współczynnik zapadalności
Współczynnik zapadalności (ang. incidence rate) to kluczowy wskaźnik epidemiologiczny określający liczbę nowych przypadków danej choroby w określonej populacji i w określonym czasie. Wyrażany jest zazwyczaj jako liczba przypadków na 1000, 10 000 lub 100 000 osób w ciągu roku.
W praktyce klinicznej współczynnik zapadalności dostarcza lekarzom cennych informacji na temat dynamiki występowania chorób w populacji, co ma istotne znaczenie przy planowaniu działań profilaktycznych oraz alokacji zasobów w systemie ochrony zdrowia. W przeciwieństwie do współczynnika chorobowości (prevalence), który mierzy wszystkie istniejące przypadki choroby, zapadalność koncentruje się wyłącznie na nowych zachorowaniach.
Analiza współczynników zapadalności w różnych grupach demograficznych pozwala na identyfikację czynników ryzyka i grup szczególnie narażonych na dane schorzenie. Jest niezbędnym narzędziem w monitorowaniu trendów epidemiologicznych, ocenie skuteczności programów profilaktycznych oraz we wczesnym wykrywaniu ognisk epidemicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ból pięty – Epidemiologia
Ból pięty jest powszechnym problemem zdrowotnym, dotykającym około 9,6-13,2% populacji powyżej 50 roku życia, z 7,5% przypadków obustronnych i 8% upośledzających codzienne funkcjonowanie. Najczęstszą przyczyną jest zapalenie powięzi podeszwowej (plantar fasciitis), stanowiące około 80% przypadków bólu pięty, z rozpowszechnieniem 10-15% w populacji ogólnej i nawet do 22% wśród biegaczy. Występowanie bólu pięty jest wyższe u kobiet (częstość 1,19% vs. 0,47% u mężczyzn) oraz w grupach zawodowych wymagających długotrwałego stania, takich jak personel medyczny (np. 13,11% u pielęgniarek). Czynniki ryzyka obejmują podwyższony wskaźnik masy ciała (BMI >25 kg/m² zwiększa ryzyko 1,5-krotnie, a BMI >35 kg/m² aż 2,7-krotnie), choroby współistniejące (cukrzyca OR 1,48-1,56, nadciśnienie OR 1,54, osteoporoza OR 1,75), ograniczone zgięcie grzbietowe stawu skokowego oraz nieodpowiednie obuwie, zwłaszcza wysokie obcasy i twarda podeszwa.
badania epidemiologiczne, ból pięty, ból pięty podeszwowej, ból stopy, choroba Severa, cukrzyca, fizjoterapia, jakość życia związana ze zdrowiem, lekarz rodzinny, nadciśnienie, nadwaga, ortezy, osteoporoza, otyłość, podolog, populacja ogólna, przewlekły ból pięty, testy diagnostyczne, wskaźnik masy ciała, wskaźnik zapadalności, współczynnik zapadalności, zapalenie powięzi podeszwowej, zgięcie grzbietowe stawu skokowego - Leksykon substancji czynnych
Pregabalina – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Pregabalina, stosowana w terapii padaczki, bólu neuropatycznego oraz zaburzeń lękowych, wykazuje potencjalne ryzyko teratogenne, co wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią. Dane z badania obserwacyjnego obejmującego ponad 2700 ciąż narażonych na pregabalinę w pierwszym trymestrze wskazują na zwiększone ryzyko ciężkich wad wrodzonych (5,9% vs 4,1%; adjusted incidence ratio 1,14 [0,96-1,35]) w porównaniu z populacją nienarażoną. Wady te dotyczą głównie układu nerwowego, oka, rozszczepów ustno-twarzowych oraz dróg moczowych i narządów płciowych. Ze względu na przenikanie pregabaliny przez łożysko i do mleka ludzkiego, stosowanie leku w ciąży jest wskazane wyłącznie, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a decyzja o kontynuacji terapii u kobiet karmiących powinna być indywidualnie rozważona, z uwzględnieniem przerwania karmienia lub leczenia.
antykoncepcja hormonalna, ból neuropatyczny, ciężka wada wrodzona, duloksetyna, działanie przeciwpadaczkowe, lamotrygina, model zwierzęcy, padaczka, pierwszy trymestr ciąży, płodność samic, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, ryzyko teratogenne, toksyczność pregabaliny, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa układu nerwowego, współczynnik zapadalności, zaburzenia lękowe uogólnione - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Reddy 300 mg
Pregabalin Reddy, niezależnie od dawki (25–300 mg), wykazuje istotny wpływ na funkcje rozrodcze, co wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii. Dane z badań przedklinicznych i klinicznych wskazują na toksyczny wpływ pregabaliny na rozród oraz jej przenikanie przez łożysko. W dużym badaniu obserwacyjnym obejmującym ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w I trymestrze odnotowano wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (MCM) do 5,9% w porównaniu z 4,1% w populacji nieeksponowanej, ze skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Ryzyko to było również wyższe w porównaniu z ekspozycją na lamotryginę (1,29; 95% CI: 1,01–1,65) oraz duloksetynę (1,39; 95% CI: 1,07–1,82). Zidentyfikowano zwiększone ryzyko wad rozwojowych układu nerwowego, oczu, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. Ze względu na potencjalne ryzyko, stosowanie pregabaliny w ciąży jest wskazane tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu.
duloksetyna, ekspozycja na pregabalinę, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, metoda antykoncepcji, parametr nasienia, pierwszy trymestr, przedział ufności, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, rozszczep wargi, ruchliwość plemników, toksyczny wpływ na rozród, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa oka, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Epidemiologia
Rak piersi u mężczyzn (RPM) stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków raka piersi i nowotworów u mężczyzn, z roczną zapadalnością w krajach zachodnich na poziomie 0,4-1,0/100 000. Średni wiek diagnozy wynosi 67 lat, a zachorowalność rośnie o około 1% rocznie, co potwierdzają dane z SEER i austriackiego rejestru nowotworów (APC 1,44%, 95% CI: 0,77-2,11). Mężczyźni rasy czarnej w USA wykazują wyższe wskaźniki zapadalności (1,9/100 000) i śmiertelności (0,5/100 000) niż inne grupy etniczne. Mimo wzrostu zachorowalności, wskaźniki śmiertelności pozostają stabilne, a 5-letnia przeżywalność u mężczyzn wynosi około 84,7%, co jest niższe niż u kobiet (88,5%). Późna diagnoza (ponad 40% w III/IV stadium) i niska świadomość RPM wśród pacjentów i lekarzy wpływają na gorsze rokowanie. Czynniki ryzyka obejmują mutacje BRCA2 (dożywotnie ryzyko ~6%), zespół Klinefeltera (20-60-krotnie wyższe ryzyko), zaburzenia hormonalne, ekspozycję na promieniowanie oraz otyłość.
badanie genetyczne, dysfagia, ekspozycja na promieniowanie, ginekomastia, Global Burden of Disease, historia rodzinna, mutacja BRCA, nomogram predykcyjny, rak piersi u mężczyzn, receptor hormonalny, rejestr nowotworów, roczna zmiana procentowa, SEER, wnętrostwo, współczynnik zapadalności, zapalenie jąder, zespół Klinefeltera - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Vivanta 150 mg
Pregabalin Vivanta, dostępny w dawkach 75 mg, 150 mg oraz 300 mg, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ pregabaliny na rozród u zwierząt oraz przenikanie leku przez łożysko. Dane z badania obserwacyjnego obejmującego ponad 2700 ciąż narażonych na pregabalinę w pierwszym trymestrze wskazują na zwiększone ryzyko poważnych wad wrodzonych (MCM) – 5,9% w grupie narażonej vs. 4,1% w grupie nienarażonej, z skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96-1,35). Zwiększone ryzyko dotyczy wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad dróg moczowych i narządów płciowych. Lek nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, co wymaga indywidualnej oceny i dokumentacji.
duloksetyna, karmienie piersią, lamotrygina, metoda antykoncepcji, pierwszy trymestr ciąży, poważna wada wrodzona, Pregabalin Vivanta, pregabalina, przenikanie do mleka matki, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, toksyczność reprodukcyjna pregabaliny, wada rozwojowa narządu wzroku, wada rozwojowa układu moczowo-płciowego, wada rozwojowa układu nerwowego, współczynnik zapadalności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Reddy 50 mg
Pregabalina wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety leczone pregabaliną powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Dane z dużego badania obserwacyjnego obejmującego ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w I trymestrze wykazały wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (MCM) do 5,9% w porównaniu z 4,1% w populacji nienarażonej, z skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Szczególnie zwiększone ryzyko dotyczy wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. W związku z tym pregabaliny nie zaleca się stosować w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Lekarz powinien indywidualnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka i omówić go z pacjentką.
antykoncepcja, badanie farmakokinetyczne, duloksetyna, lamotrygina, pierwszy trymestr ciąży, pregabalin reddy, pregabalina, przenikanie do mleka ludzkiego, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa narządu wzroku, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, wiek rozrodczy, współczynnik zapadalności, zaburzenie rozrodu - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jelita cienkiego – Epidemiologia
Rak jelita cienkiego, stanowiący mniej niż 1% wszystkich nowotworów, wykazuje rosnącą zapadalność w krajach rozwiniętych, z przewidywanymi w USA na 2025 rok 13 920 nowymi przypadkami i 2 060 zgonami. Współczynnik zapadalności wzrósł z 1,1 do 2,4 na 100 000 mieszkańców w latach 1975-2018, z rocznym wzrostem o 2,3% w latach 2013-2022. Choroba częściej dotyka mężczyzn (2,6/100 000) niż kobiety (2,0/100 000), z wyższą zapadalnością u osób rasy czarnej. Dominujące typy histologiczne to guzy neuroendokrynne (40-44%) i gruczolakoraki (33-40%), z lokalizacją głównie w dwunastnicy (72,7%). Pięcioletni względny wskaźnik przeżycia poprawił się do 67,6%, jednak dla gruczolakoraków wynosi jedynie 30-35%, a przeżywalność jest ściśle związana ze stadium zaawansowania (np. 5-letnie przeżycie dla stadium IV to 5%). Czynniki prognostyczne obejmują stan sprawności, markery CEA i LDH, albuminy, lokalizację guza oraz doszczętność resekcji.
celiakia, chłoniak, choroba Leśniowskiego-Crohna, czerniak skóry, dwunastnica, endoskopia górnego odcinka, endoskopowa ultrasonografia, gruczolakorak, guz neuroendokrynny, guz neuroendokrynny jelita cienkiego, jelito cienkie, jelito czcze, jelito kręte, kapsułka endoskopowa, mięsak, niedokrwistość z niedoboru żelaza, nowotwór jelita cienkiego, nowotwór przewodu pokarmowego, podtyp histologiczny, program nadzoru, rak jelita cienkiego, rodzinna polipowatość gruczolakowata, stadium zaawansowania choroby, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, współczynnik zapadalności, względny współczynnik przeżycia, zespół Lyncha, zespół Peutza-Jeghersa - Leksykon chorób i schorzeń
Chondrosarcoma – Epidemiologia
Chrzęstniakomięsak (chondrosarcoma) to złośliwy nowotwór kości wywodzący się z tkanki chrzęstnej, stanowiący 20-30% pierwotnych mięsaków kości, z dominującą postacią konwencjonalną (80-90%). Zapadalność wynosi od 1 na 100 000 do 1 na 200 000 osób rocznie, z ASIR 1-3/milion, a w USA około 1/200 000. Najczęściej lokalizuje się w szkielecie osiowym (miednica, żebra, kość biodrowa) oraz bliższej części kości udowej i ramiennej. Średni wiek zachorowania to 51 lat, z przewagą mężczyzn. Podtypy histologiczne różnią się wiekiem występowania i rokowaniem: chrzęstniakomięsak mezenchymalny (2-4%) dotyczy młodszych pacjentów (20-30 lat) i cechuje się wysokim ryzykiem przerzutów, natomiast chrzęstniakomięsak odróżnicowany (10%) ma agresywny przebieg i najgorsze rokowanie. Przerzuty odległe występują u 8-38% pacjentów, głównie do płuc, a przerzuty do węzłów chłonnych są rzadkie (~1,3%). Wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi około 74-75%, zróżnicowany w zależności od stadium: lokalne 91%, regionalne 76%, odległe 17%. Niezależne czynniki prognostyczne to stopień złośliwości, stadium zaawansowania, wiek >75 lat, wielkość guza >20 cm oraz lokalizacja (gorsze rokowanie w miednicy).
atypowy guz chrzęstny, badanie histologiczne, choroba przerzutowa, choroba resztkowa, chrzęstniakomięsak, chrzęstniakomięsak mezenchymalny, chrzęstniakomięsak odróżnicowany, dehydrogenaza izocytrynianowa, gen supresorowy nowotworu, kość ramienna, kość twarzoczaszki, kość udowa, macierz chrzęstna, miednica, mięsak kości, mięsak kościopochodny, nawrót miejscowy, nowotwór kości, przerzut do płuc, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, radiogram klatki piersiowej, resekcja chirurgiczna, stopień zaawansowania guza, szpiczak mnogi, tkanka chrzęstna, tomografia komputerowa klatki piersiowej, wskaźnik przeżycia 5-letniego, współczynnik zapadalności, żebro - Leksykon chorób i schorzeń
Szpiczak mnogi – Epidemiologia
Szpiczak mnogi (MM) stanowi drugą co do częstości nowotworową chorobę krwi na świecie, z około 188 000 nowych przypadków i 121 000 zgonów w 2022 roku globalnie. Zapadalność wynosi 1,92 na 100 000 osób, a śmiertelność 1,42 na 100 000, przy wyraźnym wzroście zapadalności o 126% i śmiertelności o 94% od 1990 roku. Najwyższe wskaźniki obserwuje się w krajach rozwiniętych, zwłaszcza w Australii, Nowej Zelandii, Ameryce Północnej i Europie Zachodniej (około 4/100 000). W USA zapadalność wynosi 7,3/100 000, z prognozowanym 36 110 nowych przypadków i 12 030 zgonów w 2025 roku, przy spadku śmiertelności o 18% od 1990 roku i poprawie 5-letniej przeżywalności. Istotne dysproporcje etniczne wykazują Afroamerykanie z ponad dwukrotnie wyższą zapadalnością (17,1/100 000 u mężczyzn) i młodszym wiekiem diagnozy (mediana 65 lat) w porównaniu do osób rasy białej (8,1/100 000 u mężczyzn, mediana 71 lat). Czynniki ryzyka obejmują zaawansowany wiek, płeć męską, rasę czarną, MGUS oraz wywiad rodzinny, a także czynniki środowiskowe jak przewlekłe infekcje i nadwaga.
chłoniak nieziarniczy, DALY, gammapatia monoklonalna o nieokreślonym znaczeniu, GLOBOCAN, lata życia skorygowane niepełnosprawnością, medycyna precyzyjna, MGUS, obciążenie zdrowotne, pięcioletnia przeżywalność, przeciwciało monoklonalne, SEER, stan przedrakowy, szpiczak mnogi, wskaźnik jakości opieki, wskaźnik masy ciała, wskaźnik rozwoju społecznego, współczynnik śmiertelności, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Chlamydia – Epidemiologia
Chlamydia trachomatis pozostaje najczęściej zgłaszaną bakteryjną infekcją przenoszoną drogą płciową na świecie, z około 131 milionami nowych zakażeń rocznie. W 2023 roku w USA odnotowano ponad 1,6 miliona przypadków (współczynnik 492,2/100 000 mieszkańców), a w UE/EOG 230 199 przypadków (70,4/100 000 mieszkańców), z tendencją wzrostową po okresie spadku podczas pandemii COVID-19. Zakażenia dotyczą głównie młodych dorosłych, zwłaszcza kobiet w wieku 15-24 lat, u których częstość występowania jest wyższa niż u mężczyzn, co wynika m.in. z asymptomatycznego przebiegu infekcji (około 75% u kobiet). Istotne są także dysproporcje rasowe i etniczne, np. w USA osoby rasy czarnej mają 6,7-krotnie wyższe ryzyko zakażenia niż osoby rasy białej. Nadzór epidemiologiczny, choć kluczowy, napotyka na wyzwania związane z niedostatecznym wykrywaniem i zgłaszaniem przypadków, co utrudnia dokładną ocenę obciążenia chorobą i monitorowanie trendów. Wiele krajów, w tym USA, Wielka Brytania, Kanada i Australia, posiada systemy nadzoru, jednak różnice w politykach testowania i raportowania wpływają na porównywalność danych.
Chlamydia trachomatis, ciąża pozamaciczna, infekcja przenoszona drogą płciową, mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami, przyspieszona terapia partnerska, transmisja wertykalna, wskaźnik zachorowalności, współczynnik zapadalności, zakażenie bezobjawowe, zakażenie chlamydią, zakażenie odbytnicy, zapalenie narządów miednicy mniejszej - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Naxalgan 300 mg
Pregabalina, dostępna w preparacie Naxalgan w dawkach 75 mg, 150 mg i 300 mg, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety te muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko toksycznego wpływu na płód. Dane przedkliniczne i farmakokinetyczne potwierdzają przenikanie pregabaliny przez łożysko, a badanie obserwacyjne na ponad 2700 ciążach wykazało zwiększone ryzyko poważnych wad wrodzonych (5,9% vs 4,1% w populacji nienarażonej), w tym wad układu nerwowego, wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. Skorygowany współczynnik zapadalności na MCM wyniósł 1,14 (0,96–1,35), co jest wyższym ryzykiem niż przy stosowaniu lamotryginy (1,29) i duloksetyny (1,39). Stosowanie pregabaliny w ciąży jest dopuszczalne jedynie, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, z zaleceniem intensywnego monitoringu ciąży i konsultacji perinatologicznej.
badanie farmakokinetyczne, duloksetyna, ekspozycja na pregabalinę, kapsułka twarda, karmienie piersią, lamotrygina, monitoring ciąży, ochrona immunologiczna, perinatologia, pierwszy trymestr, poważna wada wrodzona, pregabalina, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, rozszczep wargi i podniebienia, ruchliwość plemników, skuteczna antykoncepcja, toksyczność pregabaliny, USG wysokiej rozdzielczości, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa narządu wzroku, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, współczynnik zapadalności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Reddy 75 mg
Pregabalina wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Kobiety leczone pregabaliną muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii. Dane przedkliniczne i obserwacyjne wskazują na toksyczny wpływ pregabaliny na rozród oraz przenikanie leku przez łożysko. W badaniu obejmującym ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w pierwszym trymestrze odnotowano istotnie wyższe ryzyko poważnych wad wrodzonych (MCM) – 5,9% vs 4,1% w grupie kontrolnej, z skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (0,96–1,35). Ryzyko to przewyższało również to obserwowane przy stosowaniu lamotryginy [1,29 (1,01-1,65)] i duloksetyny [1,39 (1,07–1,82)]. Najczęściej występowały wady układu nerwowego, oka, rozszczepy ustno-twarzowe oraz wady dróg moczowych i narządów płciowych. Ze względu na potencjalne ryzyko pregabaliny nie zaleca się stosować w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a decyzja powinna być dokładnie udokumentowana.
duloksetyna, karmienie piersią, lamotrygina, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwpadaczkowy, metoda antykoncepcji, pierwszy trymestr ciąży, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, toksyczność reprodukcyjna, wada dróg moczowych, wada układu nerwowego, wada wrodzona, wpływ na rozrodczość, współczynnik zapadalności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Linefor 50 mg
Pregabalina (Linefor) wykazuje potencjalny wpływ na płodność, przebieg ciąży oraz karmienie piersią, co wymaga szczególnej uwagi lekarzy prowadzących terapię. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres leczenia. Badania przedkliniczne potwierdziły toksyczność pregabaliny na rozród u zwierząt, a dane kliniczne wskazują na przenikanie leku przez łożysko. W dużym badaniu obserwacyjnym obejmującym ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w I trymestrze odnotowano wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (MCM) do 5,9% w porównaniu z 4,1% w populacji kontrolnej, ze skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Szczególnie zwiększone ryzyko dotyczyło wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. Ze względu na te dane, stosowanie pregabaliny w ciąży jest wskazane jedynie, gdy korzyści terapeutyczne dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu, a decyzja powinna być dokładnie omówiona i udokumentowana.
antykoncepcja, badanie farmakokinetyczne, drogi moczowe, duloksetyna, ekspozycja na pregabalinę, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, Linefor, narząd wzroku, pierwszy trymestr, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, toksyczność pregabaliny, układ nerwowy, wada wrodzona, wiek rozrodczy, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Rak jądra – Epidemiologia
Rak jądra stanowi około 1% wszystkich nowotworów u dorosłych mężczyzn, z dominującą grupą guzów z komórek rozrodczych (90-95%), w tym nasieniaków i nienasieniaków. Zachorowalność globalna wynosi 1,8 na 100 000 osobolat, z najwyższymi wskaźnikami w Europie Północnej (do 12/100 000) i najniższymi w Afryce i Azji (0-1,7/100 000). W USA roczna zachorowalność skorygowana o wiek wynosiła 6,0/100 000 (2016-2020) i rośnie średnio o 0,7% rocznie. Ryzyko jest 4-5-krotnie wyższe u mężczyzn rasy białej niż u Afroamerykanów czy Azjatów, z wyraźnymi różnicami etnicznymi i geograficznymi. Wnętrostwo zwiększa ryzyko raka jądra 3,7-7,5-krotnie, a historia rodzinna (krewni pierwszego stopnia) podnosi ryzyko nawet 6,3-krotnie. Inne czynniki ryzyka to neoplazja zarodkowych komórek in situ, zaburzenia rozwoju płciowego, niepłodność oraz zespół dysgenezji jąder. W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost zachorowalności, szczególnie w krajach rozwiniętych i w grupie wiekowej 15-49 lat.
aktywny nadzór, GCNIS, guz z komórek rozrodczych, kryptorchizm, marker nowotworowy, nadzór kolonoskopowy, nasieniak, neoplazja zarodkowych komórek in situ, nienasieniak, nowotwór lity, orchidektomia, orchidopeksja, rak jelita grubego, rezonans magnetyczny, samobadanie jąder, spodziectwo, standaryzowany według wieku współczynnik zachorowalności, terapia wielomodalna, tomografia komputerowa, węzły chłonne zaotrzewnowe, wnętrostwo, wskaźnik śmiertelności, współczynnik zapadalności, wtórny nowotwór złośliwy, zaburzenie rozwoju płciowego, zespół dysgenezji jąder - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pragiola 75 mg
Pregabalina, substancja czynna leku Pragiola, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Wszystkie pacjentki w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii. Dane kliniczne i przedkliniczne wskazują na potencjalne ryzyko teratogenne, zwłaszcza w I trymestrze ciąży, gdzie częstość ciężkich wad wrodzonych (MCM) wynosiła 5,9% w grupie eksponowanej na pregabalinę, w porównaniu do 4,1% w grupie kontrolnej. Ryzyko to jest wyższe niż przy stosowaniu lamotryginy czy duloksetyny. Szczególnie zwiększone jest ryzyko wad rozwojowych układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. Ze względu na przenikanie pregabaliny przez łożysko i do mleka ludzkiego, lek nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, a decyzja o karmieniu piersią powinna uwzględniać potencjalne ryzyko dla noworodka.
antykoncepcja, badanie obserwacyjne, ciężka wada wrodzona, duloksetyna, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, karmienie piersią, lamotrygina, model zwierzęcy, ośrodkowy układ nerwowy, pierwszy trymestr, płodność, pregabalina, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, twarzoczaszka, układ moczowo-płciowy, wada dróg moczowych, wada narządu wzroku, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, wiek rozrodczy, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacja naczyniowa tętniczo-żylna mózgu – Epidemiologia
Malformacja naczyniowa tętniczo-żylna mózgu (AVM) to rzadka, wrodzona patologia naczyniowa charakteryzująca się bezpośrednim połączeniem tętnic i żył bez udziału naczyń włosowatych. Występowanie AVM szacuje się na 0,89-1,34 przypadków na 100 000 osobolat, z zapadalnością na objawowe zmiany około 0,94/100 000 osobolat (95% CI 0,57-1,30). Chorobowość punktowa wynosi około 18/100 000 dorosłych (95% CI 16-24). AVM najczęściej manifestują się klinicznie między 10. a 40. rokiem życia, z ryzykiem krwotoku rocznym 2-4%, które może wzrosnąć do 6-18% w pierwszym roku po incydencie. Czynniki ryzyka krwotoku obejmują mały rozmiar AVM, głębokie drenaże żylne, lokalizacje podnamiotowe, obecność tętniaków, nadciśnienie tętnicze oraz wysokie ciśnienie w tętnicy zasilającej. Śmiertelność po pęknięciu AVM wynosi 10-15%, a wskaźniki niepełnosprawności 30-50%. AVM odpowiadają za około 2% wszystkich i 4% krwotocznych udarów mózgu, szczególnie u młodych dorosłych.
angiografia mózgowa, ataksja, AVM mózgu, choroba Oslera-Webera-Rendu, choroba von Hippla-Lindaua, chorobowość, dystonia, embolizacja wewnątrznaczyniowa, krwotok podpajęczynówkowy, krwotok śródczaszkowy, malformacja naczyniowa tętniczo-żylna mózgu, naczynia włosowate, nadciśnienie tętnicze, napad padaczkowy, niedowład połowiczy, ogniskowy deficyt neurologiczny, padaczka, radiochirurgia stereotaktyczna, rezonans magnetyczny, skala Spetzlera-Martina, spastyczność, tętniak, tomografia komputerowa, wodogłowie, wskaźnik wykrywalności, wskaźnik zachorowalności, współczynnik zapadalności, zespół Sturge’a-Webera, zespół Wyburna-Masona - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bulgaplin 300 mg
Pregabalina, substancja czynna leku Bulgaplin dostępnego w dawkach od 25 mg do 300 mg, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Badania obserwacyjne, obejmujące ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w pierwszym trymestrze, wykazały zwiększone ryzyko ciężkich wad wrodzonych (5,9% vs 4,1% w populacji kontrolnej), ze skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Szczególnie podwyższone ryzyko dotyczyło wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego. Ze względu na przenikanie pregabaliny przez łożysko i do mleka ludzkiego, stosowanie leku w ciąży i podczas laktacji jest przeciwwskazane, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu lub noworodka. W takich przypadkach decyzja terapeutyczna powinna być podjęta indywidualnie po szczegółowej konsultacji.
ciężka wada wrodzona, ekspozycja na lek, ekspozycja prenatalna, karmienie piersią, metoda antykoncepcji, pierwszy trymestr ciąży, przenikanie do mleka ludzkiego, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, toksyczność reprodukcyjna pregabaliny, toksyczność rozwojowa, wada rozwojowa, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa narządów płciowych, wada rozwojowa narządu wzroku, wada rozwojowa układu nerwowego, wpływ na rozrodczość, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Pylica krzemowa – Epidemiologia
Pylica krzemowa (silicosis) jest najczęstszą formą pylicy płuc, stanowiącą około 90% wszystkich przypadków na świecie, wywołaną inhalacją krystalicznej krzemionki w przemyśle budowlanym, górnictwie i produkcji materiałów budowlanych. W 2017 roku odnotowano 23 695 nowych przypadków (standaryzowany wiekowo współczynnik zapadalności ASIR 0,30/100 000), a roczna liczba zgonów przekracza 12 900. Epidemiologia wykazuje znaczne zróżnicowanie geograficzne, z najwyższą zapadalnością w regionie Wschodniej Azji (ASIR 0,78/100 000) oraz rosnącą liczbą przypadków w Afryce i Ameryce Południowej. W Polsce w latach 2000-2019 zgłoszono 2066 potwierdzonych przypadków pylicy krzemowej, stanowiących 12,8-21,2% wszystkich pylic płuc. Szczególnie niepokojąca jest nowa epidemia wśród pracowników obróbki kamienia sztucznego, gdzie 95% badanych było narażonych na suchą obróbkę, co znacząco zwiększa ryzyko rozwoju choroby. Diagnostyka opiera się na badaniach przesiewowych, jednak konwencjonalne zdjęcia rentgenowskie mają ograniczoną wartość w wykrywaniu wczesnych stadiów, co podkreśla potrzebę stosowania tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości (HRCT).
