schizofrenia u młodzieży
Schizofrenia u młodzieży (early-onset schizophrenia, EOS) to poważne zaburzenie psychiczne, które rozpoczyna się przed 18. rokiem życia. Jest szczególnie rzadka przed 13. rokiem życia, a jej częstość występowania wzrasta w okresie dojrzewania. Charakteryzuje się zaburzeniami myślenia, percepcji, emocji, zachowania i funkcjonowania społecznego.
Objawy schizofrenii u młodzieży są podobne do tych występujących u dorosłych i obejmują halucynacje (często słuchowe), urojenia, dezorganizację myślenia i mowy, zaburzenia zachowania oraz objawy negatywne (spłycenie afektu, awolicję, anhedonię). U młodych pacjentów często obserwuje się również zaburzenia funkcji poznawczych, trudności w nauce i izolację społeczną.
Diagnoza EOS stanowi wyzwanie ze względu na nakładanie się objawów z innymi zaburzeniami rozwojowymi oraz mniej typową prezentację kliniczną niż u dorosłych. Proces diagnostyczny powinien obejmować szczegółowy wywiad, ocenę stanu psychicznego, badania neurologiczne, testy psychologiczne oraz diagnostykę różnicową wykluczającą organiczne przyczyny objawów.
Leczenie schizofrenii u młodzieży ma charakter wielowymiarowy i obejmuje farmakoterapię (głównie leki przeciwpsychotyczne drugiej generacji), psychoterapię, interwencje psychospołeczne oraz wsparcie edukacyjne. Ze względu na ryzyko poważniejszych działań niepożądanych leków u młodzieży, dawkowanie powinno być ostrożne i ściśle monitorowane.
Wczesna schizofrenia wiąże się z gorszym rokowaniem niż w przypadku zachorowania w wieku dorosłym, jednak wczesna interwencja, kompleksowe leczenie i wsparcie rodziny mogą znacząco poprawić długoterminowe efekty terapeutyczne i funkcjonowanie psychospołeczne pacjenta.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tractiva 30 mg
Tractiva, zawierająca arypiprazol, jest wskazana do leczenia schizofrenii u dorosłych (dawki 5-30 mg) oraz młodzieży od 15 roku życia, z możliwością dostosowania dawki do indywidualnych potrzeb. W zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych, lek stosuje się w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz w profilaktyce nawrotów, zwłaszcza u pacjentów z dominującymi epizodami maniakalnymi i pozytywną odpowiedzią na arypiprazol. U młodzieży od 13 roku życia Tractiva jest wskazana wyłącznie do leczenia epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, z maksymalnym czasem terapii ograniczonym do 12 tygodni.
arypiprazol, diagnoza schizofrenii, epizod maniakalny, laktoza, leczenie przeciwpsychotyczne, nawrót epizodu maniakalnego, postać farmaceutyczna, profilaktyka nawrotów, rozpoznanie kliniczne, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, substancja pomocnicza, tabletka doustna, terapia podtrzymująca, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apiprax 15 mg
W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa arypiprazolu (Apiprax) wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, podawaną raz na dobę niezależnie od posiłków. Skuteczność potwierdzono w zakresie 10-30 mg/dobę, choć dawki powyżej 15 mg nie wykazują istotnie większej efektywności, mogą jednak przynieść korzyści u wybranych pacjentów. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 30 mg. W leczeniu epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych dawka początkowa i zalecana to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią terapia rozpoczyna się od 2 mg/dobę przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez kolejne 2 dni, aż do dawki 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę, choć skuteczność powyżej 10 mg nie jest jednoznacznie potwierdzona. W leczeniu maniakalnych epizodów u młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa to 2 mg/dobę, stopniowo zwiększana do 10 mg/dobę, stosowana maksymalnie przez 12 tygodni; dawki powyżej 10 mg wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych, w tym objawów pozapiramidowych i przyrostu masy ciała.
arypiprazol, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cytochrom CYP3A4, działanie niepożądane, epizod maniakalny, epizod manii, inhibitor CYP3A4, monoterapia, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, podanie doustne, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, senność, terapia skojarzona, zaburzenia autystyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie afektywne dwubiegunowe u młodzieży, zespół Tourette’a, zwiększenie masy ciała - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Apra 15 mg
Produkt leczniczy Apra (arypiprazol) dostępny jest w dawkach 5, 10, 15 i 30 mg w formie tabletek, stosowany głównie w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I. Dawkowanie powinno być dostosowane do wskazań klinicznych, wieku pacjenta oraz czynników wpływających na metabolizm leku. W schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, a dawka podtrzymująca 15 mg/dobę, z zakresem skutecznych dawek od 10 do 30 mg/dobę. W leczeniu epizodów maniakalnych u dorosłych dawka początkowa i zalecana to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. U młodzieży (≥15 lat) ze schizofrenią leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę (roztwór doustny 1 mg/ml), stopniowo zwiększając do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę. W przypadku epizodów maniakalnych u młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa to 2 mg/dobę, zwiększana do 10 mg/dobę, a leczenie nie powinno przekraczać 12 tygodni. Dawki powyżej 10 mg/dobę wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność, zmęczenie i przyrost masy ciała, dlatego stosowanie wyższych dawek wymaga ścisłej kontroli klinicznej.
arypiprazol, ciężka niewydolność wątroby, cytochrom CYP3A4, dysfagia, epizod manii, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, leczenie skojarzone, monoterapia, nawroty epizodów maniakalnych, objawy pozapiramidowe, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aricogan 15 mg
Aricogan, zawierający aripiprazol, jest dostępny w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg i 30 mg, podawany doustnie raz na dobę niezależnie od posiłków. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, przy czym skuteczność dawek powyżej 15 mg/dobę nie została potwierdzona, a maksymalna dawka nie powinna przekraczać 30 mg/dobę. U młodzieży (≥15 lat) leczenie rozpoczyna się od 2 mg/dobę (roztwór doustny) przez 2 dni, następnie 5 mg/dobę przez kolejne 2 dni, aż do dawki docelowej 10 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u dorosłych i młodzieży (≥13 lat) dawka początkowa wynosi odpowiednio 15 mg/dobę i 2 mg/dobę z szybkim zwiększaniem do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę, jednak dawki powyżej 10 mg/dobę u młodzieży wiążą się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych i powinny być stosowane tylko pod ścisłą kontrolą kliniczną. Aricogan nie jest zalecany u pacjentów poniżej 13 lat (epizody maniakalne) oraz poniżej 15 lat (schizofrenia) ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aripiprazol, induktor CYP3A4, inhibitor CYP2D6, inhibitor CYP3A4, monoterapia, nawroty epizodów maniakalnych, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, przyrost masy ciała, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, senność, terapia skojarzona, zaburzenia autystyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zespół Tourette’a, zmęczenie - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Aripiprazole +pharma 15 mg
Aripiprazole +pharma w formie tabletek stosowany jest doustnie, raz na dobę, niezależnie od posiłków. W leczeniu schizofrenii u dorosłych dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, dawka podtrzymująca 15 mg/dobę, a maksymalna dawka to 30 mg/dobę, przy czym skuteczność nie wzrasta powyżej 15 mg/dobę. W terapii epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I dawka początkowa to 15 mg/dobę, z możliwością stosowania do 30 mg/dobę, jednak dawki powyżej 10 mg/dobę u młodzieży (≥13 lat) wiążą się ze zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych, takich jak objawy pozapiramidowe, senność i przyrost masy ciała. U młodzieży ze schizofrenią (≥15 lat) terapia rozpoczyna się od 2 mg/dobę (dni 1-2), następnie 5 mg/dobę (dni 3-4), a dawka docelowa to 10 mg/dobę, z możliwością stopniowego zwiększania do 30 mg/dobę. Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 13 lat w leczeniu manii oraz poniżej 15 lat w schizofrenii ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
aripiprazol, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cytochrom CYP3A4, epizod maniakalny, indukcja CYP3A4, induktory CYP3A4, inhibitory CYP3A4, nawrót epizodu maniakalnego, objawy pozapiramidowe, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, zaburzenia autystyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Tractiva 15 mg
Lek Tractiva zawiera arypiprazol w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg oraz 30 mg, z odpowiednią zawartością laktozy od 53 mg do 321 mg w zależności od mocy tabletki. Arypiprazol jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym u dorosłych i młodzieży (od 13 lub 15 lat, w zależności od wskazania) w leczeniu schizofrenii oraz epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Wskazania obejmują leczenie ostrych epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego oraz profilaktykę nawrotów maniakalnych u dorosłych pacjentów, u których wcześniejsze leczenie arypiprazolem było skuteczne. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym leczenie epizodów maniakalnych nie powinno przekraczać 12 tygodni, a stosowanie w schizofrenii wymaga ścisłej kontroli specjalistycznej.
