demencja wzgórzowa
Demencja wzgórzowa (thalamowa) to rzadka forma otępienia spowodowana uszkodzeniem wzgórza – struktury mózgowej odpowiedzialnej za przekazywanie sygnałów sensorycznych oraz regulację funkcji poznawczych. W przeciwieństwie do częstszych form otępienia, jak choroba Alzheimera, demencja wzgórzowa rozwija się zwykle w następstwie udaru, krwotoku lub innego specyficznego uszkodzenia tego obszaru mózgu.
Klinicznie demencja wzgórzowa charakteryzuje się zaburzeniami pamięci (szczególnie pamięci epizodycznej), dezorientacją, apatią oraz często afazją (zaburzeniami mowy). Pacjenci mogą wykazywać również deficyty uwagi, zaburzenia wykonawcze oraz zmiany osobowości. Charakterystycznym objawem jest występowanie konfabulacji – tworzenia fałszywych wspomnień w celu wypełnienia luk pamięciowych.
Diagnostyka demencji wzgórzowej opiera się na badaniach neuroobrazowych (MRI, CT), które wykazują zmiany strukturalne w obrębie wzgórza. Leczenie jest głównie objawowe i ukierunkowane na poprawę funkcji poznawczych, jednak rokowanie zależy od rozległości uszkodzenia wzgórza oraz możliwości kompensacyjnych mózgu. Rehabilitacja neuropsychologiczna stanowi ważny element terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej – Patofizjologia i mechanizm
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej (DAVF) to nabyte nieprawidłowe połączenia między tętnicami a żyłami opony twardej, stanowiące 10-15% wewnątrzczaszkowych malformacji naczyniowych. Główne mechanizmy patogenetyczne obejmują zakrzepicę zatok żylnych prowadzącą do nadciśnienia żylnego, które powoduje otwarcie fizjologicznych anastomoz tętniczo-żylnych i neoangiogenezę indukowaną czynnikami proangiogennymi (HIF-1, VEGF, PDGF, FGF, TGF-β). Ciśnienie w przetokach może osiągać do 74% ciśnienia tętniczego systemowego, co tłumaczy nasilanie objawów podczas wysiłku fizycznego. Alternatywna teoria podkreśla rolę żył emisaryjnych i lokalnego procesu zapalnego w powstawaniu zarówno typów zatokowych, jak i niezatokowych DAVF. Czynniki ryzyka to m.in. uraz głowy, stany nadkrzepliwości, infekcje, wcześniejsze zabiegi neurochirurgiczne oraz guzy wpływające na drenaż żylny.
angioplastyka z implantacją stentu, czynnik angiogenny, czynnik indukowany hipoksją, czynnik wzrostu fibroblastów, deficyt neurologiczny, demencja wzgórzowa, ektazja żylna, embolizacja wewnątrznaczyniowa, gradient ciśnień tętniczo-żylnych, malformacja naczyniowa, mutacja w genie CCM, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, nadciśnienie żylne, neoangiogeneza, niedobór antytrombiny, przetoka tętniczo-żylna opony twardej, przetoka tętniczo-żylna opony twardej rdzenia kręgowego, radiochirurgia stereotaktyczna, stan nadkrzepliwości, szlak sygnałowy Notch, transformujący czynnik wzrostu beta, zakrzepica zatoki żylnej, zakrzepica żył mózgowych, zastój żylny, zatoka żylna, znak brakującego fragmentu - Leksykon chorób i schorzeń
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej – Epidemiologia
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej (DAVF) stanowią 10-15% wszystkich wewnątrzczaszkowych malformacji naczyniowych, z częstością występowania 0,15-0,29/100 000 rocznie. Lokalizują się najczęściej w zatoce poprzecznej (50%), jamistej (16%), namiotu móżdżku (12%) i zatoki strzałkowej górnej (8%). Występują głównie u osób w wieku 40-60 lat, z niejednoznaczną predylekcją płciową, choć u mężczyzn obserwuje się wyższe ryzyko krwawienia. Przetoki rdzeniowe (SDAVF) stanowią 70% malformacji rdzenia kręgowego, z częstością 5-10/milion rocznie, dominując u mężczyzn w piątej i szóstej dekadzie życia, głównie w segmencie T6-L2 (80%). Etiologia DAVF jest najczęściej nabyta, związana z zakrzepicą zatok żylnych, urazami, zabiegami neurochirurgicznymi, infekcjami i guzami, prowadząc do niedrożności i nadciśnienia żylnego, co sprzyja powstawaniu patologicznych połączeń tętniczo-żylnych.
angiografia cyfrowa subtrakcyjna, demencja wzgórzowa, drenaż żylny korowy, klasyfikacja Bordena, klasyfikacja Cognarda, krwotok wewnątrzczaszkowy, malformacja naczyniowa, namiot móżdżku, niepełnosprawność neurologiczna, przetoka krwotoczna, przetoka tętniczo-żylna opony twardej, przetoka tętniczo-żylna opony twardej rdzenia kręgowego, rezonans magnetyczny, wzorzec drenażu żylnego, zakrzepica zatok żylnych opony twardej, zatoka jamista, zatoka poprzeczna, zatoka strzałkowa górna