kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
Kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (KZOMR) to choroba wirusowa przenoszona przez kleszcze, wywoływana przez wirusa z rodziny Flaviviridae. Jest to jedna z najpoważniejszych chorób odkleszczowych występujących w Europie, szczególnie w jej środkowej i wschodniej części, a także w krajach skandynawskich i Rosji.
Klinicznie KZOMR charakteryzuje się dwufazowym przebiegiem: pierwsza faza obejmuje niespecyficzne objawy grypopodobne (gorączka, bóle głowy, zmęczenie), po której u części pacjentów następuje okres kilkudniowej remisji. Druga faza rozwija się u około 20-30% zakażonych i objawia się objawami neurologicznymi związanymi z zajęciem OUN – zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, zapaleniem mózgu lub zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu.
Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych wykrywających przeciwciała przeciwko wirusowi w surowicy lub płynie mózgowo-rdzeniowym (testy ELISA). Istotne jest również badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, które wykazuje pleocytozę limfocytarną. W fazie wiremii możliwe jest wykrycie wirusa lub jego RNA metodą PCR.
Nie istnieje swoiste leczenie przyczynowe KZOMR – terapia ma charakter objawowy i podtrzymujący. Skuteczną metodą profilaktyki jest szczepienie przeciwko wirusowi KZM, szczególnie zalecane osobom przebywającym na terenach endemicznych. Istotne znaczenie ma również profilaktyka poekspozycyjna poprzez unikanie ukąszeń kleszczy oraz ich szybkie i prawidłowe usuwanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Encepur Adults 1,5 mcg inaktywowanego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, szczep K23/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml), dawka dla dorosłych
Szczepionka Encepur Adults, zawierająca 1,5 µg inaktywowanego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu (szczep K23) adsorbowanego na 0,3-0,4 mg Al³⁺ w dawce 0,5 ml, została poddana kompleksowym badaniom klinicznym faz I-IV obejmującym ponad 2600 osób. Immunogenność oceniano za pomocą testu neutralizacji (NT), przyjmując NT > 2 jako wskaźnik seropozytywności oraz NT ≥ 10 jako klinicznie istotny poziom przeciwciał. Skuteczność szczepionki różniła się w zależności od schematu szczepienia: klasyczny przyspieszony (2 tygodnie między dawkami) dawał 79% serokonwersji (NT ≥ 10) i GMT 23 po 4 tygodniach od 2. dawki, klasyczny schemat 95% serokonwersji i GMT 66 po 2 tygodniach od 2. dawki, a po 3 dawce osiągano 100% serokonwersji i GMT 1107. Szybki schemat szczepienia zapewniał 79% serokonwersji po 2 dawce i 97% po 3 dawce z GMT odpowiednio 23 i 51.
badanie kliniczne, dawka przypominająca, fibroblasty kurze, inaktywowany wirus, kleszczowe zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, odpowiedź immunologiczna, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny, schemat klasyczny przyspieszony, schemat szybki, serokonwersja, seropozytywność, średnia geometryczna miana przeciwciał, szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Encepur K
Szczepionka Encepur K, stosowana u dzieci, wymaga szczególnej uwagi podczas kwalifikacji i podawania. Należy dokładnie dokumentować nazwę i numer serii produktu dla monitorowania bezpieczeństwa. Nie stwierdzono zwiększonego ryzyka reakcji niepożądanych u pacjentów z nadwrażliwością na białka kurze, co nie stanowi przeciwwskazania do szczepienia. Istnieje ryzyko reakcji anafilaktycznej, dlatego w placówce musi być dostępny zestaw przeciwwstrząsowy oraz przeszkolony personel. Bezwzględnie zakazane jest podawanie szczepionki donaczyniowo ze względu na ryzyko ciężkiej reakcji ogólnoustrojowej. U dzieci z obniżoną odpornością lub poddawanych terapii immunosupresyjnej możliwa jest niewystarczająca odpowiedź immunologiczna, co wymaga monitorowania serologicznego i ewentualnego podania dodatkowej dawki.
badanie serologiczne, borelioza z Lyme, gorączka poszczepienna, hiperwentylacja, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, lek przeciwgorączkowy, monitorowanie bezpieczeństwa, nadwrażliwość na lateks, odpowiedź immunologiczna, powikłanie poszczepienne, procedura przeciwwstrząsowa, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, reakcja lękowa, reakcja niepożądana, reakcja ogólnoustrojowa, reakcja stresowa, reakcja wazowagalna, schorzenie neurologiczne, szczepionka przeciwtężcowa, terapia immunosupresyjna, wrodzony niedobór odporności, zaburzenie immunologiczne, zestaw przeciwwstrząsowy - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Wskazania do stosowania
Inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu (KZM) stanowi składnik aktywny szczepionek stosowanych w profilaktyce czynnego uodpornienia przeciwko KZM na terenach endemicznych. Preparaty są dostosowane do grup wiekowych: FSME-IMMUN 0,25 ml Junior (1,2 mcg wirusa, szczep Neudörfl) dla dzieci 1-15 lat, Encepur K (0,75 mcg, szczep K23) dla dzieci powyżej 1 roku życia, Encepur Adults (1,5 mcg, szczep K23) dla młodzieży od 12 lat i dorosłych oraz FSME-IMMUN 0,5 ml (2,4 mcg, szczep Neudörfl) dla osób ≥16 lat. Szczepienia są wskazane u osób przebywających czasowo lub stale na terenach endemicznych, szczególnie u osób narażonych na kontakt z kleszczami, takich jak pracownicy leśni, rolnicy, turyści oraz personel laboratoriów. Szczególną ostrożność należy zachować przy szczepieniu dzieci poniżej 2 roku życia preparatem Encepur K, gdzie decyzja powinna być indywidualnie rozważona pod kątem stosunku korzyści do ryzyka.
czynne uodpornienie, kleszczowe zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, profilaktyka przedekspozycyjna, reakcja poszczepienna, sytuacja epidemiologiczna, szczep K23, szczep Neudörfl, szczepionka Encepur, szczepionka FSME-IMMUN, teren endemiczny, wirus kleszczowego zapalenia mózgu - Leksykon substancji czynnych
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu – Dawkowanie i sposób podawania
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (TBE) wymaga profilaktyki poprzez szczepienia z użyciem inaktywowanych szczepionek, których dawkowanie jest ściśle uzależnione od wieku pacjenta. Dla dzieci 1-11 lat stosuje się dawki 0,25 ml (Encepur K zawierający 0,75 μg wirusa K23 lub FSME-IMMUN 0,25 ml Junior z 1,2 μg wirusa Neudörfl), natomiast dla młodzieży 12-15 lat dawki wahają się od 0,25 ml do 0,5 ml (Encepur Adults 1,5 μg lub FSME-IMMUN 0,25 ml Junior). U dorosłych (≥16 lat) zalecane są dawki 0,5 ml (Encepur Adults 1,5 μg lub FSME-IMMUN 0,5 ml z 2,4 μg wirusa). Szczepienie podstawowe obejmuje trzy dawki podawane według schematów klasycznych lub przyspieszonych, dostosowanych do pilności uzyskania odporności, z odstępami od 7 dni do 12 miesięcy. Po zakończeniu cyklu podstawowego konieczne są dawki przypominające, których częstotliwość zależy od wieku i schematu szczepienia (np. co 3 lata u osób >49 lat lub co 5 lat u młodszych pacjentów). U pacjentów immunosupresyjnych zaleca się monitorowanie serokonwersji i ewentualne podanie dodatkowych dawek.
dawka przypominająca, Encepur Adults, Encepur K, FSME-IMMUN, FSME-IMMUN Junior, kleszczowe zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwzakrzepowy, mięsień naramienny, mięsień obszerny boczny, ochrona immunologiczna, odpowiedź immunologiczna, podanie donaczyniowe, schemat dawkowania, schemat klasyczny, schemat przyspieszony, schemat standardowy, schemat szybki, serokonwersja, szczep K23, szczep Neudörfl, szczepienie podstawowe, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie odporności - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Encepur K 0,75 mcg inaktywowanego wirusa kleszczowego zapalenia mózgu, szczep K23/0,25 ml; 1 dawka (0,25 ml), dawka dla dzieci
Szczepionka Encepur K to inaktywowana szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu, zawierająca 0,75 µg inaktywowanego wirusa szczepu K23 adsorbowanego na glinu wodorotlenku uwodnionym. W badaniach klinicznych (9 badań, ok. 3200 dzieci) oceniano immunogenność i bezpieczeństwo szczepionki podawanej według schematów klasycznego, przyspieszonego oraz szybkiego. Po dwóch dawkach w schemacie klasycznym 98% dzieci osiągnęło ochronne miana przeciwciał (NT ≥ 10) z GMT 72, a w schemacie przyspieszonym 91% z GMT 25. Po trzeciej dawce w obu schematach 100% dzieci uzyskało miana ochronne z bardzo wysokimi GMT (3672 i 3335). W schemacie szybkim 99% dzieci osiągnęło miana ochronne z GMT 57. Test neutralizacji (NT) stosowany do oceny skuteczności przyjmuje NT > 2 jako seropozytywność i NT ≥ 10 jako poziom ochronny.
fibroblast kurzy, immunogenność szczepionki, kleszczowe zapalenie mózgu, kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, miano przeciwciał, podtyp wirusa, przeciwciała ochronne, reaktywność krzyżowa, schemat klasyczny szczepienia, schemat przyspieszony szczepienia, schemat szybki szczepienia, seropozytywność, średnia geometryczna miana, szczepienie podstawowe, szczepienie przypominające, szczepionka inaktywowana, test neutralizacji, wirus kleszczowego zapalenia mózgu, wodorotlenek glinu, występowanie endemiczne