sok żołądkowy
Sok żołądkowy to kwaśna wydzielina produkowana przez gruczoły błony śluzowej żołądka, pełniąca kluczową rolę w procesie trawienia. Główne składniki soku żołądkowego to kwas solny (HCl), pepsynogen (prekursor enzymu trawiennego pepsyny), czynnik wewnętrzny Castle’a, mucyny oraz elektrolity.
Kwas solny obecny w soku żołądkowym zapewnia kwaśne środowisko (pH 1,5-3,5), które aktywuje pepsynogen do pepsyny, denaturuje białka, ułatwia wchłanianie wapnia i żelaza oraz działa bakteriobójczo. Pepsyna rozpoczyna proteolizę białek, rozkładając je do mniejszych peptydów. Czynnik wewnętrzny Castle’a jest niezbędny do prawidłowego wchłaniania witaminy B12 w jelicie krętym.
Wydzielanie soku żołądkowego podlega złożonej regulacji neurohormonalnej. Faza głowowa (cefaliczna) stymulowana jest przez bodźce zmysłowe związane z pokarmem, faza żołądkowa zależy od rozciągnięcia żołądka i obecności produktów trawienia białek, a faza jelitowa regulowana jest przez hormony jelitowe. Głównym stymulatorem wydzielania jest gastryna, natomiast hamująco działają somatostatyna i sekretyna.
Zaburzenia wydzielania soku żołądkowego mogą prowadzić do różnych patologii: nadmierna sekrecja kwasu sprzyja rozwojowi choroby wrzodowej, zaś niedobór może skutkować zaburzeniami trawienia białek i zwiększonym ryzykiem infekcji przewodu pokarmowego. Brak czynnika wewnętrznego prowadzi do niedokrwistości megaloblastycznej (choroba Addisona-Biermera).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Atropinum sulfuricum WZF 1 mg/ml
Atropina siarczan, będąca alkaloidem Atropa belladonna i aminą trzeciorzędową, jest aktywnym składnikiem leku Atropinum Sulfuricum WZF dostępnym w stężeniach 0,5 mg/ml oraz 1 mg/ml w formie roztworu do wstrzykiwań. Farmakologicznie działa jako konkurencyjny antagonista receptorów muskarynowych układu przywspółczulnego, wpływając na gruczoły zewnątrzwydzielnicze, mięśnie gładkie, mięsień sercowy oraz ośrodkowy układ nerwowy. Efekty działania atropiny obejmują tachykardię (po początkowej bradykardii), zmniejszenie wydzielania śliny, potu, łez, redukcję wydzieliny oskrzelowej, rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, hamowanie wydzielania soku żołądkowego, spowolnienie perystaltyki jelit oraz zahamowanie oddawania moczu. Mechanizm ten jest wykorzystywany klinicznie w leczeniu bradykardii, bloków przedsionkowo-komorowych, premedykacji przed zabiegami, stanach skurczowych przewodu pokarmowego oraz w chorobach dróg oddechowych z nadmierną sekrecją.
alkaloid Atropa belladonna, amina trzeciorzędowa, antagonista receptorów muskarynowych, atropina siarczan, atropinum sulfuricum, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, gruczoły oskrzelowe, mięsień gładki, mięsień sercowy, ośrodkowy układ nerwowy, premedykacja, przerost prostaty, przewodnictwo przedsionkowo-komorowe, receptor muskarynowy, rozszerzenie oskrzeli, rytm zatokowy, skurcz oskrzeli, sok żołądkowy, spazmolityk, środek antycholinergiczny, stan skurczowy przewodu pokarmowego, tachykardia, układ przywspółczulny, układ sercowo-naczyniowy, wydzielanie oskrzelowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Kreon Travix Max 20000 Ph.Eur.U. aktywności lipolitycznej
Kreon Travix Max to preparat zawierający 300 mg pankreatyny pochodzenia wieprzowego w postaci kapsułek dojelitowych, z aktywnością enzymatyczną: lipolityczną 20 000 Ph.Eur.U., amylolityczną 16 000 Ph.Eur.U. oraz proteolityczną 1 200 Ph.Eur.U. Enzymy trzustkowe zawarte w preparacie działają miejscowo w świetle przewodu pokarmowego, głównie w dwunastnicy, gdzie następuje ich uwolnienie z minimikrosfer chronionych przed kwaśnym środowiskiem żołądka. Mechanizm działania polega na enzymatycznym trawieniu lipidów, białek i węglowodanów bez konieczności wchłaniania enzymów w formie niezmienionej do krwiobiegu, co potwierdzają badania na modelach zwierzęcych.
aktywność amylolityczna, aktywność enzymatyczna, aktywność lipolityczna, aktywność proteolityczna, białka enzymatyczne, biodostępność, efekt terapeutyczny, enzymy trawienne, enzymy trzustkowe, kapsułki dojelitowe, klirens, minimikrosfery dojelitowe, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pankreatyna, parametry farmakokinetyczne, proteoliza, sok żołądkowy, suplementacja enzymatyczna - Leksykon leków
Skład i postać leku – Dulxetenon 30 mg
Lek Dulxetenon dostępny jest w postaci twardych kapsułek dojelitowych zawierających substancję czynną duloksetynę w formie chlorowodorku, w dawkach 30 mg oraz 60 mg. Kapsułki zawierają substancje pomocnicze takie jak hypromeloza (opóźniająca uwalnianie), sacharoza (wypełniacz, w ilości 47,9–51,4 mg w kapsułkach 30 mg oraz 95,9–102,9 mg w kapsułkach 60 mg), talk, hypromelozy ftalan (kwasoodporny polimer) oraz trietylu cytrynian (plastyfikator). Otoczka kapsułek różni się w zależności od dawki: kapsułki 30 mg mają biały korpus i niebieskie wieczko, natomiast kapsułki 60 mg zielony korpus z żółtym i niebieskim barwnikiem oraz niebieskie wieczko. Kapsułki są zaprojektowane do uwalniania substancji czynnej w jelicie, chroniąc ją przed degradacją w kwaśnym środowisku żołądka.
chlorowodorek, duloksetyna, hypromeloza, hypromelozy ftalan, indygotyna, kapsułka dojelitowa twarda, kwaśne środowisko żołądka, niezgodność farmaceutyczna, plastyfikator, sacharoza, sok żołądkowy, substancja czynna, substancja opóźniająca uwalnianie, substancja przeciwzbrylająca, trietylu cytrynian, tytanu dwutlenek, żelatyna, żelaza tlenek żółty - Leksykon substancji czynnych
Magnezu węglan ciężki – Właściwości farmakokinetyczne
Magnezu węglan ciężki (Magnesii subcarbonas ponderosus), stosowany w preparatach Rennie Antacidum oraz Rennie Fruit w dawce 80 mg/tabletkę (20 mg magnezu elementarnego), działa jako środek zobojętniający kwas żołądkowy poprzez reakcję z kwasem solnym w żołądku, prowadząc do powstania rozpuszczalnych soli magnezu, wody i CO₂ (MgCO₃ + 2 HCl → MgCl₂ + H₂O + CO₂). Biodostępność magnezu z tego związku wynosi około 15-20%, a wchłanianie jest częściowe i zależne od dawki – większe dawki skutkują proporcjonalnie mniejszym wchłanianiem. U osób z prawidłową funkcją nerek wchłonięty magnez jest szybko i efektywnie wydalany, co zapobiega kumulacji i utrzymuje homeostazę jonów magnezu w osoczu.
biodostępność magnezu, funkcja nerek, funkcja wydalnicza nerek, hipermagnezemia, homeostaza, lek zobojętniający kwas żołądkowy, magnez węglan ciężki, niewydolność nerek, parametry farmakokinetyczne, przewód pokarmowy, sok żołądkowy, sole magnezu, stężenie fizjologiczne, wchłanianie leku, węglan wapnia, zobojętnianie kwasu - Leksykon substancji czynnych
Amara – Właściwości farmakodynamiczne
Substancje goryczowe (amara) stosowane w preparatach farmaceutycznych, takich jak Krople żołądkowe Aflofarm, występują w formie nalewki o stosunku surowiec:ekstrahent (DER 1:3,8-4,5) z etanolem 70% (V/V). Mechanizm ich działania opiera się na odruchowej stymulacji wydzielania soków trawiennych poprzez drażnienie kubków smakowych języka, co aktywuje nerwy wydzielnicze błony śluzowej żołądka. Efektem jest wielokierunkowa stymulacja wydzielania śliny, soku żołądkowego oraz śluzu ochronnego, co sprzyja poprawie procesów trawiennych i ochronie błony śluzowej przewodu pokarmowego.
błona śluzowa żołądka, działanie rozkurczowe, gorzki smak, kubek smakowy języka, mięśniówka gładka, nalewka amara, nalewka miętowa, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, proces trawienny, przewód pokarmowy, sok żołądkowy, substancja goryczowa, wydzielanie śliny, wydzielanie soków trawiennych, zaburzenie łaknienia - Leksykon substancji czynnych
Sód siarczan – Wskazania do stosowania
Siarczan sodu (sód siarczan bezwodny) w dawce 24,0 mg na tabletkę musującą jest składnikiem preparatu Sal Vichy factitium, stosowanego pomocniczo w leczeniu nadkwaśności żołądka. Preparat ten, o łącznej masie 600 mg na tabletkę, zawiera również 498,0 mg wodorowęglanu sodu, który pełni funkcję głównego składnika alkalinizującego, oraz 221 mg sodu łącznie. Mechanizm działania opiera się na normalizacji pH soku żołądkowego, co redukuje dolegliwości związane z nadmiernym wydzielaniem kwasu solnego. Postać musująca zapewnia szybkie uwolnienie substancji czynnych, co jest korzystne w terapii schorzeń żołądkowo-jelitowych.
chlorek sodu, choroba układu sercowo-naczyniowego, drogi żółciowe, kamica żółciowa, kwas solny, nadkwaśność treści żołądka, nadwrażliwość na benzoesany, obraz kliniczny, przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego, schorzenie żołądkowo-jelitowe, siarczan sodu bezwodny, sok żołądkowy, tabletka musująca, wodorofosforan sodu bezwodny, wodorowęglan potasu, wodorowęglan sodu, żółć - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trilac 1,6 x 10^9 bakterii kwasu mlekowego/dawkę
Produkt leczniczy Trilac, zawierający 1,6 x 10⁹ CFU bakterii kwasu mlekowego w kapsułce twardej, składa się ze szczepów Lactobacillus acidophilus (La-5, 0,6 x 10⁹ CFU), Lactobacillus delbrueckii subsp. bulgaricus (Lb-Y27, 0,4 x 10⁹ CFU) oraz Bifidobacterium animalis subsp. lactis (Bb-12, 0,6 x 10⁹ CFU). Nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych, co jest zgodne z praktyką oceny probiotyków, gdyż klasyczne parametry farmakokinetyczne (wchłanianie, dystrybucja, metabolizm, wydalanie) nie mają zastosowania do żywych mikroorganizmów. Trilac działa lokalnie w przewodzie pokarmowym, gdzie bakterie kolonizują jelita, modyfikują mikrobiotę oraz oddziałują na komórki nabłonka i układu immunologicznego, bez wchłaniania do krwiobiegu i dystrybucji ogólnoustrojowej.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Salofalk 1,5 g
Salofalk to preparat zawierający mesalazynę (kwas 5-aminosalicylowy, 5-ASA), lek przeciwzapalny stosowany w chorobach jelit, dostępny w formie granulatu o przedłużonym uwalnianiu w dawkach 1000 mg, 1,5 g oraz 3 g. Mechanizm działania mesalazyny obejmuje hamowanie enzymu lipoksygenazy, modulację stężenia prostaglandyn w błonie śluzowej jelit oraz działanie antyoksydacyjne jako zmiatacz wolnych rodników tlenowych. Kluczowe jest lokalne działanie leku w obrębie przewodu pokarmowego, gdzie mesalazyna działa miejscowo na błonę śluzową i tkankę podśluzówkową, a biodostępność ogólnoustrojowa nie wpływa na skuteczność, lecz na bezpieczeństwo terapii.
biodostępność ogólnoustrojowa, błona śluzowa jelita, działanie przeciwzapalne mesalazyny, Eudragit L, fenyloketonuria, granulat o przedłużonym uwalnianiu, kwas aminosalicylowy, leki przeciwzapalne jelit, lipoksygenaza, mesalazyna, ognisko zapalne, prostaglandyny, sok żołądkowy, stężenie terapeutyczne, struktura macierzowa, tkanka podśluzówkowa, wolne rodniki - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Pangrol 25 000 25 000 j.Ph.Eur. lipazy
Pangrol 25000 to preparat zawierający pankreatynę wieprzową o aktywności enzymatycznej: lipazy 25 000 j. Ph. Eur., amylazy 22 500 j. Ph. Eur. oraz proteaz 1 250 j. Ph. Eur., podawany w formie minitabletek odpornych na działanie soku żołądkowego, zamkniętych w kapsułce. Standardowa dawka to 1 kapsułka na posiłek, co odpowiada 25 000 j. Ph. Eur. lipazy, jednak dawkowanie powinno być dostosowane do stopnia niewydolności trzustki. Zalecana dawka lipazy wynosi 20 000–40 000 j. Ph. Eur. na posiłek, z maksymalną dawką dobową 15 000–20 000 j. lipazy na kilogram masy ciała. W terapii mukowiscydozy dawka lipazy wynosi 1 000–2 000 j. Ph. Eur. na kilogram masy ciała na posiłek, co dla pacjenta o masie 25 kg oznacza 1–2 kapsułki (25 000–50 000 j. lipazy). Dawkowanie u dzieci ustala lekarz indywidualnie.
- Leksykon substancji czynnych
Olejek eukaliptusowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Olejek eukaliptusowy (Eucalypti aetheroleum) wykazuje akceptowalny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi, w tym 26-tygodniowymi badaniami przewlekłymi na szczurach i psach, które nie wykazały istotnej toksyczności histopatologicznej. Główny składnik olejku, 1,8-cyneol, podawany w dawkach 3750-30000 mg (381-3342 mg/kg m.c./dzień) przez 28 dni, indukował wakuolizację hepatocytów oraz uszkodzenia wątroby, nerek i ślinianek przyusznych przy dawce ≥600 mg/kg m.c./dzień. Wysokie dawki olejku powodowały także obniżenie aktywności ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i układu ruchu, co jest prawdopodobnie wynikiem niespecyficznych oddziaływań membranowych. Ponadto, olejek zwiększał przepływ krwi przez nerki, podnosząc szybkość przesączania kłębuszkowego i wywołując efekt moczopędny, a także zmniejszał perystaltykę przewodu pokarmowego i produkcję soku żołądkowego, choć mechanizm tego ostatniego pozostaje niejasny.
8-cyneol, działanie teratogenne, efekt moczopędny, genotoksyczność, kancerogenność, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, olejek eukaliptusowy, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka przewodu pokarmowego, profil bezpieczeństwa, przenikanie przez łożysko, przepływ nerkowy, przesączanie kłębuszkowe, rakotwórczość, sok żołądkowy, teratogenność, toksyczność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność podostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na rozród, układ oddechowy, układ ruchu, układ sercowo-naczyniowy, upośledzenie płodności, uszkodzenie wątroby, wakuolizacja hepatocytów - Leksykon leków
Interakcje leku – Panprazox 20 mg
Pantoprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), znacząco wpływa na farmakokinetykę leków zależnych od kwaśnego pH żołądka, takich jak azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol), erlotynib oraz inhibitory proteazy HIV (np. atazanawir). W przypadku tych ostatnich, jednoczesne stosowanie z pantoprazolem jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko znacznego zmniejszenia biodostępności i nieskuteczności terapii przeciwwirusowej. Zaleca się ograniczenie dawki pantoprazolu do 20 mg/dobę oraz ścisłe monitorowanie miana wirusa, jeśli połączenie jest niezbędne. Ponadto, u pacjentów przyjmujących pochodne kumaryny (warfaryna, fenprokumon) obserwuje się wzrost INR i wydłużenie czasu protrombinowego, co zwiększa ryzyko krwawień; konieczne jest więc regularne monitorowanie tych parametrów. Wysokie dawki metotreksatu (np. 300 mg) stosowane jednocześnie z pantoprazolem mogą prowadzić do zwiększenia stężenia cytostatyku, co wymaga rozważenia czasowego odstawienia IPP.
antybiotyki makrolidowe, antykoagulanty, atazanawir, biodostępność leku, choroba układu pokarmowego, choroba wrzodowa, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, czas protrombinowy, działanie sedatywne, dziurawiec zwyczajny, eradykacja H. pylori, erlotynib, induktor enzymatyczny, inhibitor CYP2C19, inhibitor pompy protonowej, inhibitor proteazy HIV, kwas solny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwzakrzepowy, leki azolowe, metotreksat, miano wirusa, pochodne kumaryny, refluks żołądkowo-przełykowy, ryfampicyna, sok żołądkowy, terapia przeciwwirusowa, wskaźnik INR - Leksykon substancji czynnych
Pankreatyna – Właściwości farmakokinetyczne
Pankreatyna, będąca mieszaniną enzymów trzustkowych (lipazy, amylazy, proteazy) pochodzenia wieprzowego, nie ulega wchłanianiu w przewodzie pokarmowym w formie niezmienionej. Jej działanie terapeutyczne opiera się na aktywności enzymatycznej w świetle jelita cienkiego, gdzie po rozpuszczeniu otoczki dojelitowej (pH > 6,0) następuje uwolnienie enzymów. Enzymy te są następnie częściowo rozkładane przez soki trawienne i bakterie jelitowe, a ich resztki są wydalane z kałem. W związku z brakiem systemowego wchłaniania, klasyczne parametry farmakokinetyczne, takie jak biodostępność czy klirens, nie mają zastosowania w ocenie preparatów pankreatyny, np. Kreon, Pangrol czy Neo-Pancreatinum Forte.
aktywność enzymatyczna, amylaza, biodostępność, dostępność galeniczna, enzymy trzustkowe, forma dojelitowa, jelito cienkie, lipaza, minimikrosfery, otoczka dojelitowa, pankreatyna, peletki, pH zasadowe, postać leku, potencjał trawienny, proteaza, proteoliza, przewód pokarmowy, sok żołądkowy, soki trawienne, światło przewodu pokarmowego, treść żołądkowa, trzustka wieprzowa - Leksykon leków
Skład i postać leku – Kreon Travix 10 000 j.Ph.Eur. lipazy
Kreon Travix to preparat zawierający pankreatynę pochodzenia wieprzowego, standaryzowaną na 150 mg enzymów w kapsułce dojelitowej. Aktywność enzymatyczna obejmuje lipazę (10 000 j. Ph.Eur./BP), amylazę (8 000 j. Ph.Eur./BP) oraz proteazę (600 j. Ph.Eur.), co umożliwia skuteczny rozkład tłuszczów, węglowodanów i białek odpowiednio. Kapsułki zawierają minimikrosfery z substancjami pomocniczymi takimi jak makrogol 4000, hypromelozy ftalan, dimetykon 1000, alkohol cetylowy i trietylu cytrynian, które chronią enzymy przed inaktywacją w kwaśnym środowisku żołądka i zapewniają ich uwalnianie w dwunastnicy. Kapsułka żelatynowa składa się z żelatyny, barwników (tlenki żelaza i dwutlenek tytanu) oraz sodu laurylosiarczanu.
- Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Pangrol 10 000 10 000 j. Ph. Eur. lipazy
Produkt leczniczy Pangrol 10 000 zawiera pankreatynę wieprzową o aktywności enzymatycznej: lipaza 10 000 j. Ph. Eur., amylaza 9 000 j. Ph. Eur., proteazy 500 j. Ph. Eur. Badania kliniczne oraz dane postmarketingowe jednoznacznie wskazują, że preparat ten nie wpływa na funkcje psychomotoryczne niezbędne do bezpiecznego prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz obsługi maszyn. Enzymy trzustkowe zawarte w Pangrol 10 000 działają miejscowo w przewodzie pokarmowym i nie przenikają do krwiobiegu w ilościach mogących zaburzać koordynację ruchową, koncentrację czy czas reakcji. W związku z tym, stosowanie tego leku nie powoduje zaburzeń zdolności psychomotorycznych, które mogłyby negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo w ruchu drogowym lub podczas pracy z urządzeniami mechanicznymi.
aktywność enzymatyczna, amylaza, efekt ogólnoustrojowy, enzym trzustkowy, enzymatyczny preparat trzustkowy, funkcja psychomotoryczna, koordynacja wzrokowo-ruchowa, krwiobieg, lipaza, minitabletka odporna na działanie soku żołądkowego, ośrodkowy układ nerwowy, pankreatyna wieprzowa, proteaza, przewód pokarmowy, sok żołądkowy, zaburzenie koncentracji, zaburzenie psychomotoryczne, zdolność psychomotoryczna - Leksykon substancji czynnych
Protoescygenina – Dawkowanie i sposób podawania
Protoescygenina, będąca glikozydem triterpenowym pozyskiwanym z nasienia kasztanowca (Aesculus hippocastanum L.), jest substancją czynną preparatu Veinofytil w formie tabletek dojelitowych. Każda tabletka zawiera 192-258 mg wyciągu suchego, co odpowiada 21 mg protoescygeniny. Standardowe dawkowanie dla dorosłych i osób w podeszłym wieku to 1 tabletka dwa razy dziennie, co daje łączną dobową dawkę 42 mg protoescygeniny. Preparat nie jest zalecany dla dzieci poniżej 12 roku życia oraz młodzieży do 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Tabletki należy przyjmować doustnie, w całości, popijając pełną szklanką wody, aby zachować integralność otoczki dojelitowej chroniącej substancję czynną przed działaniem soku żołądkowego.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gripex Zatoki Caps 500 mg + 25 mg + 6,1 mg
Gripex ZATOKI Caps to preparat zawierający paracetamol (500 mg), kofeinę (25 mg) oraz chlorowodorek fenylefryny (6,1 mg) w jednej kapsułce, klasyfikowany w grupie N02BE51 (połączenia paracetamolu z innymi lekami). Paracetamol działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie cyklooksygenazy w OUN, co zmniejsza syntezę prostaglandyn i podnosi próg bólowy, nie wykazując działania przeciwzapalnego ani wpływu na agregację płytek krwi. Kofeina, będąca metyloksantyną, zwiększa stężenie cAMP przez hamowanie fosfodiesterazy, co prowadzi do pobudzenia OUN, poprawy koordynacji i skrócenia czasu reakcji, a także zwiększa pojemność minutową serca i diurezę bez wpływu na ciśnienie tętnicze. Fenylefryna działa sympatykomimetycznie, pobudzając receptory α i uwalniając noradrenalinę, co powoduje skurcz naczyń błony śluzowej nosa i zatok, redukując obrzęk i przekrwienie.
agregacja płytek krwi, błona śluzowa, cAMP, ciśnienie tętnicze krwi, cykliczny adenozynomonofosforan, cyklooksygenaza kwasu arachidonowego, diureza, działanie sympatykomimetyczne, fenylefryna, filtracja kłębkowa, fosfodiesteraza, kłębuszek nerkowy, kofeina, kwas moczowy, metyloksantyna, mięsień sercowy, mięśniówka gładka, naczynie wieńcowe, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, noradrenalina, obrzęk błony śluzowej, ośrodkowy układ nerwowy, paracetamol, prostaglandyna, receptor adenozynowy, receptor alfa, równowaga kwasowo-zasadowa, sok żołądkowy, tętniczka oporowa, zatoka przynosowa - Leksykon substancji czynnych
Glistnik – Właściwości farmakodynamiczne
Wyciąg z ziela glistnika (Chelidonii herbae extractum) stanowi 10,0 ml na 100 ml preparatu Iberogast, ekstrahowany w proporcji 1:2,5-3,5 przy użyciu 30% etanolu (v/v). Glistnik wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne, obejmujące rozkurczanie mięśniówki przewodu pokarmowego, modulację receptorów serotoninowych, muskarynowych i opioidowych, co prowadzi do zmniejszenia wrażliwości aferentnej jelita na bodźce mechaniczne i chemiczne. Ponadto, glistnik wykazuje właściwości gastroprotekcyjne poprzez zwiększenie stężenia prostaglandyn i mucyny oraz redukcję leukotrienów, a także hamuje wydzielanie soku żołądkowego przez komórki okładzinowe. Działanie przeciwzapalne preparatu wiąże się z hamowaniem enzymu 5-lipoksygenazy, co ogranicza produkcję mediatorów zapalnych, a dodatkowo glistnik wykazuje efekty wiatropędne, przeciwutleniające i przeciwbakteryjne, wspierając homeostazę mikrobioty przewodu pokarmowego.
5-lipoksygenaza, błona śluzowa przewodu pokarmowego, Chelidonium majus, działanie gastroprotekcyjne, działanie hepatoprotekcyjne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, działanie rozkurczające, działanie wiatropędne, glistnik jaskółcze ziele, komórka okładzinowa, kwas arachidonowy, leukotrien, mediator stanu zapalnego, mikrobiota przewodu pokarmowego, perystaltyka, preparat Iberogast, prostaglandyna, receptor muskarynowy, receptor opioidowy, receptor serotoninowy, sok żołądkowy, stres oksydacyjny, układ trawienny, właściwość przeciwutleniająca, wrażliwość aferentna jelita, wyciąg z ziela glistnika, zaburzenie żołądkowo-jelitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Efektan Max 50 mg/5 ml
Efektan Max zawiera dimenhydraminę w dawce 50 mg/5 ml w postaci roztworu doustnego, wykazując wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne. Substancja ta jest antagonistą receptorów H1, co skutkuje zmniejszeniem przepuszczalności naczyń włosowatych i działaniem przeciwhistaminowym. Ponadto dimenhydramina hamuje ośrodek wymiotny w rdzeniu przedłużonym oraz odruchy błędnikowe, co przekłada się na skuteczne łagodzenie nudności i wymiotów. Działanie przeciwwymiotne jest wzmocnione przez właściwości parasympatykolityczne, polegające na blokadzie receptorów muskarynowych M, prowadzące do zmniejszenia napięcia mięśni gładkich przewodu pokarmowego, spowolnienia perystaltyki oraz redukcji wydzielania śliny i częściowego zahamowania wydzielania soku żołądkowego.
antagonista receptora H1, choroba lokomocyjna, dimenhydramina, działanie antycholinergiczne, działanie parasympatykolityczne, działanie przeciwdepresyjne, działanie przeciwhistaminowe, działanie przeciwwymiotne, etanoloamina, etiologia, napięcie mięśniowe, odruchy błędnikowe, ośrodek wymiotny, rdzeń przedłużony, receptor cholinergiczny, receptor muskarynowy, sok żołądkowy, wydzielanie śliny - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rennie Antacidum 680 mg + 80 mg
Rennie Antacidum zawiera 680 mg węglanu wapnia (272 mg jonów Ca²⁺) oraz 80 mg węglanu magnezu ciężkiego (20 mg jonów Mg²⁺) w jednej tabletce. Po podaniu doustnym, w środowisku kwaśnym żołądka, węglan wapnia i magnezu reagują z kwasem solnym, tworząc rozpuszczalne sole mineralne (CaCl₂, MgCl₂), wodę i dwutlenek węgla. Wchłanianie jonów wapnia wynosi mniej niż 10% podanej dawki, natomiast magnezu około 15-20%. Pozostałe nierozpuszczalne sole są wydalane z kałem. Wchłonięte jony są eliminowane głównie przez nerki, co u osób z prawidłową funkcją nerek przebiega efektywnie.
- Leksykon substancji czynnych
Olejek pomarańczy słodkiej – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Olejek pomarańczy słodkiej (Citrus sinensis L. aetheroleum), będący składnikiem destylatu z mieszaniny rektyfikowanych olejków eterycznych w preparacie Respero Myrtol, wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa potwierdzony badaniami przedklinicznymi. W badaniach toksyczności przewlekłej, trwających 26 tygodni na szczurach i psach, nie zaobserwowano istotnych histopatologicznych zmian toksycznych o znaczeniu klinicznym dla ludzi. Podanie bardzo dużych dawek destylatu wywoływało jedynie charakterystyczne dla olejków eterycznych efekty, takie jak obniżenie aktywności ośrodkowego układu nerwowego i układu ruchu, co jest związane z niespecyficznym działaniem na błony komórkowe i występuje wyłącznie przy dawkach wielokrotnie przekraczających terapeutyczne. Dodatkowo, destylat zwiększał przepływ krwi przez nerki, co skutkowało wzrostem szybkości przesączania kłębuszkowego i działaniem moczopędnym, a także wpływał na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, zmniejszając perystaltykę i produkcję soku żołądkowego, bez jednoznacznego wyjaśnienia farmakologicznego. Nie stwierdzono natomiast wpływu na układ sercowo-naczyniowy i oddechowy, co podkreśla bezpieczeństwo stosowania substancji w kontekście funkcji życiowych.
