białko OATP1B1
Białko OATP1B1 (Organic Anion Transporting Polypeptide 1B1), znane również jako SLCO1B1, jest kluczowym transporterem błonowym występującym głównie w hepatocytach wątroby. Odpowiada za aktywny transport wielu endogennych substancji (jak kwasy żółciowe, bilirubina i hormony steroidowe) oraz leków z krwi do komórek wątroby.
OATP1B1 odgrywa istotną rolę w farmakokinetyce szerokiej gamy leków, w tym statyn, leków przeciwnowotworowych, niektórych antybiotyków i leków przeciwwirusowych. Polimorfizmy genu SLCO1B1 kodującego to białko mogą prowadzić do zmienionej aktywności transportera, co wpływa na skuteczność terapii i ryzyko działań niepożądanych.
Szczególnie ważne klinicznie jest znaczenie OATP1B1 w metabolizmie statyn. Pacjenci z wariantami genetycznymi obniżającymi aktywność tego transportera są narażeni na zwiększone ryzyko miopatii indukowanej statynami, zwłaszcza przy stosowaniu simwastatyny. Badania farmakogenetyczne dotyczące OATP1B1 są obecnie wykorzystywane w medycynie precyzyjnej do optymalizacji dawkowania leków.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Interakcje leku – Simvastatin Genoptim 40 mg
Symwastatyna wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mogą znacząco zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Szczególnie niebezpieczne jest jednoczesne stosowanie symwastatyny z silnymi inhibitorami CYP3A4 (np. itrakonazol, ketokonazol, erytromycyna, telitromycyna), które mogą zwiększyć stężenie kwasu symwastatyny w osoczu ponad 10-krotnie, co jest przeciwwskazaniem do łącznego stosowania. Podobnie przeciwwskazane jest stosowanie gemfibrozylu (1,9-krotny wzrost AUC kwasu symwastatyny), cyklosporyny, danazolu oraz inhibitorów proteazy HIV, ze względu na bardzo wysokie ryzyko miopatii. W przypadku leków takich jak amiodaron, werapamil, diltiazem czy amlodypina, które zwiększają ekspozycję na symwastatynę od 1,6- do 2,7-krotnie, zaleca się ograniczenie dawki symwastatyny do 20 mg/dobę. Ponadto, jednoczesne stosowanie niacyny w dawkach ≥ 1 g/dobę, kwasu fusydowego, kolchicyny oraz spożywanie soku grejpfrutowego (zwłaszcza powyżej 1 litra dziennie) wymaga szczególnej ostrożności lub unikania, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych mięśniowych i wątrobowych.
amiodaron, amlodypina, antagonista kanału wapniowego, białko OATP1B1, cyklosporyna, cytochrom P450 3A4, czas protrombinowy, danazol, diltiazem, doustny lek przeciwzakrzepowy, fenofibrat, fibrat, gemfibrozyl, hipercholesterolemia rodzinna homozygotyczna, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, INR, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kolchicyna, kwas fusydowy, kwas symwastatyny, lek hipolipemizujący, lomitapid, miopatia, niacyna, pochodna kumaryny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, ryfampicyna, sok grejpfrutowy, werapamil - Leksykon substancji czynnych
Symwastatyna – Właściwości farmakokinetyczne
Symwastatyna, podawana w formie nieaktywnego laktonu, charakteryzuje się dobrym wchłanianiem z przewodu pokarmowego, jednak z uwagi na efekt pierwszego przejścia w wątrobie, biodostępność aktywnego metabolitu beta-hydroksykwasu wynosi mniej niż 5% dawki. Maksymalne stężenie aktywnych inhibitorów w osoczu osiągane jest w ciągu 1-2 godzin po podaniu doustnym, a spożycie pokarmu nie wpływa na wchłanianie leku. Symwastatyna i jej metabolity wykazują wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza, a okres półtrwania beta-hydroksykwasu po podaniu dożylnym wynosi około 1,9 godziny. Eliminacja odbywa się głównie z kałem (około 60% dawki) oraz w mniejszym stopniu z moczem (około 13% dawki w ciągu 96 godzin), przy czym tylko 0,3% dawki dożylnej jest wydalane z moczem w postaci aktywnych inhibitorów. Symwastatyna jest substratem enzymu CYP3A4 oraz transporterów OATP1B1 i BCRP, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych.
