transportery OATP

Transportery OATP (Organic Anion Transporting Polypeptides) to rodzina białek transportowych, które odgrywają kluczową rolę w przenoszeniu różnych substancji endogennych i egzogennych przez błony komórkowe. Występują głównie w wątrobie, jelitach, nerkach i barierze krew-mózg, gdzie uczestniczą w procesach wchłaniania, dystrybucji i eliminacji wielu związków.

Fizjologiczną funkcją transporterów OATP jest przenoszenie substancji endogennych, takich jak kwasy żółciowe, hormony steroidowe i bilirubina. W kontekście farmakologicznym, OATP są zaangażowane w transport wielu leków, w tym statyn, leków przeciwnowotworowych, antybiotyków i leków przeciwwirusowych. Ich aktywność może znacząco wpływać na biodostępność i skuteczność terapeutyczną tych preparatów.

Polimorfizmy genów kodujących transportery OATP mogą prowadzić do zróżnicowanej odpowiedzi na leki między pacjentami. Dodatkowo, interakcje lekowe na poziomie transporterów OATP są istotnym mechanizmem wielu klinicznie znaczących interakcji między lekami. Inhibicja lub indukcja tych transporterów może prowadzić do zmiany farmakokinetyki i działania leków będących ich substratami.

Zrozumienie funkcji i regulacji transporterów OATP ma kluczowe znaczenie dla optymalizacji terapii lekowej, przewidywania interakcji lekowych oraz rozwoju nowych strategii dostarczania leków. Badania nad tymi transporterami przyczyniają się do rozwoju medycyny spersonalizowanej i poprawy bezpieczeństwa farmakoterapii.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Gadoksetynian disodu – Interakcje

Gadoksetynian disodu, substancja czynna Primovist (0,25 mmol/ml), jest transportowany do wątroby przez polipeptydy OATP, co stanowi podstawę potencjalnych interakcji farmakokinetycznych. Silne inhibitory OATP, takie jak atazanawir, lopinawir, cyklosporyna, simwastatyna czy atorwastatyna, mogą teoretycznie zmniejszać efekt wzmocnienia pokontrastowego miąższu wątroby, co może obniżać jakość diagnostyczną badania obrazowego. Dotychczas brak jest jednak klinicznych dowodów potwierdzających te interakcje. Jednoczesne podanie erytromycyny nie wpływa na farmakokinetykę ani skuteczność gadoksetynianu disodu, co potwierdzono w badaniach na zdrowych ochotnikach. Należy także uwzględnić, że podwyższone stężenia bilirubiny i ferrytyny u pacjentów z chorobami wątroby lub zespołami cholestazy mogą osłabiać efekt wzmocnienia pokontrastowego, co ma istotne znaczenie kliniczne przy interpretacji obrazów.
antybiotyk makrolidowy, antybiotyki i chemioterapeutyki, badanie obrazowe, choroba wątroby, cyklosporyna, erytromycyna, gadoksetynian disodu, hepatocyty, interferencja, lek immunosupresyjny, lek przeciwwirusowy, metoda kompleksometryczna, miąższ wątroby, parametry farmakokinetyczne, polipeptydy transportujące aniony organiczne, Primovist, przeładowanie żelazem, środek kontrastowy, statyna, stężenie bilirubiny, stężenie ferrytyny, stężenie żelaza w surowicy, transportery OATP, wychwyt wątrobowy, wzmocnienie pokontrastowe
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Glenmark 600 mg

Darunavir w połączeniu z rytonawirem wykazuje silne działanie inhibitoryjne na enzymy CYP3A, CYP2D6 oraz glikoproteinę P, co prowadzi do znaczących zmian farmakokinetycznych leków metabolizowanych tymi szlakami. Ekspozycja na darunavir wzrasta około 14-krotnie po podaniu dawki 600 mg darunawiru z 100 mg rytonawiru dwa razy dziennie. Interakcje te mogą skutkować zarówno zwiększeniem stężeń leków o wąskim indeksie terapeutycznym (np. digoksyna, leki przeciwarytmiczne, statyny, doustne antykoagulanty), jak i zmniejszeniem stężeń aktywnych metabolitów leków metabolizowanych przez CYP3A, co może osłabiać ich efekt terapeutyczny. Ponadto, darunavir/rytonawir indukuje CYP2C9 i CYP2C19 oraz hamuje CYP2D6, co wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu leków takich jak warfaryna, metadon, flekainid czy metoprolol. Rytonawir dodatkowo hamuje transportery OATP1B1, OATP1B3 i glikoproteinę P, co może prowadzić do wzrostu stężeń substratów tych transporterów, np. dabigatranu, digoksyny czy statyn.
antykoagulant doustny, białko transportowe, bozentan, CYP2E1, cytochrom P450, cytostatyk, dabigatran, darunawir z rytonawirem, dehydrogenaza alkoholowa, digoksyna, dziurawiec zwyczajny, glikoproteina p, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A, inhibitor integrazy, inhibitor PDE-5, inhibitor proteazy, klirens, klotrymazol, lek immunosupresyjny, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny azolowy, leki metabolizowane przez CYP2D6, metabolit aktywny, metadon, NNRTI, NRTI, ryfampicyna, statyna, transportery OATP, warfaryna
Leksykon substancji czynnych
Rupatadyna – Właściwości farmakokinetyczne

