przeszczepienie autologiczne
Przeszczepienie autologiczne (inaczej autotransplantacja) to procedura medyczna polegająca na pobraniu tkanek lub komórek od pacjenta i ponownym wszczepieniu ich tej samej osobie. Jest to rodzaj transplantacji, w której dawca i biorca to ta sama osoba, co eliminuje ryzyko odrzucenia przeszczepu z powodu niezgodności immunologicznej.
Najczęściej przeszczepienia autologiczne dotyczą komórek macierzystych szpiku kostnego lub krwi obwodowej. Procedura ta jest powszechnie stosowana w leczeniu nowotworów hematologicznych, takich jak szpiczak mnogi, chłoniaki czy niektóre rodzaje białaczek. Proces obejmuje pobranie komórek macierzystych pacjenta przed intensywną chemioterapią lub radioterapią, a następnie ich reinfuzję po zniszczeniu chorobowitych komórek.
Autotransplantacja znajduje również zastosowanie w przeszczepianiu skóry (przy rozległych oparzeniach), chrząstki, kości, a także w chirurgii rekonstrukcyjnej. Zaletą tej metody jest brak konieczności stosowania immunosupresji po zabiegu, co znacząco zmniejsza ryzyko powikłań infekcyjnych i innych działań niepożądanych związanych z obniżeniem odporności.
Wyzwaniem w przeszczepieniach autologicznych może być niewystarczająca ilość materiału do przeszczepu lub jego słaba jakość, zwłaszcza u pacjentów z zaawansowaną chorobą. Mimo to, procedury te charakteryzują się wysokim profilem bezpieczeństwa i stanowią ważną opcję terapeutyczną w wielu dziedzinach medycyny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Busulfan Zentiva 6 mg/ml
Busulfan Zentiva (6 mg/ml) stosowany w terapii kondycjonującej przed przeszczepieniem krwiotwórczych komórek macierzystych (HSCT) charakteryzuje się znaczną toksycznością hematologiczną, hepatologiczną i pulmonologiczną. U dorosłych obserwuje się bardzo częste występowanie leukopenii (96%), trombocytopenii (94%) oraz niedokrwistości (88%), co jest oczekiwanym efektem ablacyjnego działania busulfanu. Neutropenia pojawia się średnio po 4 dniach i trwa 6 dni po przeszczepieniach autologicznych oraz 9 dni po allogenicznych. Ostra GVHD występuje u 18% dorosłych po przeszczepach allogenicznych, z ciężkim przebiegiem w 5%. Hepatotoksyczność, w tym choroba żylno-okluzyjna wątroby (HVOD), dotyczy 6% pacjentów dorosłych, z 2 przypadkami śmiertelnymi po przeszczepach allogenicznych. Zakażenia są częste (39%), z 83% epizodów łagodnych lub umiarkowanych, jednak zapalenie płuc może mieć przebieg zagrażający życiu (3%) lub śmiertelny (1%). Rzadko występuje zespół ostrej niewydolności oddechowej z powikłaniami śródmiąższowego zwłóknienia płuc.
busulfan, choroba przeszczep przeciw gospodarzowi, choroba wenookluzyjna wątroby, choroba żylno-okluzyjna, cyklofosfamid, cytopenia, dreszcze, gorączka, gorączka neutropeniczna, GVHD, hepatotoksyczność, HSCT, HVOD, leczenie kondycjonujące, leukopenia, melfalan, neutropenia, niedokrwistość, ostra GVHD, parametry hematologiczne, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, przewlekła GVHD, schemat kondycjonujący, śródmiąższowe zwłóknienie płuc, terapia kondycjonująca, trombocytopenia, VOD, zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon substancji czynnych
Bortezomib – Wskazania do stosowania
Bortezomib, inhibitor proteasomu, jest stosowany głównie w leczeniu szpiczaka mnogiego oraz chłoniaka z komórek płaszcza (MCL). Dostępny w dawkach 1 mg, 2,5 mg, 3,5 mg (proszek) oraz jako roztwór 2,5 mg/ml, może być podawany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi. W szpiczaku mnogim bortezomib jest wskazany u pacjentów z progresją choroby po co najmniej jednej linii leczenia (monoterapia lub w połączeniu z pegylowaną liposomalną doksorubicyną bądź deksametazonem), u wcześniej nieleczonych pacjentów niekwalifikujących się do intensywnej chemioterapii z przeszczepieniem (w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem) oraz w indukcji przed autologicznym przeszczepieniem komórek macierzystych (w połączeniu z deksametazonem, z lub bez talidomidu). W chłoniaku z komórek płaszcza bortezomib stosuje się w schemacie VR-CAP (z rytuksymabem, cyklofosfamidem, doksorubicyną i prednizonem) u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia.
chemioterapia wysokodawkowa, chłoniak z komórek płaszcza, cyklofosfamid, doksorubicyna, doksorubicyna liposomalna, indukcja leczenia, inhibitor proteasomu, monoterapia, nawrót choroby, nowotwór hematologiczny, oporny szpiczak mnogi, prednizon, proszek do sporządzania roztworu, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych, rytuksymab, schemat VMP, schemat VR-CAP, szpiczak mnogi, talidomid, układ krwiotwórczy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Bendamustine Kabi 2,5 mg/ml
Bendamustine Kabi, chlorowodorek bendamustyny w stężeniu 2,5 mg/ml, jest wskazany do leczenia przewlekłej białaczki limfocytowej (stadium B lub C wg Bineta) u pacjentów z przeciwwskazaniami do fludarabiny, chłoniaków nieziarniczych o powolnym przebiegu u chorych z progresją podczas lub w ciągu 6 miesięcy po terapii rytuksymabem oraz szpiczaka mnogiego w stadium II lub III wg Durie-Salmona. W szpiczaku mnogim bendamustyna stosowana jest w skojarzeniu z prednizonem u pacjentów powyżej 65 lat, niekwalifikujących się do autologicznego przeszczepienia komórek macierzystych i z istotną neuropatią wykluczającą standardowe leczenie talidomidem lub bortezomibem. Preparat dostępny jest w postaci liofilizowanego proszku do sporządzania koncentratu roztworu do infuzji o pH 2,5-3,5 i osmolalności 200-320 mOsmol/kg, w fiolkach 25 mg i 100 mg bendamustyny.
bendamustyna, bortezomib, chłoniak nieziarniczy o powolnym przebiegu, chlorowodorek bendamustyny, fludarabina, klasyfikacja Bineta, klasyfikacja Durie-Salmona, koncentrat roztworu do infuzji, neuropatia, prednizon, progresja choroby, proszek liofilizowany, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych, przewlekła białaczka limfocytowa, rytuksymab, stadium choroby, szpiczak mnogi, talidomid - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Busulfan Accord 6 mg/ml
Busulfan wykazuje przewidywalną farmakokinetykę zarówno po podaniu dożylnym, jak i doustnym, z biodostępnością dożylną natychmiastową i całkowitą. U dorosłych pacjentów dawki do 1 mg/kg masy ciała wykazują liniowy wzrost ekspozycji na lek, z końcową objętością dystrybucji w zakresie 0,62-0,85 l/kg oraz okresem półtrwania 2,8-3,9 godziny. Klirens osoczowy wynosi 2,25-2,74 ml/min/kg, a około 30% dawki jest wydalane z moczem w ciągu 48 godzin, głównie w postaci metabolitów sprzężonych z glutationem. Wiązanie z białkami osocza jest częściowo nieodwracalne (~32%), co może wpływać na niepełne wydalanie leku. Farmakokinetyka busulfanu jest stabilna niezależnie od schematu dawkowania (raz na dobę vs. cztery razy na dobę), a dawki 3,2 mg/kg raz na dobę lub 0,8 mg/kg cztery razy na dobę zapewniają równoważną ekspozycję osoczową (AUC 900-1500 μmol/l·min na jedno podanie, co odpowiada 3600-6000 μmol/l·min dziennie), co potwierdza skuteczność i bezpieczeństwo obu schematów.
