Leki w grupie
„leki przeciwlękowe”

Leki przeciwlękowe to grupa preparatów farmakologicznych stosowanych w leczeniu zaburzeń lękowych, takich jak zespół lęku uogólnionego (GAD), zaburzenia paniczne, fobia społeczna czy zespół stresu pourazowego (PTSD). Ich głównym działaniem jest redukcja objawów lęku poprzez wpływ na neuroprzekaźniki w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie na układy GABA-ergiczny, serotoninergiczny i noradrenergiczny.

Najważniejsze grupy leków przeciwlękowych to benzodiazepiny, azapirodekarboksylowe, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) oraz leki przeciwlękowe o innych mechanizmach działania.

Benzodiazepiny działają poprzez zwiększenie aktywności kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), głównego neuroprzekaźnika hamującego w mózgu. Do tej grupy należą: diazepam (Relanium), alprazolam (Xanax, Zomiren), lorazepam (Lorafen), klonazepam (Clonazepamum TZF) i oksazepam (Oxazepam TZF). Ich zaletą jest szybki początek działania, skuteczność w redukcji objawów ostrych stanów lękowych, jednak wiążą się z ryzykiem uzależnienia, tolerancji i objawów odstawiennych.

Azapirodekarboksylowe, reprezentowane głównie przez buspiron (Spamilan), działają na receptory serotoninowe 5-HT1A. Charakteryzują się brakiem działania uzależniającego i sedatywnego, ale ich efekt terapeutyczny pojawia się dopiero po 1-2 tygodniach stosowania.

Leki z grupy SSRI, takie jak escitalopram (Lexapro, Depralin), sertralina (Asentra, Zoloft), paroksetyna (Seroxat, Paxeratio) i fluoksetyna (Bioxetin, Prozac), są obecnie lekami pierwszego wyboru w długoterminowym leczeniu zaburzeń lękowych. Ich zaletą jest skuteczność w leczeniu współistniejącej depresji, bezpieczeństwo stosowania i brak ryzyka uzależnienia, jednak pełen efekt terapeutyczny rozwija się dopiero po 2-4 tygodniach.

SNRI, do których należą wenlafaksyna (Efectin, Velaxin) i duloksetyna (Cymbalta, Dulsevia), wykazują podobną skuteczność do SSRI, ale mogą być szczególnie korzystne u pacjentów z towarzyszącym bólem przewlekłym ze względu na dodatkowe działanie przeciwbólowe.

Do leków przeciwlękowych o innych mechanizmach działania należą: pregabalina (Lyrica, Pregabalin Zentiva) działająca na kanały wapniowe, hydroksyzyna (Atarax, Hydroxyzinum Teva) – lek przeciwhistaminowy o działaniu przeciwlękowym, oraz leki beta-adrenolityczne, takie jak propranolol (Propranolol WZF), stosowane głównie w lęku sytuacyjnym.

Największą zaletą nowoczesnych leków przeciwlękowych (SSRI, SNRI, pregabalina) jest ich bezpieczeństwo stosowania, niskie ryzyko uzależnienia oraz możliwość długotrwałej terapii. W przeciwieństwie do benzodiazepin nie powodują one istotnej sedacji ani zaburzeń funkcji poznawczych przy długotrwałym stosowaniu.

Najpoważniejsze ryzyko związane ze stosowaniem leków przeciwlękowych obejmuje: w przypadku benzodiazepin – uzależnienie, tolerancję, sedację i zaburzenia pamięci; dla SSRI i SNRI – nudności, zaburzenia seksualne, a w rzadkich przypadkach nasilenie myśli samobójczych u młodych osób na początku leczenia. Istotnym zagrożeniem może być też zespół odstawienny przy nagłym przerwaniu terapii, szczególnie w przypadku benzodiazepin i niektórych leków z grupy SSRI o krótkim okresie półtrwania.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl