zastoinową niewydolnością krążenia (klasa III-IV NYHA). Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens <30 ml/min) oraz umiarkowanymi i ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.
cyklosporyna, diltiazem, działanie niepożądane, ekspozycja na lek, erytromycyna, flukonazol, inhibitory P-gp, klasyfikacja NYHA, klirens kreatyniny, nudności, ranolazyna, silny inhibitor CYP3A4, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, werapamil, wymioty, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zastoinowa niewydolność krążenia, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Daxanlo
Dabigatran eteksylan wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z podwyższonym ryzykiem krwawienia, zwłaszcza u osób w wieku ≥75 lat, z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek (CrCL 30-50 mL/min) oraz przy jednoczesnym stosowaniu inhibitorów P-gp (np. amiodaron, werapamil) lub leków hamujących agregację płytek (ASA, klopidogrel) i NLPZ. Ryzyko dużych krwawień z przewodu pokarmowego jest zwiększone, co wymaga monitorowania objawów krwawienia oraz spadku hemoglobiny, hematokrytu i ciśnienia tętniczego. W przypadku zagrażającego życiu krwawienia u dorosłych dostępny jest swoisty czynnik odwracający idarucyzumab, natomiast u dzieci i młodzieży jego skuteczność i bezpieczeństwo nie zostały określone. Alternatywnie można zastosować hemodializę lub podać koncentraty czynników krzepnięcia. Monitorowanie działania przeciwzakrzepowego nie jest rutynowo wymagane, ale w razie potrzeby pomocne mogą być testy dTT, ECT i aPTT, z uwzględnieniem progów wskazujących na zwiększone ryzyko krwawienia (np. dTT >67 ng/mL dla prewencji pierwotnej, >200 ng/mL dla prewencji udarów). Badanie INR jest niewiarygodne u pacjentów leczonych dabigatranem.
agregacja płytek krwi, antagonista witaminy K, antykoagulant toczniowy, bakteryjne zapalenie wsierdzia, choroba nowotworowa, choroba wieńcowa, ciśnienie tętnicze, czas kaolinowo-kefalinowy, czas trombinowy, czynniki krzepnięcia, dabigatran eteksylat, działanie przeciwzakrzepowe, ekarynowy czas krzepnięcia, frakcja wyrzutowa lewej komory, hematokryt, hemodializa, hemoglobina, idarucyzumab, inhibitor pompy protonowej, inhibitory P-gp, krwawienie z przewodu pokarmowego, krwiak rdzeniowy, leki przeciwpłytkowe, małopłytkowość, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, nakłucie lędźwiowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność nerek, osocze świeżo mrożone, przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwciała przeciwko β2 glikoproteinie, refluks żołądkowo-przełykowy, ryzyko krwawienia, udar niedokrwienny mózgu, zaburzenia czynności nerek, zapalenie błony śluzowej przełyku, zawał mięśnia sercowego, zespół antyfosfolipidowy, znieczulenie rdzeniowe, znieczulenie zewnątrzoponowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – BILARGENA
Produkt leczniczy BILARGENA zawiera bilastynę jednowodną w dawce 20 mg i jest dostępny w postaci okrągłych, białych tabletek. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, u których jednoczesne stosowanie bilastyny z inhibitorami P-glikoproteiny (P-gp) może prowadzić do istotnego wzrostu stężenia bilastyny w osoczu, zwiększając ryzyko działań niepożądanych. Do inhibitorów P-gp, których należy unikać w tej grupie pacjentów, należą ketokonazol, erytromycyna, cyklosporyna, rytonawir oraz diltiazem. Wskazane jest zatem unikanie kojarzenia bilastyny z tymi lekami u chorych z zaburzeniami nerek w celu minimalizacji ryzyka toksyczności.
antybiotyki makrolidowe, bilastyna, blokery kanałów wapniowych, choroba wieńcowa, cyklosporyna, diltiazem, erytromycyna, grzybica układowa, infekcja bakteryjna, inhibitory P-glikoproteiny, inhibitory P-gp, ketokonazol, leki immunosupresyjne, leki przeciwgrzybicze, leki przeciwwirusowe, nadciśnienie tętnicze, populacja pediatryczna, przeszczep narządów, rytonawir, zaburzenia czynności nerek, zakażenie HIV