zakrzepica zatok żylnych opony twardej
Zakrzepica zatok żylnych opony twardej (CVST – Cerebral Venous Sinus Thrombosis) to rzadkie, lecz potencjalnie zagrażające życiu schorzenie, charakteryzujące się tworzeniem się zakrzepów krwi w zatokach żylnych mózgu. Te zatoki odpowiedzialne są za drenaż krwi z mózgu do układu żylnego. Zakrzepica prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, obrzęku mózgu, a w ciężkich przypadkach do udaru krwotocznego.
Czynniki ryzyka CVST obejmują: trombofilie wrodzone i nabyte, doustne środki antykoncepcyjne, ciążę, połóg, infekcje, odwodnienie, nowotwory oraz urazy głowy. Choroba może wystąpić w każdym wieku, ale najczęściej dotyka młodych dorosłych, zwłaszcza kobiety w wieku rozrodczym. Występowanie szacuje się na 2-5 przypadków na milion osób rocznie.
Objawy kliniczne są niespecyficzne i mogą obejmować: silny ból głowy (najczęstszy objaw), nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, drgawki, zaburzenia świadomości oraz objawy ogniskowe. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych: angio-TK, angio-MR lub wenografii MR, które pozwalają uwidocznić ubytek wypełnienia zatoki żylnej lub brak przepływu krwi.
Leczenie zakrzepicy zatok żylnych opony twardej polega na zastosowaniu heparyny niefrakcjonowanej lub drobnocząsteczkowej, a następnie doustnych antykoagulantów przez 3-12 miesięcy. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze można rozważyć trombektomię mechaniczną lub trombolizę celowaną. Rokowanie jest zazwyczaj dobre – śmiertelność wynosi około 5-10%, a całkowity powrót do zdrowia następuje u 80% pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej – Etiologia i przyczyny
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej (DAVF) stanowią 10-15% malformacji naczyniowych wewnątrzczaszkowych i są najczęściej schorzeniami nabytymi, powstającymi głównie w wyniku zakrzepicy zatok żylnych opony twardej, urazów głowy, infekcji, operacji neurochirurgicznych oraz obecności guzów, takich jak oponiaki. Patogeneza DAVF opiera się na nadciśnieniu żylnym, które prowadzi do otwarcia fizjologicznych połączeń tętniczo-żylnych lub neoangiogenezy stymulowanej czynnikami angiogennymi, m.in. VEGF. Związek między DAVF a zakrzepicą zatok żylnych jest dwukierunkowy – DAVF występuje u 0,9-13% pacjentów z CVT, a CVT u 31-39% pacjentów z DAVF. Wartość ciśnienia w przetoce może osiągać do 74% systemowego ciśnienia tętniczego, co podkreśla hemodynamiczne znaczenie tych zmian. Czynniki ryzyka obejmują wiek 40-60 lat, przewagę płci męskiej, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, palenie tytoniu oraz stany sprzyjające nadkrzepliwości, takie jak niedobory antytrombiny, białka C i S, nowotwory czy ciąża.
czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dysplazja włóknisto-mięśniowa, embolizacja przeztętnicza, embolizacja przezżylna, kraniotomia, krwawienie mózgowe, malformacja naczyniowa wewnątrzczaszkowa, miażdżyca, mielopatia, nadciśnienie śródczaszkowe, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie żylne, neurofibromatoza typu 1, niedobór antytrombiny, oponiak, przetoka szyjno-jamista, przetoka tętniczo-żylna opony twardej, przetoka tętniczo-żylna opony twardej rdzenia kręgowego, szum pulsacyjny, zakrzepica zatok żylnych opony twardej, zakrzepica zatoki żylnej, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie ucha środkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica zatoki jamistej – Epidemiologia
Zakrzepica zatoki jamistej (ZZJ) stanowi około 1-4% wszystkich przypadków zakrzepicy zatok żylnych mózgu (CVST), z roczną zapadalnością szacowaną na 0,2-1,6 przypadków na 100 000 osób. W erze antybiotykowej śmiertelność spadła z niemal 100% do poniżej 30%, jednak pełne wyzdrowienie jest rzadkie – około 16% pacjentów doświadcza trwałych zaburzeń widzenia, a 50% deficytów nerwów czaszkowych. ZZJ dotyka głównie młodych dorosłych (średni wiek około 22 lata), a dane dotyczące przewagi płci są niejednoznaczne, z niektórymi badaniami wskazującymi na przewagę mężczyzn, a innymi na kobiet. Etiologia ZZJ dzieli się na septyczną, najczęściej związaną z zapaleniem zatok przynosowych i infekcją Staphylococcus aureus (do 70% przypadków), oraz aseptyczną, obejmującą urazy, zabiegi chirurgiczne, ciążę, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych i nowotwory złośliwe (stanowiące około 7,4% przypadków CVST). Pandemia COVID-19 zwiększyła częstość występowania CVST, w tym ZZJ, a szczepionki wektorowe przeciw COVID-19 wiążą się z rzadkim, ale ciężkim powikłaniem immunologiczną małopłytkową zakrzepicą indukowaną szczepionką (VITT), o częstości 1:100 000 do 1:1 000 000 i śmiertelności 18,3-50%.
angiografia rezonansu magnetycznego, angiografia tomografii komputerowej, aseptyczna zakrzepica zatoki jamistej, bakteryjne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, deficyt nerwów czaszkowych, rezonans magnetyczny, ropień zęba, septyczna zakrzepica zatoki jamistej, Staphylococcus aureus, tomografia komputerowa, upośledzenie widzenia, zakrzepica zatok żylnych mózgu, zakrzepica zatok żylnych opony twardej, zakrzepica zatoki jamistej, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie tkanki łącznej twarzy, zapalenie tkanki oczodołowej, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej – Epidemiologia
Przetoki tętniczo-żylne opony twardej (DAVF) stanowią 10-15% wszystkich wewnątrzczaszkowych malformacji naczyniowych, z częstością występowania 0,15-0,29/100 000 rocznie. Lokalizują się najczęściej w zatoce poprzecznej (50%), jamistej (16%), namiotu móżdżku (12%) i zatoki strzałkowej górnej (8%). Występują głównie u osób w wieku 40-60 lat, z niejednoznaczną predylekcją płciową, choć u mężczyzn obserwuje się wyższe ryzyko krwawienia. Przetoki rdzeniowe (SDAVF) stanowią 70% malformacji rdzenia kręgowego, z częstością 5-10/milion rocznie, dominując u mężczyzn w piątej i szóstej dekadzie życia, głównie w segmencie T6-L2 (80%). Etiologia DAVF jest najczęściej nabyta, związana z zakrzepicą zatok żylnych, urazami, zabiegami neurochirurgicznymi, infekcjami i guzami, prowadząc do niedrożności i nadciśnienia żylnego, co sprzyja powstawaniu patologicznych połączeń tętniczo-żylnych.
angiografia cyfrowa subtrakcyjna, demencja wzgórzowa, drenaż żylny korowy, klasyfikacja Bordena, klasyfikacja Cognarda, krwotok wewnątrzczaszkowy, malformacja naczyniowa, namiot móżdżku, niepełnosprawność neurologiczna, przetoka krwotoczna, przetoka tętniczo-żylna opony twardej, przetoka tętniczo-żylna opony twardej rdzenia kręgowego, rezonans magnetyczny, wzorzec drenażu żylnego, zakrzepica zatok żylnych opony twardej, zatoka jamista, zatoka poprzeczna, zatoka strzałkowa górna