Dawkowanie i sposób podawania
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu

Dawkowanie i sposób podawania wirusa kleszczowego zapalenia mózgu

Wirus kleszczowego zapalenia mózgu (TBE) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, szczególnie w okresie wiosenno-letnim, kiedy aktywność kleszczy jest największa. Szczepionki zawierające inaktywowany wirus TBE są skutecznym środkiem profilaktycznym, a prawidłowe dawkowanie warunkuje uzyskanie odpowiedniego poziomu ochrony immunologicznej. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania dostępnych preparatów zawierających inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu, które są istotne w praktyce klinicznej.^{1 2}

Populacje pacjentów i dawki szczepionek

Dobór odpowiedniej szczepionki i jej dawki zależy przede wszystkim od wieku pacjenta:^{3 4 5 6}

• Dzieci od 1 roku życia do 11 lat:
  • Encepur K – dawka 0,25 ml (zawiera 0,75 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu K23)
  • FSME-IMMUN 0,25 ml Junior – dawka 0,25 ml (zawiera 1,2 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu Neudörfl)
• Dzieci i młodzież w wieku 12-15 lat:
  • Encepur Adults – dawka 0,5 ml (zawiera 1,5 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu K23)
  • FSME-IMMUN 0,25 ml Junior – dawka 0,25 ml (zawiera 1,2 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu Neudörfl)
• Osoby od 16 roku życia:
  • Encepur Adults – dawka 0,5 ml (zawiera 1,5 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu K23)
  • FSME-IMMUN 0,5 ml – dawka 0,5 ml (zawiera 2,4 μg inaktywowanego wirusa TBE szczepu Neudörfl)

^{7 8 9 10}

Schematy szczepienia podstawowego

Szczepienie podstawowe przeciwko wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu obejmuje podanie trzech dawek szczepionki. W zależności od pilności uzyskania odporności, dostępne są różne schematy dawkowania.^{11 12}

Schematy dla szczepionek Encepur Adults i Encepur K

Dostępne są dwa schematy szczepienia:^{13 14}

* Podanie drugiej dawki 14 dni po pierwszej określane jest jako przyspieszony schemat klasyczny, a podanie w okresie 1-3 miesięcy po pierwszej dawce określane jest jako schemat klasyczny.^{15 16}

Schematy dla szczepionek FSME-IMMUN

Dostępne są dwa schematy szczepienia dla szczepionek FSME-IMMUN:^{17 18}

^{19 20}

Dawki przypominające

Po ukończeniu cyklu szczepienia podstawowego konieczne jest podawanie dawek przypominających w celu utrzymania odpowiedniego poziomu ochrony immunologicznej. Częstotliwość dawek przypominających zależy od wieku pacjenta oraz zastosowanego schematu szczepienia podstawowego.^{21 22}

Szczepionki Encepur Adults i Encepur K

^{49 lat: zalecane podanie 12 do 18 miesięcy po ukończeniu szczepienia podstawowego. Kolejne dawki przypominające: Co 5 lat (12 – 49 lat), Co 3 lata (> 49 lat). Schemat klasyczny. Osoby w wieku 12 – 49 lat: pierwsza dawka przypominająca 3 lata po ukończeniu szczepienia podstawowego, Osoby w wieku > 49 lat: 3 lata po ukończeniu szczepienia podstawowego. Kolejne dawki przypominające: Co 5 lat (12 – 49 lat), Co 3 lata (> 49 lat).”>23 24}

Należy zwrócić uwagę, że u osób powyżej 12 roku życia, które otrzymały podstawowe szczepienie z użyciem Encepur K, należy zastosować szczepionkę przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu dla młodzieży i dorosłych (np. Encepur Adults).²⁵

Szczepionki FSME-IMMUN

^{26 27}

Szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami odporności

W przypadku pacjentów z osłabionym układem immunologicznym, w tym pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu, brak jest wystarczających danych klinicznych do sformułowania jednoznacznych zaleceń dotyczących dawkowania. Jednakże można rozważyć oznaczenie przeciwciał po czterech tygodniach od podania drugiej dawki i zastosowanie dodatkowej dawki, jeżeli nie stwierdza się serokonwersji. Ta sama zasada dotyczy każdej kolejnej dawki.^{28 29 30 31}

Przerwanie schematu dawkowania

Wydłużenie odstępu pomiędzy dawkami może skutkować niedostateczną ochroną przed zakażeniem. Jednak w przypadku przerwania schematu dawkowania, gdy pacjent otrzymał wcześniej co najmniej dwie dawki, wystarczy podać dawkę uzupełniającą w celu kontynuacji schematu szczepienia.^{32 33}

Brak jest danych dotyczących stosowania dawek uzupełniających u dzieci poniżej 6 lat w przypadku szczepionki FSME-IMMUN 0,25 ml Junior.³⁴

Sposób podawania szczepionek

Prawidłowe podanie szczepionki zawierającej inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu jest kluczowe dla uzyskania optymalnej odpowiedzi immunologicznej.^{35 36 37}

Przed podaniem szczepionkę należy dokładnie wstrząsnąć w celu uzyskania jednorodnej zawiesiny.^{38 39 40}

Droga podania

Szczepionki przeciwko wirusowi kleszczowego zapalenia mózgu podaje się:^{41 42}

• Domięśniowo (droga preferowana):
  • U dorosłych i starszych dzieci – najlepiej w mięsień naramienny (deltoideus)
  • U dzieci poniżej 18 miesięcy – w przednio-boczną część uda (mięsień obszerny boczny – vastus lateralis)
  • U starszych dzieci, w zależności od rozwoju masy mięśniowej – mięsień naramienny lub przednio-boczna część uda
• Podskórnie – tylko w uzasadnionych przypadkach:
  • U pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia
  • U osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe

^{43 44}

Ostrzeżenia dotyczące podawania

Podczas podawania szczepionki należy:^{45 46 47 48}

• Zachować ostrożność, aby uniknąć podania donaczyniowego (wewnątrznaczyniowego)
• Przed podaniem upewnić się, że igła nie znajduje się w naczyniu krwionośnym
• Pamiętać, że całkowitą ochronę można osiągnąć tylko po zakończeniu pełnego cyklu szczepienia

Zamienność szczepionek przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu

Zgodnie z oficjalnymi rekomendacjami WHO, zarówno Encepur Adults/K, jak i FSME-IMMUN można zastosować jako dawkę przypominającą po ukończeniu podstawowego 3-dawkowego cyklu szczepienia z użyciem innej szczepionki przeciw kleszczowemu zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu zawierającej wirusa namnażanego na hodowli komórkowej.^{49 50 51}