DALY, ekspozycja na krzemionkę, gruźlica płuc, gruźlica pozapłucna, izoniazyd, krzemico-gruźlica, krzemionka krystaliczna, masywne włóknienie postępujące, obciążenie chorobą, próba tuberkulinowa, pylica krzemowa, pylica płuc, rehabilitacja pulmonologiczna, spirometria, śródmiąższowa choroba płuc, standaryzowany wiekowo wskaźnik, test funkcji oddechowej, tomografia komputerowa wysokiej rozdzielczości, współczynnik zapadalności, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Fluarix Tetra 1 dawka (0,5 ml)
Fluarix Tetra to czterowalentna inaktywowana szczepionka przeciw grypie, zawierająca dwa podtypy wirusa A (H1N1 i H3N2) oraz dwa linie wirusa B, zgodnie z rekomendacjami WHO i UE. Mechanizm działania opiera się na indukcji przeciwciał przeciwko hemaglutyninom (HA), które neutralizują wirusa. Miana przeciwciał anty-HA ≥1:40 w teście hamowania hemaglutynacji (HI) są uznawane za wskaźnik immunogenności, wiążąc się z około 50% ochroną przed grypą. Kod ATC szczepionki to J07 BB 02, a jej skuteczność kliniczna została oceniona w randomizowanym, zaślepionym badaniu D-QIV-004 u dzieci 6-35 miesięcy, z uwzględnieniem schematu dawkowania zależnego od wcześniejszej historii szczepień.
czterowalentna szczepionka przeciw grypie, czynne uodpornienie, immunogenność szczepionki, inaktywowana szczepionka, mechanizm działania leku, miano przeciwciał anty-HA, neutralizacja wirusa, objawy grypopodobne, przeciwciała przeciwko hemaglutyninie, reakcja łańcuchowa polimerazy z odwrotną transkryptazą, RT-PCR, szczep wirusa grypy, szczepionka Fluarix Tetra, test hamowania hemaglutynacji, współczynnik zapadalności, wytworzenie przeciwciał - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Tabagine 75 mg
Pregabalina, substancja czynna leku Tabagine (dostępna w dawkach 75 mg, 150 mg i 300 mg), wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii ze względu na potwierdzoną toksyczność reprodukcyjną pregabaliny oraz jej przenikanie przez łożysko. Dane z badania obserwacyjnego obejmującego ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w I trymestrze wykazały wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (MCM) do 5,9% w porównaniu z 4,1% w populacji nienarażonej, z korektą współczynnika zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Zwiększone ryzyko dotyczyło wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych, dróg moczowych oraz narządów płciowych. Tabagine nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, co wymaga indywidualnej oceny i szczegółowej konsultacji z pacjentką.
antykoncepcja, badanie farmakokinetyczne, badanie przedkliniczne, duloksetyna, kapsułki twarde, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, major congenital malformation, płodność, pregabalina, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, Tabagine, toksyczność reprodukcyjna, trymestr ciąży, wady dróg moczowych, wady układu nerwowego, wady wrodzone, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Wyczerpanie cieplne – Epidemiologia
Wyczerpanie cieplne stanowi istotny problem zdrowia publicznego, będąc pośrednią formą choroby cieplnej, wymagającą szybkiej interwencji, aby zapobiec progresji do udaru cieplnego. Epidemiologia wskazuje na wyższą częstość wyczerpania cieplnego (172,7/100 000 osobolat wśród personelu wojskowego USA) w porównaniu do udaru cieplnego (31,7/100 000 osobolat). W USA rocznie odnotowuje się około 5 na 10 000 wizyt w oddziałach ratunkowych z powodu chorób związanych z wysoką temperaturą, z czego 75% to wyczerpanie cieplne. Grupy ryzyka obejmują osoby poniżej 20. roku życia, seniorów powyżej 65 lat, pracowników fizycznych na zewnątrz, osoby z chorobami przewlekłymi, otyłe, kobiety w ciąży oraz osoby przyjmujące określone leki. Występują także różnice płciowe i etniczne w częstości zachorowań. Epidemiologia wykazuje sezonowość (maj-wrzesień) i geograficzne zróżnicowanie, z najwyższą zapadalnością w południowo-wschodnich i środkowo-zachodnich stanach USA.
astma, choroba układu krążenia, choroba związana z wysoką temperaturą, cukrzyca, diuretyk, ekspozycja na wysoką temperaturę, fala upałów, incydent sercowo-naczyniowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, obciążenie cieplne, obrzęk cieplny, odwodnienie, omdlenie cieplne, otyłość, skurcz cieplny, stan zapalny, stres cieplny, udar cieplny, współczynnik zapadalności, wyczerpanie cieplne, wysiłkowy udar cieplny, zapalenie, zawał serca - Leksykon chorób i schorzeń
Wypadanie narządów miednicy mniejszej – Epidemiologia
Wypadanie narządów miednicy mniejszej (POP) to schorzenie charakteryzujące się przemieszczeniem narządów takich jak pęcherz moczowy, macica czy odbytnica w kierunku lub poza ściany pochwy, wynikające z osłabienia struktur podtrzymujących dno miednicy. Częstość występowania POP jest zróżnicowana w zależności od metody diagnostycznej: na podstawie objawów wynosi 3-6%, natomiast na podstawie badania fizykalnego sięga 41-56%, z najwyższą zapadalnością w grupie wiekowej 60-69 lat (1,5-1,8/1000 kobiet rocznie). Ryzyko operacji z powodu POP lub nietrzymania moczu do 80. roku życia wynosi około 11,1%. Czynniki ryzyka obejmują wiek, poród drogą pochwową, wielorództwo, trudne porody, otyłość (BMI ≥25 kg/m²), predyspozycje genetyczne (np. genotyp AA COL3A1 rs1800255), menopauzę, wcześniejsze operacje miednicy oraz czynniki stylu życia, takie jak przewlekły kaszel czy podnoszenie ciężarów. Występują istotne różnice etniczne i geograficzne w rozpowszechnieniu POP.
badanie fizykalne, badanie ginekologiczne, cięcie cesarskie, cystocele, czynniki ryzyka, DALY, hipoestrogenizm, histerektomia, kobieta po menopauzie, korekcja chirurgiczna, narządy miednicy, nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, objawy subiektywne, osłabienie dna miednicy, pęcherz nadreaktywny, poród kleszczowy, poród próżnociągowy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rektocele, remisja, system POP-Q, współczynnik zapadalności, wypadanie macicy, wypadanie narządów miednicy mniejszej, wysiłkowe nietrzymanie moczu - Leksykon chorób i schorzeń
Złośliwy guz mózgu (rak mózgu) – Epidemiologia
Złośliwe guzy mózgu, stanowiące około 3% wszystkich nowotworów, charakteryzują się wysoką śmiertelnością i niską pięcioletnią przeżywalnością, która wynosi średnio 35,7%, a dla glejaka wielopostaciowego jedynie 6,9% z medianą przeżycia 8 miesięcy. Współczynnik zapadalności na złośliwe guzy mózgu i OUN wynosi około 6,89 na 100 000 osób rocznie, z wyższą częstością u mężczyzn (5,37/100 000) niż u kobiet (3,59/100 000), a szczyt zachorowań przypada na wiek 65-74 lata. Glejak wielopostaciowy stanowi około 47,7% wszystkich złośliwych guzów mózgu, a inne istotne typy to gwiaździaki, wyściółczaki, skąpodrzewiaki oraz pierwotne chłoniaki OUN. Epidemiologia wykazuje zróżnicowanie geograficzne i etniczne, z wyższą zapadalnością w krajach rozwiniętych i w populacji kaukaskiej. Nowotwory mózgu są drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u dzieci i młodzieży, a także znaczącym problemem zdrowotnym wśród osób starszych. Wskaźniki śmiertelności są podwyższone nie tylko z powodu samego nowotworu, ale także z powodu chorób serca (SMR=5,3), chorób naczyniowych mózgu (SMR=13,17) i innych przyczyn.
biomarker molekularny, centralny rejestr guzów mózgu, choroba naczyniowa mózgu, choroba serca, chorobowość, czynnik ryzyka, glejak, glejak wielopostaciowy, guz wewnątrzczaszkowy, guz zarodkowy, gwiaździak, opieka paliatywna, oponiak, ośrodkowy układ nerwowy, pierwotny chłoniak OUN, pierwotny guz mózgu, posocznica, promieniowanie jonizujące, rdzeniak, skąpodrzewiak, telomer leukocytów, wskaźnik przeżywalności, współczynnik zapadalności, wyściółczak, zespół Li-Fraumeni, zespół Lyncha, złośliwy guz mózgu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Bulgaplin 150 mg
Pregabalina, substancja czynna leku Bulgaplin dostępnego w kapsułkach o dawkach od 25 mg do 300 mg, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii ze względu na potencjalne ryzyko teratogenne. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ pregabaliny na rozród u zwierząt oraz jej przenikanie przez łożysko. Dane z badania obserwacyjnego obejmującego ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w I trymestrze wskazują na zwiększone ryzyko ciężkich wad wrodzonych (MCM) na poziomie 5,9% wobec 4,1% w populacji kontrolnej, z korektą współczynnika zapadalności 1,14 (95% CI 0,96–1,35). Ryzyko to jest wyższe niż przy stosowaniu lamotryginy (współczynnik 1,29) i duloksetyny (1,39). Szczególnie podwyższone jest ryzyko wad układu nerwowego, oka, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad układu moczowo-płciowego, choć liczebność tych zdarzeń jest niewielka, co wymaga ostrożnej interpretacji. Bulgaplin nie powinien być stosowany w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, co wymaga indywidualnej oceny.
Bulgaplin, ciężka wada wrodzona, duloksetyna, ekspozycja na lek, kapsułka twarda, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, pierwszy trymestr, pregabalina, przedział ufności, przenikanie leku do mleka, rozszczep podniebienia, rozszczep ustno-twarzowy, rozszczep wargi, ruchliwość plemników, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa oka, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, współczynnik zapadalności, zaburzenie rozwoju mózgu - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pragiola 50 mg
Pregabalina, substancja czynna leku Pragiola, wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Kobiety w wieku rozrodczym muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii. Dane przedkliniczne wskazują na toksyczny wpływ pregabaliny na reprodukcję, a badania farmakokinetyczne sugerują przenikanie leku przez łożysko. W dużym badaniu obserwacyjnym obejmującym ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w pierwszym trymestrze odnotowano wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (MCM) do 5,9% w porównaniu do 4,1% w grupie nieeksponowanej, ze skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Ryzyko to było wyższe niż dla lamotryginy [1,29 (1,01-1,65)] i duloksetyny [1,39 (1,07–1,82)], ze szczególnym wzrostem wad układu nerwowego, narządu wzroku, rozszczepów ustno-twarzowych oraz wad dróg moczowych i narządów płciowych.
antykoncepcja, badanie farmakokinetyczne, badanie przedkliniczne, duloksetyna, ekspozycja na pregabalinę, lamotrygina, lek przeciwpadaczkowy, pierwszy trymestr, poważna wada wrodzona, pregabalina, przedział ufności, przenikanie do mleka, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, ruchliwość plemników, terapia pregabaliną, toksyczność pregabaliny, wada dróg moczowych, wada rozwojowa układu nerwowego, współczynnik zapadalności - Leksykon chorób i schorzeń
Rak tarczycy – Epidemiologia
Rak tarczycy jest najczęstszym nowotworem złośliwym układu endokrynnego, z dramatycznym wzrostem zapadalności w ostatnich dekadach, szczególnie w USA i krajach o wysokich dochodach. W 2025 roku w USA przewiduje się około 44 020 nowych przypadków i 2 290 zgonów, z zapadalnością 13,5/100 000 i umieralnością 0,5/100 000 osób rocznie (dane skorygowane o wiek). Wzrost zapadalności przypisuje się głównie wykrywaniu małych, indolentnych raków brodawkowatych, zwłaszcza mikroraków ≤1 cm, dzięki powszechnemu stosowaniu ultrasonografii. Średni wiek diagnozy to 51 lat, a rak występuje trzykrotnie częściej u kobiet. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące w dzieciństwie, otyłość i palenie papierosów. Pięcioletnia przeżywalność wynosi około 98%, a rokowanie jest zazwyczaj doskonałe, zwłaszcza dla zróżnicowanego raka tarczycy (DTC).
