analog nukleozydu i nukleotydu

Analogi nukleozydów i nukleotydów to związki chemiczne strukturalnie podobne do naturalnie występujących nukleozydów i nukleotydów, ale zawierające modyfikacje strukturalne. Te modyfikacje mogą dotyczyć zasady azotowej, grupy cukrowej lub grupy fosforanowej. Dzięki podobieństwu do naturalnych związków, analogi mogą być włączane do DNA lub RNA podczas replikacji, transkrypcji lub translacji, zaburzając te procesy.

W medycynie analogi nukleozydów i nukleotydów mają szerokie zastosowanie jako leki przeciwwirusowe, przeciwnowotworowe i immunosupresyjne. Jako leki przeciwwirusowe działają poprzez hamowanie replikacji wirusowego materiału genetycznego, co prowadzi do zahamowania namnażania wirusa. Przykładami są acyklowir stosowany w zakażeniach HSV, tenofowir i emtrycytabina używane w leczeniu HIV oraz sofosbuwir stosowany w terapii WZW typu C.

W onkologii analogi nukleozydów, takie jak fludarabina, gemcytabina czy cytarabina, są wykorzystywane w leczeniu białaczek i niektórych guzów litych. Ich działanie polega na zaburzaniu syntezy DNA w szybko dzielących się komórkach nowotworowych, co prowadzi do zatrzymania cyklu komórkowego i apoptozy. Warto zaznaczyć, że mimo wysokiej skuteczności, leki te mogą wykazywać znaczną toksyczność, powodując supresję szpiku kostnego, uszkodzenie wątroby lub nerek.

Powiązane wpisy

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl