fotoforeza
Fotoforeza to terapeutyczna procedura medyczna, która łączy w sobie elementy aferezy (separacji składników krwi) z naświetlaniem promieniowaniem ultrafioletowym. W procesie tym krew pacjenta jest pobierana, poddawana separacji, a leukocyty (białe krwinki) są wydzielane i naświetlane promieniowaniem UVA w obecności substancji fotouczulającej, najczęściej 8-metoksypsoralenu (8-MOP).
Zabieg stosowany jest głównie w leczeniu chorób autoimmunologicznych, szczególnie w zaawansowanych stadiach chłoniaka T-komórkowego skóry (CTCL), w tym w zespole Sézary’ego. Efekt terapeutyczny wynika z indukcji apoptozy limfocytów T, modulacji odpowiedzi immunologicznej oraz zwiększenia produkcji cytokin przeciwzapalnych.
Fotoforeza wykazuje skuteczność również w leczeniu odrzucania przeszczepów narządów, twardziny układowej, pemfigoidu pęcherzowego oraz innych chorób mediowanych immunologicznie. Zaletą tej metody jest stosunkowo dobry profil bezpieczeństwa i mniejsza liczba działań niepożądanych w porównaniu do konwencjonalnej immunosupresji.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Uvadex 20 mikrogramów/ml roztwór do frakcjonowania krwi 20 mcg/ml
Produkt leczniczy Uvadex, zawierający metoksalen w stężeniu 20 µg/ml, wykazuje szeroki margines bezpieczeństwa w przypadku przedawkowania, co potwierdzają badania toksyczności ostrej na zwierzętach oraz brak zgłoszonych przypadków przedawkowania w praktyce klinicznej. W literaturze opisano jedynie pojedynczy przypadek doustnego przedawkowania metoksalenu – 25-letnia pacjentka przyjęła dawkę około 85 mg/kg masy ciała, co stanowiło około 140-krotność dawki terapeutycznej. Objawy zatrucia obejmowały nudności, wymioty oraz zawroty głowy. Pacjentka była leczona w zaciemnionym pomieszczeniu z monitorowaniem układu krążenia i po 36 godzinach stan zdrowia uległ całkowitej poprawie bez trwałych następstw.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Uvadex 20 mikrogramów/ml roztwór do frakcjonowania krwi 20 mcg/ml
Metoksalen, substancja czynna preparatu Uvadex (20 mikrogramów/ml, 200 mikrogramów w fiolce 10 ml), jest kluczowym składnikiem fotochemioterapii pozaustrojowej (fotoforezy) stosowanej w leczeniu T-komórkowego chłoniaka skóry oraz innych schorzeń immunologicznych. Mechanizm działania metoksalenu opiera się na jego zdolności do wnikania w dwuniciowe DNA komórek naskórka, gdzie po aktywacji promieniowaniem UVA (reakcja trwająca kilka mikrosekund) tworzy kowalentne wiązania z zasadami pirymidynowymi, prowadząc do powstania sieci międzyniciowych DNA. Efektem tych interakcji jest zahamowanie proliferacji limfocytów i indukcja ich apoptozy po około 72 godzinach. Mimo że cytotoksyczność wobec komórek T jest istotna, główny efekt terapeutyczny metoksalenu wynika z jego działania immunomodulacyjnego, które wzmacnia ogólnoustrojową odpowiedź przeciwnowotworową.
apoptoza komórek, DNA, fotoaktywacja, fotochemioterapia, fotoforeza, immunomodulator, metoksalen, odpowiedź przeciwnowotworowa, proliferacja limfocytów, promieniowanie UVA, środek przeciwnowotworowy, substancja fotouczulająca, T-komórkowy chłoniak skóry, Uvadex, zajęcie narządów wewnętrznych, zasady pirymidynowe