biodostępność leku, busulfan, choroba wenookluzyjna, hepatotoksyczność, klirens osoczowy, objętość dystrybucji, okno terapeutyczne AUC, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie krwiotwórczych komórek macierzystych, S-transferaza glutationowa, sprzęganie z glutationem, stężenie bilirubiny, terapeutyczne monitorowanie leku, wiązanie z białkami osocza, wlew dożylny, zapalenie jamy ustnej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiotepa Fresenius Kabi 15 mg
Tiotepa, będąca lekiem alkilującym z grupy przeciwnowotworowych (ATC: L01AC01), wykazuje działanie radiomimetyczne poprzez uwalnianie rodników imin etylenowych, które prowadzą do uszkodzeń DNA, w tym alkilacji guaniny w pozycji N-7 oraz rozerwania wiązania między podstawą purynową a cukrem. Lek ten jest kluczowy w leczeniu kondycjonującym przed przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT), zarówno autologicznym, jak i allogenicznym, ze względu na silne właściwości mieloablacyjne i brak toksyczności pozaszpikowej. Tiotepa umożliwia zwiększenie dawki podczas infuzji komórek macierzystych, co jest istotne dla skutecznej ablacji szpiku i immunosupresji, minimalizując ryzyko odrzutu przeszczepu.
ablacja szpiku kostnego, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba układu krwiotwórczego, działanie radiomimetyczne, eradykacja choroby, guz lity, HPCT, infuzja autologicznych komórek macierzystych, iperyt azotowy, leczenie kondycjonujące, lek alkilujący, lek przeciwnowotworowy, ostra GVHD, poprawa hematologiczna, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych układu krwiotwórczego, przeżycie ogólne, przeżycie wolne od choroby, śmiertelność związana z leczeniem, śmiertelność związana z przeszczepem, środek alkilujący, tiotepa, toksyczność pozaszpikowa, właściwości mieloablacyjne - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Plerixafor Biofar 20 mg/ml
Plerixafor Biofar (20 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) jest wskazany do stosowania w celu zwiększenia mobilizacji hematopoetycznych komórek macierzystych (HSC) we krwi obwodowej u pacjentów dorosłych z chłoniakiem lub szpiczakiem mnogim, u których standardowa mobilizacja za pomocą G-CSF jest niewystarczająca. Lek jest stosowany wyłącznie w skojarzeniu z G-CSF i umożliwia efektywne pobranie HSC do autologicznego przeszczepienia. W populacji pediatrycznej (1-18 lat) Plerixafor Biofar znajduje zastosowanie w leczeniu chłoniaków oraz złośliwych guzów litych, zarówno profilaktycznie (gdy przewiduje się niewystarczającą mobilizację), jak i po niepowodzeniu wcześniejszych prób mobilizacji. Preparat dostępny jest w fiolkach zawierających 24 mg pleryksaforu w 1,2 ml roztworu o pH 6,0-7,5 i osmolalności 260-320 mOsm/kg.
