zaburzenie bariery jelitowej

Zaburzenie bariery jelitowej (ang. intestinal barrier dysfunction) to stan patologiczny, w którym dochodzi do zwiększenia przepuszczalności nabłonka jelitowego. Prawidłowo funkcjonująca bariera jelitowa stanowi selektywną przegrodę, która umożliwia wchłanianie składników odżywczych i wody, jednocześnie chroniąc organizm przed przenikaniem patogenów, toksyn i antygenów.

W warunkach fizjologicznych barierę jelitową tworzą: warstwa śluzu, komórki nabłonka jelitowego połączone ścisłymi złączami (tight junctions), komórki układu immunologicznego błony śluzowej oraz mikrobiota jelitowa. Dysfunkcja bariery jelitowej może wynikać z uszkodzenia któregokolwiek z tych elementów, prowadząc do stanu określanego jako „zespół nieszczelnego jelita” (leaky gut syndrome).

Zaburzenia bariery jelitowej są wiązane z patogenezą wielu chorób, w tym nieswoistych chorób zapalnych jelit (IBD), zespołu jelita drażliwego (IBS), celiakii, a także schorzeń pozajelitowych, takich jak choroby autoimmunologiczne, alergie, schorzenia metaboliczne czy nawet zaburzenia neurologiczne. Do czynników uszkadzających barierę jelitową należą: przewlekły stres, nieprawidłowa dieta, niektóre leki (np. NLPZ), alkohol, infekcje oraz dysbioza jelitowa.

Diagnostyka zaburzeń bariery jelitowej obejmuje badania oceniające jej przepuszczalność (np. test z zastosowaniem laktulozy i mannitolu), markery stanu zapalnego, analizę mikrobiomu jelitowego oraz badania obrazowe. Leczenie koncentruje się na eliminacji czynników uszkadzających, modulacji mikrobioty jelitowej (probiotyki, prebiotyki), suplementacji składników wspomagających regenerację nabłonka (np. glutamina, cynk) oraz wdrożeniu odpowiedniej diety.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Nietolerancja pokarmowa – Patofizjologia i mechanizm

Nietolerancja pokarmowa, dotykająca 15-20% populacji, to nieimmunologiczna nieprawidłowa reakcja na składniki pokarmowe, wynikająca głównie z niedoboru enzymów trawiennych (np. laktazy w nietolerancji laktozy) lub zaburzeń funkcji bariery jelitowej. Mechanizmy patogenetyczne obejmują fermentację niestrawionych składników w jelicie grubym, dysbiozę mikrobiomu, uszkodzenie tight junctions oraz przewlekły stan zapalny z udziałem cytokin prozapalnych (IL-1, TNF-α) i stresu oksydacyjnego. Objawy są zależne od dawki spożytego pokarmu i obejmują głównie dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak wzdęcia, skurcze brzucha i biegunka. W odróżnieniu od alergii pokarmowej, nietolerancja nie angażuje bezpośrednio układu immunologicznego, choć uszkodzenie bariery jelitowej może prowadzić do wtórnych reakcji immunologicznych, w tym reakcji pseudoalergicznych i potencjalnej roli przeciwciał IgG w patogenezie, zwłaszcza w kontekście IBS i chorób zapalnych jelit.
alergia pokarmowa, bazofil, choroba Leśniowskiego-Crohna, cytokina prozapalna, czynnik martwicy nowotworów, diaminooksydaza, dieta FODMAP, dysbioza jelitowa, eozynofilowe zapalenie przełyku, fermentacja bakteryjna, FODMAP, komórka dendrytyczna, komórka nabłonka jelitowego, komórka tuczna, krótkołańcuchowy kwas tłuszczowy, laktaza, mediator zapalenia, mikrobiom jelitowy, nieceliakalna wrażliwość na gluten, niedobór enzymów trawiennych, nietolerancja fruktozy, nietolerancja glutenu, nietolerancja histaminy, nietolerancja laktozy, nietolerancja pokarmowa, ochrona immunologiczna, połączenie ścisłe, przeciwciało IgE, przeciwciało IgG, reakcja anafilaktyczna, reaktywne formy tlenu, ścisłe połączenie, stan zapalny, stres oksydacyjny, układ immunologiczny, układ odpornościowy, układ trawienny, węzeł chłonny krezkowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie bariery jelitowej, zapalenie jelita, zespół jelita drażliwego, zespół nieszczelnego jelita
Leksykon chorób i schorzeń
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Etiologia i przyczyny

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) to przewlekła choroba zapalna jelit, charakteryzująca się nawracającym zapaleniem błony śluzowej okrężnicy i odbytnicy, o nie do końca poznanej etiologii. Patogeneza WZJG opiera się na złożonej interakcji czynników genetycznych, immunologicznych i środowiskowych. Kluczową rolę odgrywa nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna, w której układ odpornościowy błędnie atakuje własne tkanki jelita, m.in. poprzez reakcję na bakterie komensalne. W surowicy pacjentów wykrywa się specyficzne przeciwciała, takie jak ANCA i ASCA, potwierdzające mechanizmy autoimmunologiczne. Genetycznie, ryzyko wzrasta u osób z rodziną obciążoną WZJG (około 4-krotnie) oraz w związku z ponad 160 genami podatności, w tym mutacją CARDI15 i antygenem HLA-B27. Czynniki środowiskowe, takie jak styl życia, dieta wysokoprzetworzona, zaburzenia mikrobiomu jelitowego, stosowanie NLPZ i antybiotyków, a także przebyte infekcje jelitowe, również wpływają na rozwój choroby. Interesująco, palenie tytoniu wykazuje efekt ochronny przed WZJG, w przeciwieństwie do choroby Leśniowskiego-Crohna.
antygen zgodności tkankowej HLA-B27, appendektomia, bakteria komensalna, choroba Leśniowskiego-Crohna, mikrobiom jelitowy, mikrobiota jelitowa, Mycobacterium avium paratuberculosis, niesteroidowe leki przeciwzapalne, przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów, przewlekła choroba zapalna jelit, remisja, schorzenie autoimmunologiczne, siarkowodór, teoria autoimmunologiczna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie bariery jelitowej

zaburzenie bariery jelitowej

Powiązane wpisy

Nietolerancja pokarmowa – Patofizjologia i mechanizm

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – Etiologia i przyczyny