Rupatadyna wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) 2,6 ng/ml po dawce 10 mg i 4,6 ng/ml po dawce 20 mg, z tmax około 0,75 godziny. Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 10-20 mg, a po 7-dniowym stosowaniu dawki 10 mg Cmax wzrasta do 3,8 ng/ml. Okres półtrwania (t1/2) wynosi średnio 5,9 godziny u dorosłych i młodzieży, a wiązanie z białkami osocza jest bardzo wysokie (98,5-99%). Spożycie pokarmu wydłuża tmax o około 1 godzinę i zwiększa AUC o 23%, jednak nie wpływa klinicznie na Cmax ani na ekspozycję na aktywne i nieaktywne metabolity. Rupatadyna jest intensywnie metabolizowana głównie przez CYP3A4, z wydalaniem 34,6% radioaktywności w moczu i 60,9% w kale, a jej metabolity, w tym desloratadyna, stanowią znaczną część ekspozycji ogólnoustrojowej. Nie obserwuje się istotnej indukcji ani hamowania enzymów CYP1A2, CYP2B6, CYP2C8, CYP2C19, UGT1A1, UGT2B7 oraz transporterów OATP1B1, OATP1B3 i BCRP, choć wykazano słabe hamowanie P-gp.
AUC, Cmax, cytochrom P450, desloratadyna, dostępność biologiczna, ekspozycja ogólnoustrojowa, enzymy CYP, glikoproteina p, indukcja enzymów CYP, inhibitor CYP3A4, izoforma CYP 3A4, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit rupatadyny, metabolizm pierwszego przejścia, mikrosom wątroby, model dwuwykładniczy, okres półtrwania w fazie eliminacji, pochodna hydroksylowana, powierzchnia pod krzywą, rupatadyna, substancja czynna, T1/2, Tmax, transporter BCRP, transportery OATP, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Aporoza 20 mg

Rozuwastatyna, jako inhibitor reduktazy HMG-CoA, charakteryzuje się farmakokinetyką obejmującą maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiągane po około 5 godzinach, z bezwzględną biodostępnością około 20%. Lek wykazuje dużą objętość dystrybucji (~134 l) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (~90%, głównie albuminy). Metabolizm rozuwastatyny jest ograniczony (~10% dawki), głównie przez izoenzym CYP2C9, z udziałem CYP2C19, CYP3A4 i CYP2D6 w mniejszym stopniu. Główne metabolity to N-demetylowane pochodne (około 50% mniej aktywne) oraz pochodne laktonowe, nieaktywne klinicznie. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (~90% w postaci niezmienionej) oraz w mniejszym stopniu z moczem (~5% w postaci niezmienionej). Okres półtrwania wynosi około 19 godzin, a klirens osoczowy około 50 l/h (CV 21,7%). Farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek terapeutycznych, bez akumulacji po wielokrotnym podaniu.
akumulacja leku, BCRP, białko OATP1B1, biodostępność bezwzględna, ciężka niewydolność nerek, Cmax, CYP2C19, CYP2C9, CYP2D6, CYP3A4, cytochrom P450, dyslipidemia, farmakokinetyka liniowa, genotyp ABCG2, genotyp SLCO1B1, hepatocyty, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, inhibitor reduktazy HMG-CoA, izoenzymy cytochromu, klirens osoczowy, metabolity N-demetylowane, metabolizm leku, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania leku, pochodne laktonowe, polimorfizm ABCG2, polimorfizm genetyczny, polimorfizm SLCO1B1, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, transporter OATP-C, transportery OATP, wariant genetyczny, wiązanie z białkami, wychwyt wątrobowy

transportery OATP

Powiązane wpisy

Gadoksetynian disodu – Interakcje

Interakcje leku – Darunavir Glenmark 600 mg

Rupatadyna – Właściwości farmakokinetyczne

Właściwości farmakokinetyczne – Aporoza 20 mg