szybko działający beta2-agonista
Szybko działający beta2-agoniści (SABA – Short-Acting Beta-Agonists) to leki rozszerzające oskrzela, które działają poprzez selektywną stymulację receptorów beta2-adrenergicznych znajdujących się głównie w drogach oddechowych. Mechanizm ich działania polega na aktywacji cyklazy adenylowej, co prowadzi do zwiększenia wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP, powodując rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli.
Do najczęściej stosowanych SABA należą salbutamol (albuterol), fenoterol, terbutalina i lewalbuterol. Początek działania tych leków następuje w ciągu kilku minut od podania, a czas trwania efektu terapeutycznego wynosi 4-6 godzin. Są one stosowane głównie doraźnie w leczeniu ostrych napadów duszności w astmie oskrzelowej oraz POChP.
Szybko działające beta2-agoniści podawane są najczęściej wziewnie za pomocą inhalatorów ciśnieniowych (MDI), inhalatorów proszkowych (DPI) lub nebulizatorów, co zapewnia wysokie stężenie leku w drogach oddechowych przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej. W wytycznych leczenia astmy SABA są zalecane jako leki ratunkowe, a ich zwiększone zużycie (>2 inhalatorów miesięcznie) stanowi sygnał ostrzegawczy świadczący o słabej kontroli choroby.
Działania niepożądane SABA obejmują drżenie mięśni szkieletowych, tachykardię, zaburzenia rytmu serca, hipokaliemię oraz potencjalną tolerancję receptorową przy nadużywaniu. Najnowsze zalecenia GINA (Global Initiative for Asthma) sugerują odchodzenie od monoterapii SABA na rzecz strategii wykorzystujących kombinacje wziewnych kortykosteroidów z lekami rozszerzającymi oskrzela, nawet w łagodnej astmie.