beta-hydroksykwas, białko BCRP, białko OATP1B1, bioaktywacja, biodostępność, cholesterol LDL, efekt pierwszego przejścia, eliminacja leku, enzym CYP3A4, ezetymib, farmakokinetyka, inhibitor osocza, interakcja lekowa, klirens kreatyniny, lakton, lek hipolipemizujący, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, podwyższone ryzyko, polimorfizm genu SLCO1B1, pompa lekowa BCRP, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, skala Child-Pugh, statyna, stężenie maksymalne, wiązanie z białkami osocza, wychwyt wątrobowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zocor 20 20 mg
Symwastatyna, substancja czynna leku ZOCOR dostępnego w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg, jest podawana w formie nieaktywnego laktonu, który w wątrobie ulega hydrolizie do aktywnego beta-hydroksykwasu – silnego inhibitora reduktazy HMG-CoA. Po doustnym podaniu lek charakteryzuje się dobrym wchłanianiem, jednak biodostępność formy aktywnej w krążeniu ogólnym wynosi mniej niż 5% z powodu intensywnego wychwytu wątrobowego. Maksymalne stężenie osoczowe osiągane jest w ciągu 1-2 godzin, a jednoczesne przyjmowanie z posiłkiem nie wpływa na farmakokinetykę. Symwastatyna i jej metabolity wykazują wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza, a lek nie kumuluje się po wielokrotnym podaniu, co jest korzystne dla długotrwałej terapii. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymu CYP3A4, a lek jest substratem transporterów OATP1B1 i BCRP, co ma znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Wydalanie odbywa się głównie z kałem (60%) i w mniejszym stopniu z moczem (13%).
allel c.521T>C, BCRP, beta-hydroksykwas, białko OATP1B1, biodostępność, cytochrom P450, enzym CYP3A4, farmakokinetyka, hepatocyt, hydroliza, kumulacja leku, okres półtrwania, polimorfizm genetyczny, rabdomioliza, reduktaza HMG-CoA, stężenie osoczowe, symwastatyna, transporter BCRP, wchłanianie, wiązanie z białkami osocza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Simvasterol 40 mg
Symwastatyna (Simvasterol) jest inhibitorem reduktazy HMG-CoA, stosowanym w terapii hiperlipidemii, dostępna w dawkach 10 mg, 20 mg i 40 mg. Po podaniu doustnym lek jest dobrze wchłaniany, jednak z powodu efektu pierwszego przejścia w wątrobie do krążenia ogólnego trafia mniej niż 5% aktywnego beta-hydroksykwasu. Maksymalne stężenie osiągane jest po 1-2 godzinach, a farmakokinetyka nie ulega kumulacji przy wielokrotnym podaniu. Symwastatyna wykazuje wysokie (>95%) wiązanie z białkami osocza i jest metabolizowana głównie przez CYP3A4, co ma istotne znaczenie dla potencjalnych interakcji lekowych. Eliminacja zachodzi zarówno przez nerki (13% dawki w moczu), jak i przewód pokarmowy (60% w kale). Okres półtrwania aktywnego metabolitu wynosi około 1,9 godziny.
apolipoproteina B, beta-hydroksykwas, białko OATP1B1, cholesterol HDL, cytochrom P450, działanie teratogenne, efekt pierwszego przejścia, enzym CYP3A4, hipercholesterolemia rodzinna heterozygotyczna, interakcje lekowe, kwas symwastatyny, lakton, laktoza jednowodna, LDL cholesterol, okres półtrwania, pompa lekowa BCRP, reduktaza HMG-CoA, symwastatyna, triglicerydy, VLDL, wychwyt wątrobowy