Wpływ pregabaliny na płodność, ciążę i laktację – kluczowe informacje dla lekarzy

Pregabalina, jako substancja czynna produktu leczniczego Pragiola, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce oraz uwzględnić w procesie podejmowania decyzji terapeutycznych.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Wszystkie pacjentki w wieku rozrodczym muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji przez cały okres leczenia pregabaliną. Jest to bezwzględny wymóg terapeutyczny, który należy wyraźnie zakomunikować przed rozpoczęciem farmakoterapii.²

Pregabalina w ciąży

Dane przedkliniczne i kliniczne wskazują na istotne ryzyko związane ze stosowaniem pregabaliny w okresie ciąży. Badania na modelach zwierzęcych wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję. Udowodniono, że pregabalina przenika przez łożysko u szczurów, co sugeruje również możliwość przenikania przez łożysko u ludzi.³

Ryzyko poważnych wad wrodzonych

Szczególnie istotne są dane z badania obserwacyjnego prowadzonego w krajach skandynawskich, które objęło ponad 2700 ciąż z ekspozycją na pregabalinę w pierwszym trymestrze. Wyniki tego badania wykazały częstsze występowanie ciężkich wad wrodzonych (MCM – major congenital malformation) w populacji dzieci (zarówno żywych, jak i martwo urodzonych) narażonych na pregabalinę w porównaniu z populacją dzieci nienarażonych na ten lek. Częstość występowania poważnych wad wrodzonych wynosiła 5,9% w grupie eksponowanej na pregabalinę w porównaniu do 4,1% w grupie bez ekspozycji.⁴

Skorygowany współczynnik zapadalności dla poważnych wad wrodzonych w populacji dzieci narażonych na pregabalinę w pierwszym trymestrze ciąży wynosił 1,14 (95% CI: 0,96–1,35) w porównaniu do populacji nienarażonej. Ryzyko to było również wyższe w porównaniu do populacji narażonych na lamotryginę [1,29 (95% CI: 1,01-1,65)] oraz duloksetynę [1,39 (95% CI: 1,07–1,82)].⁵

Szczegółowe analizy poszczególnych typów wad rozwojowych wykazały zwiększone ryzyko występowania:⁶

• Wad rozwojowych układu nerwowego – lekarz powinien poinformować pacjentkę o potencjalnym wpływie na rozwój ośrodkowego układu nerwowego płodu
• Wad rozwojowych narządu wzroku – ryzyko malformacji w obrębie struktur oka
• Rozszczepów ustno-twarzowych – zwiększona częstość występowania wad w obrębie struktur twarzoczaszki
• Wad rozwojowych dróg moczowych i narządów płciowych – istotne ryzyko nieprawidłowości rozwojowych w obrębie układu moczowo-płciowego

Należy jednak zwrócić uwagę, że liczbowo wartości te były niewielkie, a szacunki nieprecyzyjne, co wymaga ostrożnej interpretacji wyników.

Biorąc pod uwagę powyższe dane, pregabaliny nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że oczekiwane korzyści dla matki znacznie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu. Lekarz musi przeprowadzić dokładną analizę stosunku korzyści do ryzyka i przedyskutować to z pacjentką przed podjęciem decyzji o ewentualnym zastosowaniu leku.⁷

Pregabalina w okresie karmienia piersią

Udowodniono, że pregabalina przenika do mleka ludzkiego, co stwarza potencjalne ryzyko dla karmionego dziecka. Aktualnie brak jest wystarczających danych dotyczących wpływu pregabaliny na organizm noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ten lek.⁸

W związku z tym, lekarz powinien dokładnie przeanalizować i omówić z pacjentką konieczność podjęcia jednej z poniższych decyzji:⁹

• Przerwanie karmienia piersią przy kontynuacji leczenia pregabaliną
• Odstawienie pregabaliny i kontynuacja karmienia piersią

Decyzja ta powinna być podjęta po wnikliwej ocenie korzyści wynikających z karmienia piersią dla dziecka oraz korzyści z leczenia pregabaliną dla matki.

Wpływ pregabaliny na płodność

W odniesieniu do wpływu pregabaliny na płodność człowieka dane kliniczne są ograniczone, szczególnie w przypadku kobiet. Brak jest wystarczających danych z badań klinicznych dotyczących wpływu pregabaliny na płodność kobiet.¹⁰

W przypadku mężczyzn przeprowadzono badanie kliniczne oceniające wpływ pregabaliny na ruchliwość plemników. Zdrowym mężczyznom podawano pregabalinę w dawce 600 mg/dobę przez okres 3 miesięcy. Po zakończeniu tego okresu nie stwierdzono żadnego wpływu leku na ruchliwość plemników.¹¹

Badania przedkliniczne dostarczają jednak istotnych informacji na ten temat. W badaniach na modelach zwierzęcych wykazano:¹²

• Niekorzystny wpływ na rozród u samic szczurów – pregabalina wpływała negatywnie na funkcje reprodukcyjne
• Niekorzystny wpływ na rozród i rozwój u samców szczurów – obserwowano nieprawidłowości w procesach rozrodczych i rozwojowych

Należy jednak podkreślić, że znaczenie kliniczne tych obserwacji nie zostało jednoznacznie określone. Lekarz powinien poinformować pacjentów planujących potomstwo o ograniczonych danych w tym zakresie oraz o potencjalnych ryzykach wynikających z badań przedklinicznych.

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Lekarz prowadzący leczenie pregabaliną (Pragiola) powinien:¹³

1. Przed rozpoczęciem leczenia pregabaliną przeprowadzić szczegółowy wywiad dotyczący planów prokreacyjnych pacjentki
2. Poinformować kobiety w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji w trakcie leczenia
3. Wyjaśnić ryzyko teratogenne związane ze stosowaniem pregabaliny w I trymestrze ciąży, w szczególności zwiększone ryzyko ciężkich wad wrodzonych
4. Rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne dla kobiet planujących ciążę
5. W przypadku pacjentek karmiących piersią przedyskutować stosunek korzyści do ryzyka zarówno kontynuacji leczenia, jak i karmienia piersią
6. Poinformować pacjentów planujących potomstwo o ograniczonych danych klinicznych dotyczących wpływu pregabaliny na płodność

Ważne jest, aby lekarz dokładnie udokumentował przekazanie tych informacji pacjentce oraz uzyskał świadomą zgodę na proponowane leczenie po omówieniu wszystkich potencjalnych zagrożeń.