arypiprazol, epizod depresyjny, epizod maniakalny, lek przeciwpsychotyczny, leki przeciwpsychotyczne, nawrót epizodu maniakalnego, nietolerancja laktozy, omamy i urojenia, pierwszy epizod schizofrenii, podwyższony nastrój, psychiatra, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Tractiva 30 mg
Produkt leczniczy Tractiva (arypiprazol) dostępny jest w tabletkach o dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg i 30 mg, a dawkowanie powinno być dostosowane do wskazań, wieku pacjenta oraz indywidualnych czynników klinicznych. W leczeniu schizofrenii u dorosłych zalecana dawka początkowa wynosi 10-15 mg/dobę, z dawką podtrzymującą 15 mg/dobę, a maksymalna dawka to 30 mg/dobę. W przypadku epizodów maniakalnych w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I dawka początkowa to 15 mg/dobę, z możliwością zwiększenia do 30 mg/dobę. U młodzieży (≥15 lat dla schizofrenii i ≥13 lat dla epizodów maniakalnych) terapia rozpoczyna się od 2 mg/dobę, stopniowo zwiększając do 10 mg/dobę, z maksymalną dawką 30 mg/dobę, przy czym dawki powyżej 10 mg u młodzieży wiążą się z większym ryzykiem działań niepożądanych i powinny być stosowane ostrożnie. Leczenie epizodów maniakalnych u młodzieży nie powinno przekraczać 12 tygodni. Tractiva nie jest zalecana u dzieci poniżej 13 lat (epizody maniakalne) i poniżej 15 lat (schizofrenia) ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
arypiprazol, dysfagia, induktory CYP3A4, inhibitory CYP2D6, inhibitory CYP3A4, nawroty epizodów maniakalnych, niewydolność wątroby, objawy pozapiramidowe, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, senność, terapia skojarzona, zaburzenia autystyczne, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zespół Tourette’a, zwiększenie masy ciała - Leksykon substancji czynnych
Arypiprazol – Właściwości farmakodynamiczne
Arypiprazol wykazuje unikalny mechanizm działania jako częściowy agonista receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5-HT1A oraz antagonista receptorów 5-HT2A, co przekłada się na jego skuteczność w leczeniu schizofrenii oraz zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. Badania kliniczne potwierdzają jego efektywność w redukcji objawów psychotycznych i maniakalnych, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej, z dawkami od 0,5 do 30 mg/dobę. W badaniach z udziałem dorosłych pacjentów arypiprazol wykazał przewagę nad placebo w zakresie zmniejszenia nawrotów schizofrenii (34% vs. 57%) oraz w zapobieganiu nawrotom manii w chorobie dwubiegunowej (współczynnik ryzyka 0,35). Ponadto, w porównaniu z haloperydolem, arypiprazol charakteryzuje się lepszym profilem tolerancji i wyższym odsetkiem pacjentów kontynuujących leczenie (43% vs. 30%).
ADHD, arypiprazol, cholesterol całkowity, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba dwubiegunowa, drgawki, epizod maniakalny, Globalna Skala Nasilenia Tików, haloperydol, hiperaktywność dopaminergiczna, hiperprolaktynemia, hipoaktywność dopaminergiczna, hipoprolaktynemia, lit i walproinian, objawy maniakalne, objawy pozapiramidowe, objawy psychotyczne, olanzapina, powinowactwo receptorowe, pozytonowa tomografia emisyjna, receptor dopaminowy D2, receptor muskarynowy, receptor serotoninowy 5-HT1A, receptor serotoninowy 5-HT2A, remisja objawów maniakalnych, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, senność, skala Montgomery-Åsberg, skala PANSS, stężenie lipidów, tiki, triglicerydy, zaburzenia autystyczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zespół Tourette’a - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Apra 15 mg
Lek Apra, zawierający arypiprazol, jest wskazany w leczeniu schizofrenii u dorosłych oraz młodzieży od 15 roku życia, a także w terapii zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I. U dorosłych arypiprazol stosuje się zarówno w leczeniu aktywnych epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, jak i w profilaktyce nawrotów maniakalnych, szczególnie u pacjentów z dominującymi epizodami maniakalnymi i wcześniejszą pozytywną odpowiedzią na lek. U młodzieży od 13 roku życia z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym terapia arypiprazolem jest ograniczona czasowo do 12 tygodni i dotyczy epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego.
aktywny epizod maniakalny, alkohol benzylowy, arypiprazol, aspartam, epizod maniakalny, laktoza jednowodna, nasilenie epizodu maniakalnego, nawrót epizodu maniakalnego, profilaktyka farmakologiczna, profilaktyka nawrotów, schizofrenia, schizofrenia u młodzieży, substancja pomocnicza, zaburzenia psychiczne, zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I, zaburzenie afektywne dwubiegunowe u młodzieży