aktywny nadzór, badania przesiewowe, badanie cytologiczne, diagnostyka molekularna, guzki tarczycy, markery molekularne, mikrorak brodawkowaty tarczycy, nadczynność tarczycy, niedoczynność tarczycy, promieniowanie jonizujące, przerzuty do węzłów chłonnych, przerzuty odległe, rak anaplastyczny tarczycy, rak brodawkowaty tarczycy, rak pęcherzykowy tarczycy, rak rdzeniasty tarczycy, rak tarczycy, stratyfikacja ryzyka, tyreoidektomia, ultrasonografia szyi, wole, współczynnik umieralności, współczynnik zapadalności, względny wskaźnik przeżycia, zapalenie tarczycy, zróżnicowany rak tarczycy - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Aurovitas 150 mg
Pregabalina, stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz karmiących piersią, wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodków. Kobiety w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji przez cały okres terapii. Badania przedkliniczne wykazały toksyczny wpływ pregabaliny na rozród u zwierząt, a dane z dużego badania obserwacyjnego (ponad 2700 ciąż) wskazują na zwiększone ryzyko poważnych wad wrodzonych (5,9% vs 4,1% w populacji nienarażonej) po ekspozycji na pregabalinę w pierwszym trymestrze, ze skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96-1,35). Wady obejmują układ nerwowy, oko, rozszczepy ustno-twarzowe oraz układ moczowo-płciowy. Terapia powinna być stosowana w ciąży wyłącznie, gdy korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu, przy najniższej skutecznej dawce i ścisłej kontroli prenatalnej.
antykoncepcja, ciężka wada wrodzona, diagnostyka prenatalna, duloksetyna, ekspozycja na lek, lamotrygina, mleko kobiece, pierwszy trymestr ciąży, pregabalina, przenikanie przez łożysko, rozszczep ustno-twarzowy, rozszczep wargi i podniebienia, ruchliwość plemników, toksyczność reprodukcyjna, wada rozwojowa dróg moczowych, wada rozwojowa oka, wada rozwojowa układu nerwowego, wada wrodzona, wiek rozrodczy, współczynnik zapadalności - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Pregabalin Reddy 225 mg
Pregabalina wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży oraz podczas karmienia piersią. Kobiety leczone pregabaliną powinny stosować skuteczną antykoncepcję przez cały okres terapii. Dane epidemiologiczne z ponad 2700 ciąż narażonych na pregabalinę w pierwszym trymestrze wskazują na zwiększone ryzyko poważnych wad wrodzonych (MCM) u dzieci – 5,9% vs. 4,1% w populacji nienarażonej, z skorygowanym współczynnikiem zapadalności 1,14 (95% CI: 0,96–1,35). Szczególnie podwyższone ryzyko dotyczy wad rozwojowych układu nerwowego, oka, rozszczepów ustno-twarzowych oraz dróg moczowych i narządów płciowych. Ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu, pregabalina nie powinna być stosowana w ciąży, chyba że korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla dziecka, co wymaga indywidualnej oceny i omówienia z pacjentką.
- Leksykon chorób i schorzeń
Skręcenie stawu skokowego – Epidemiologia
Skręcenie stawu skokowego jest jednym z najczęstszych urazów układu mięśniowo-szkieletowego, z roczną zapadalnością w USA wynoszącą około 2 miliony przypadków, co przekłada się na 1 przypadek na 10 000 osób dziennie. Epidemiologia wskazuje na wyższą częstość występowania u kobiet (13,6 na 1000 ekspozycji) niż u mężczyzn (6,9 na 1000 ekspozycji), z najwyższym wskaźnikiem w grupie wiekowej 15-19 lat (7,2 na 1000 osobolat). Wśród sportowców, szczególnie w dyscyplinach takich jak koszykówka żeńska (5,32 na 10 000 ekspozycji), koszykówka męska (5,13 na 10 000 ekspozycji), piłka nożna żeńska (4,96 na 10 000 ekspozycji) oraz futbol amerykański męski (4,55 na 10 000 ekspozycji), skręcenia stanowią znaczący odsetek urazów. Sporty halowe i kortowe cechują się najwyższym wskaźnikiem zachorowalności, sięgającym 7 na 1000 ekspozycji lub 4,9 na 1000 godzin. Nawracające skręcenia, zwłaszcza boczne (80% przypadków), prowadzą do przewlekłej niestabilności stawu skokowego (CAI), która dotyka do 70% pacjentów po urazie i wiąże się z ryzykiem rozwoju pourazowej choroby zwyrodnieniowej stawów.
deficyt funkcjonalny, deficyt nerwowo-mięśniowy, orteza, ostre skręcenie stawu skokowego, pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów, propriocepcja, przewlekła niestabilność stawu skokowego, rehabilitacja, równowaga postawy, skręcenie boczne stawu skokowego, skręcenie inwersyjne, skręcenie stawu skokowego, skręcenie syndesmotyczne, staw podskokowy, supinacja, szpotawość tyłostopia, trening nerwowo-mięśniowy, układ mięśniowo-szkieletowy, uraz inwersyjny, więzadło strzałkowo-skokowe przednie, wskaźnik masy ciała, współczynnik zachorowalności, współczynnik zapadalności, zgięcie grzbietowe stopy, zgięcie podeszwowe, złamanie stawu skokowego