chłoniak, czynnik wzrostu kolonii granulocytów, G-CSF, hematologia, krew obwodowa, macierzysta komórka krwiotwórcza, mięsak, mobilizacja komórek macierzystych, neuroblastoma, nowotwór plazmocytów, onkologia, osmolalność, pleryksafor, przeszczepienie autologiczne, roztwór do wstrzykiwań, szpiczak mnogi, transplantacja komórek macierzystych, wysokodawkowa chemioterapia, złośliwy guz lity - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Thiotepa Fresenius Kabi 100 mg
Tiotepa, będąca środkiem alkilującym o mechanizmie działania polegającym na alkilacji guaniny w pozycji N-7 i rozerwaniu wiązań DNA, wykazuje silne właściwości mieloablacyjne i immunosupresyjne. Jest stosowana w leczeniu kondycjonującym przed autologicznym i allogenicznym przeszczepieniem komórek macierzystych układu krwiotwórczego (HPCT) u dorosłych i dzieci z chorobami układu krwiotwórczego oraz guzami litymi. W badaniach klinicznych potwierdzono jej skuteczność, z przeżyciem wolnym od choroby (DFS) wynoszącym 43% po 5 latach u dorosłych z chorobami hematologicznymi oraz wartościami DFS od 40% do 75% u pacjentów pediatrycznych. Odsetek nawrotów w różnych grupach pacjentów utrzymuje się na poziomie ≤60% po ponad roku, a w niektórych przypadkach poniżej 40% nawet po 5-10 latach obserwacji. Ogólne przeżycie (OS) waha się od 17% do 100% w zależności od grupy i czasu obserwacji, co potwierdza efektywność terapii.
ablacja szpiku kostnego, alkilacja guaniny, choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, choroba układu krwiotwórczego, dysfagia, działanie radiomimetyczne, efekt przeszczep-przeciwko-białaczce, eradykacja choroby, guz lity, infuzja autologicznych komórek macierzystych, iperyt azotowy, leczenie kondycjonujące, lek alkilujący, odrzucenie przeszczepu, ogólne przeżycie, ostra choroba przeszczep przeciwko gospodarzowi, poprawa hematologiczna, przeszczepienie autologiczne, przeszczepienie komórek macierzystych układu krwiotwórczego, przeżycie wolne od choroby, schemat kondycjonujący, śmiertelność związana z leczeniem, śmiertelność związana z przeszczepem, środek cytotoksyczny, toksyczność pozaszpikowa, właściwości mieloablacyjne, wskaźnik nawrotu - Leksykon substancji czynnych
Busulfan – Właściwości farmakokinetyczne
Busulfan wykazuje różnice farmakokinetyczne w zależności od drogi podania, populacji pacjentów oraz dawkowania. Po dożylnym podaniu (2-godzinny wlew, dawki do 1 mg/kg mc.) biodostępność jest całkowita i natychmiastowa, a AUC i Cmax rosną proporcjonalnie do dawki. U dorosłych po doustnym podaniu pojedynczej dawki 2 mg AUC wynosiło 125±17 ng•h/mL, a Cmax 28±5 ng/mL, z biodostępnością od 47% do 103% (średnio 80%). Objętość dystrybucji u dorosłych wynosi 0,62-0,85 l/kg, a u dzieci jest znacznie większa (1,15±0,52 l/kg). Busulfan wiąże się z białkami osocza zarówno odwracalnie (~7%), jak i nieodwracalnie (~32%), a także z krwinkami (47%). Metabolizm zachodzi głównie przez sprzęganie z glutationem, a klirens osoczowy u dorosłych wynosi 2,25-2,74 ml/min/kg, z okresem półtrwania 2,8-3,9 h. Wydalanie z moczem obejmuje około 30% dawki, z czego 1% w postaci niezmienionej. W populacji pediatrycznej klirens jest 2-4 razy wyższy, a biodostępność doustna waha się od 22% do 120% (średnio 68%).
biodostępność busulfanu, busulfan, choroba wenookluzyjna, farmakokinetyka busulfanu, glutation, hepatotoksyczność, klirens osoczowy, lek przeciwnowotworowy, należna masa ciała, objętość dystrybucji, okno terapeutyczne AUC, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, przeszczepienie allogeniczne, przeszczepienie autologiczne, S-transferaza glutationowa, terapeutyczne monitorowanie leku, wiązanie z białkami osocza, właściwości farmakokinetyczne, zaburzenie czynności wątroby, zapalenie jamy ustnej