zasady pirymidynowe

Zasady pirymidynowe stanowią jedną z dwóch głównych grup zasad azotowych wchodzących w skład kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W przeciwieństwie do zasad purynowych, posiadają one pojedynczy pierścień heterocykliczny w swojej strukturze. Do głównych zasad pirymidynowych należą cytozyna (C) i tymina (T) występujące w DNA oraz cytozyna (C) i uracyl (U) obecny w RNA.

W procesie replikacji DNA oraz transkrypcji RNA zasady pirymidynowe tworzą specyficzne wiązania wodorowe z zasadami purynowymi według reguły komplementarności: cytozyna łączy się z guaniną (tworząc trzy wiązania wodorowe), a tymina z adeniną w DNA lub uracyl z adeniną w RNA (tworząc dwa wiązania wodorowe). Ta ścisła specyficzność parowania zasad jest fundamentalna dla prawidłowego przekazywania informacji genetycznej.

Zaburzenia metabolizmu zasad pirymidynowych mogą prowadzić do szeregu chorób genetycznych i metabolicznych. Wrodzone zaburzenia metabolizmu pirymidyn obejmują m.in. niedobór fosforybozylotransferazy orotanowej czy kwasicę orotową, które manifestują się opóźnieniem wzrostu, niedokrwistością hemolityczną czy zaburzeniami neurologicznymi. Niektóre leki przeciwnowotworowe i przeciwwirusowe, jak 5-fluorouracyl czy azydotymidyna (AZT), działają jako analogi zasad pirymidynowych, zakłócając syntezę kwasów nukleinowych w komórkach docelowych.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl