antagonista receptora AMPA
Antagonista receptora AMPA to substancja blokująca działanie receptora kwasu α-amino-3-hydroksy-5-metylo-4-izoksazolopropionowego (AMPA), który należy do jonotropowych receptorów glutaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym. Receptory AMPA odgrywają kluczową rolę w szybkiej transmisji synaptycznej pobudzającej i są zaangażowane w procesy plastyczności synaptycznej, uczenia się i pamięci.
Antagoniści receptorów AMPA hamują działanie glutaminianu na te receptory, co prowadzi do zmniejszenia przepuszczalności dla jonów (głównie Na+ i Ca2+) i w konsekwencji do osłabienia pobudzenia neuronu. Związki te wykazują potencjał terapeutyczny w leczeniu schorzeń neurologicznych związanych z nadmierną aktywacją glutaminergiczną, takich jak padaczka, choroba Parkinsona, udar mózgu czy ból neuropatyczny.
Do antagonistów receptora AMPA należą m.in. perampanel (stosowany klinicznie w leczeniu padaczki), NBQX, CNQX i inne związki eksperymentalne. Badania kliniczne koncentrują się na poszukiwaniu selektywnych antagonistów AMPA o korzystnym profilu bezpieczeństwa, które mogłyby znaleźć zastosowanie w neuroprotekcji i leczeniu chorób neurodegeneracyjnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Perampanel – Właściwości farmakodynamiczne
Perampanel, dostępny w dawkach od 2 mg do 12 mg jako lek przeciwpadaczkowy (kod ATC: N03AX22), jest selektywnym, niekompetycyjnym antagonistą receptorów AMPA, co stanowi jego unikalny mechanizm działania przeciwpadaczkowego. W badaniach klinicznych wykazano, że perampanel skutecznie zmniejsza częstość napadów częściowych oraz toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych, z istotnym klinicznie efektem już przy dawce 4 mg/dobę, a optymalna skuteczność obserwowana jest przy dawce 8 mg/dobę. W trzech badaniach klinicznych odsetek pacjentów z redukcją napadów o co najmniej 50% wynosił dla placebo 19%, a dla perampanelu odpowiednio 29% (4 mg), 35% (8 mg) i 35% (12 mg). W badaniu dotyczącym napadów toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych, 58% pacjentów leczonych perampanelem osiągnęło redukcję napadów o 50% w porównaniu do 35,8% w grupie placebo (p=0,0059). Skuteczność leku jest modulowana przez stosowanie leków indukujących enzymy CYP3A, co wpływa na odpowiedź terapeutyczną.
antagonista receptora AMPA, częściowy napad padaczkowy, częściowy napad padaczkowy z wtórnym uogólnieniem, ekspozycja na lek, funkcja poznawcza, glutaminian, idiopatyczna padaczka uogólniona, induktor CYP3A, induktor enzymu, kwas alfa-amino-3-hydroksy-5-metylo-4-izoksazolepropionowy, leczenie wspomagające, lek przeciwpadaczkowy, mechanizm przeciwpadaczkowy, monoterapia, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad padaczkowy, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, neuroprzekaźnik pobudzający, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, poziom czujności, receptor AMPA, skala oceny funkcji poznawczych, stymulacja nerwu błędnego, układ glutaminergiczny, zespół QRS - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fypalan 8 mg
Fypalan, zawierający perampanel, jest dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 2 mg, 4 mg, 6 mg, 8 mg, 10 mg oraz 12 mg, różniących się kolorem dla łatwej identyfikacji. Tabletki mają okrągły kształt o wymiarach 9,1 ± 0,2 mm i grubości 3,8 ± 0,3 mm. Lek jest wskazany jako terapia wspomagająca u pacjentów z napadami częściowymi (z wtórnym uogólnieniem lub bez) od 4. roku życia oraz u pacjentów z pierwotnie uogólnionymi napadami toniczno-klonicznymi w idiopatycznej padaczce uogólnionej od 7. roku życia. Fypalan nie jest lekiem pierwszego wyboru w monoterapii, lecz stanowi uzupełnienie terapii przeciwpadaczkowej. Należy uwzględnić obecność laktozy jednowodnej w tabletkach, której zawartość waha się od 167,6 mg (12 mg dawka) do 177,1 mg (2 mg dawka), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
aktywność padaczkowa, antagonista receptora AMPA, idiopatyczna uogólniona padaczka, kora mózgowa, laktoza jednowodna, leczenie przeciwpadaczkowe, leczenie wspomagające, lek przeciwpadaczkowy, napad częściowy, napad ogniskowy, napad padaczkowy, napad wtórnie uogólniony, nietolerancja laktozy, padaczka uogólniona, perampanel, pierwotnie uogólniony napad toniczno-kloniczny, terapia przeciwpadaczkowa - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fypalan 6 mg
Perampanel jest selektywnym, niekompetycyjnym antagonistą receptorów AMPA, kluczowych w patofizjologii napadów padaczkowych poprzez modulację glutaminianergicznego pobudzenia neuronów. W badaniach klinicznych wykazano, że perampanel w dawkach od 4 do 12 mg/dobę znacząco redukuje częstość napadów częściowych oraz toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych, z efektem terapeutycznym obserwowanym już przy dawce 4 mg/dobę. W trzech wieloośrodkowych, randomizowanych badaniach z udziałem dorosłych i młodzieży, odsetek pacjentów z redukcją napadów o ≥50% wynosił do 35% przy dawce 8-12 mg/dobę, a całkowite ustąpienie napadów odnotowano u 1,7-5,8% pacjentów. Skuteczność perampanelu jest modulowana przez jednoczesne stosowanie leków indukujących enzymy CYP3A, co obniża odpowiedź terapeutyczną. Długoterminowe dane (do 52 tygodni) potwierdzają utrzymanie efektu terapeutycznego, a badania u dzieci i młodzieży wskazują na podobny profil skuteczności i bezpieczeństwa jak u dorosłych.
analiza farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, antagonista receptora AMPA, badanie in vitro, częściowy napad padaczkowy, elektrofizjologia serca, funkcja poznawcza, glutaminian, idiopatyczna padaczka uogólniona, induktor CYP3A, leczenie wspomagające, monoterapia, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad padaczkowy, napad padaczkowy z wtórnym uogólnieniem, napad toniczno-kloniczny, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, perampanel, stymulacja nerwu błędnego, wapń wewnątrzkomórkowy, zaburzenie psychomotoryczne, zespół padaczkowy - Leksykon leków
Skład i postać leku – Fypalan 2 mg
Fypalan to preparat zawierający perampanel, nieselektywny, niekompetycyjny antagonista receptorów glutaminergicznych AMPA, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 2 mg, 4 mg, 6 mg, 8 mg, 10 mg oraz 12 mg. Każda dawka zawiera odpowiednią ilość substancji czynnej oraz laktozę jednowodną, której zawartość zmniejsza się wraz ze wzrostem dawki (od 177,1 mg w dawce 2 mg do 167,6 mg w dawce 12 mg). Rdzeń tabletki zawiera m.in. laktozę jednowodną, hydroksypropylocelulozę, powidon K30, celulozę mikrokrystaliczną krzemowaną oraz stearynian magnezu. Otoczka tabletek różni się składem barwników w zależności od dawki, co ułatwia identyfikację preparatu, przy czym wszystkie tabletki mają jednakowe wymiary: średnica 9,1 ± 0,2 mm i grubość 3,8 ± 0,3 mm.
alkohol poliwinylowy, antagonista receptora AMPA, celuloza mikrokrystaliczna, hydroksypropyloceluloza, laktoza jednowodna, makrogol, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niezgodność farmaceutyczna, perampanel, powidon, środek dezintegrujący, środek przeciwzbrylający, stearynian magnezu, substancja czynna, substancja pomocnicza, substancja poślizgowa, tabletka powlekana - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fypalan 8 mg
Perampanel jest selektywnym, niekompetycyjnym antagonistą receptorów jonotropowych AMPA, kluczowych w patofizjologii napadów padaczkowych poprzez modulację glutaminianergicznego pobudzenia neuronów. W badaniach klinicznych wykazano, że perampanel podawany w dawkach od 4 do 12 mg/dobę znacząco redukuje częstość napadów częściowych oraz toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych. W trzech badaniach klinicznych u pacjentów z częściowymi napadami padaczkowymi odsetek pacjentów z redukcją napadów o ≥50% wynosił 29% dla dawki 4 mg, 35% dla 8 mg i 35% dla 12 mg, w porównaniu do 19% w grupie placebo. W badaniu dotyczącym napadów toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych (n=164) odsetek pacjentów z redukcją napadów o ≥50% wyniósł 58% w grupie perampanelu versus 35,8% w grupie placebo (p=0,0059). Skuteczność była wyższa u pacjentów nieprzyjmujących induktorów enzymów CYP3A. Perampanel wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa, nie wpływając istotnie na funkcje poznawcze, choć w dawkach 8-12 mg/dobę obserwowano zaburzenia psychomotoryczne, nasilane przez alkohol. Nie stwierdzono istotnego wpływu na odstęp QTc ani zespół QRS.
analiza farmakokinetyczno-farmakodynamiczna, antagonista receptora AMPA, częściowy napad padaczkowy, częstość napadów padaczkowych, dysfagia, elektrofizjologia serca, funkcja poznawcza, funkcje psychomotoryczne, glutaminian, idiopatyczna padaczka uogólniona, induktor enzymatyczny, lek przeciwpadaczkowy, monoterapia padaczki, napad częściowy, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad padaczkowy, napad toniczno-kloniczny, odstęp QTc, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka lekooporna, perampanel, receptor AMPA, receptor NMDA, skala POMS, stymulacja nerwu błędnego, system CDR, wtórne uogólnienie napadu, zespół QRS - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fypalan 10 mg
Perampanel, substancja czynna leku Fypalan, jest selektywnym, niekompetycyjnym antagonistą receptorów AMPA, co prowadzi do hamowania nadmiernej aktywności glutaminergicznej w OUN. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność perampanelu jako leczenia wspomagającego w częściowych napadach padaczkowych oraz w napadach toniczno-klonicznych pierwotnie uogólnionych u pacjentów powyżej 12 roku życia. Dawki terapeutyczne wahają się od 4 do 12 mg/dobę, z istotnym klinicznie zmniejszeniem częstości napadów już przy dawce 4 mg/dobę. W badaniach u dzieci w wieku 4-11 lat wykazano podobną skuteczność, z medianą redukcji napadów częściowych o 40,1% po 23 tygodniach oraz utrzymaniem efektu po 52 tygodniach (mediana -69,4%). W populacji młodzieży i dorosłych odsetek pacjentów z co najmniej 50% redukcją napadów wynosił do 50% przy dawce 12 mg/dobę, a całkowity brak napadów obserwowano u 1,7-5,8% pacjentów w badaniach trwających 3 miesiące. Perampanel nie wykazuje istotnego wpływu na wydłużenie odstępu QTc ani na czas trwania zespołu QRS.
antagonista receptora AMPA, cytochrom CYP3A, częściowy napad padaczkowy, działanie farmakodynamiczne, elektrofizjologia serca, funkcja poznawcza, glutaminian, idiopatyczna padaczka uogólniona, induktor enzymatyczny, lek przeciwpadaczkowy, napad miokloniczny, napad nieświadomości, napad toniczno-kloniczny pierwotnie uogólniony, ośrodkowy układ nerwowy, remisja, sprawność psychomotoryczna, stymulacja nerwu błędnego, wtórne uogólnienie, wydłużenie odstępu QTc, zespół padaczkowy