Badania reprodukcyjne wykazały brak negatywnego wpływu destylatu na płodność samców i samic oraz brak działania teratogennego, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania u kobiet w wieku rozrodczym. Komponent 1,8-cyneol przenika przez łożysko, jednak przy dawkach poniżej poziomu toksycznego dla matki nie zaobserwowano szkodliwego wpływu na rozwój płodu i noworodka, co wskazuje na relatywnie dobry profil bezpieczeństwa prenatalnego i postnatalnego. Podsumowując, olejek pomarańczy słodkiej w preparacie Respero Myrtol charakteryzuje się brakiem toksyczności przewlekłej, brakiem wpływu na kluczowe układy życiowe oraz korzystnym profilem bezpieczeństwa reprodukcyjnego, a efekty farmakologiczne pojawiają się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających dawki terapeutyczne.
8-cyneol, badanie farmakologiczne bezpieczeństwa, destylat olejków eterycznych, działanie moczopędne, działanie teratogenne, mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, olejek pomarańczy słodkiej, ośrodkowy układ nerwowy, perystaltyka przewodu pokarmowego, przenikanie przez łożysko, przesączanie kłębuszkowe, rozwój prenatalny i postnatalny, sok żołądkowy, toksyczność histopatologiczna, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, układ sercowo-naczyniowy - Leksykon substancji czynnych
Famotydyna – Właściwości farmakodynamiczne
Famotydyna, będąca selektywnym antagonistą receptorów H2, wykazuje skuteczne działanie przeciwwydzielnicze poprzez kompetycyjne blokowanie receptorów histaminowych H2 w komórkach okładzinowych żołądka, co prowadzi do hamowania wydzielania kwasu solnego oraz obniżenia stężenia pepsyny w soku żołądkowym. Efekt terapeutyczny pojawia się szybko, w ciągu 1-2 godzin po podaniu doustnym, osiągając maksimum w 1-3 godzin, a działanie utrzymuje się przez 10-12 godzin, co umożliwia efektywną kontrolę nad nadmierną sekrecją kwasu w przebiegu choroby wrzodowej i refluksowej przełyku. W preparatach złożonych, takich jak Manti Extra, famotydyna działa synergistycznie z wodorotlenkiem magnezu i węglanem wapnia, które neutralizują już wydzielony kwas solny, co pozwala na kompleksową normalizację pH żołądka i szybką ulgę w dolegliwościach.
antagonista receptora H2, choroba refluksowa przełyku, choroba wrzodowa, dyskomfort żołądkowy, efekt przeciwwydzielniczy, gastryna, interakcja farmakodynamiczna, komórki okładzinowe żołądka, kwas solny, lek zobojętniający, nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, pentagastryna, pepsyna, pH przełyku, pH żołądka, preparat złożony, receptor histaminowy, sekrecja kwasu żołądkowego, sok żołądkowy - Leksykon substancji czynnych
Korzenie goryczki – Przeciwwskazania stosowania
Korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) stanowią aktywny składnik preparatów wspomagających trawienie, takich jak Krople żołądkowe Amara, które zawierają nalewkę gorzką (Amara tinctura) z korzeni goryczki, liści bobrka oraz owocni pomarańczy gorzkiej w stosunku ekstraktu do surowca 1:3,5, ekstrahowaną 70% etanolem (V/V). Preparaty te są bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, zapaleniem lub niedrożnością dróg żółciowych oraz u osób poniżej 18. roku życia. Dodatkowo, Krople żołądkowe Amara zawierają 65-72% etanolu (V/V), co wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami wątroby, uzależnieniem od alkoholu oraz przyjmujących leki wchodzące w interakcje z alkoholem. W preparacie tym obecny jest także wyciąg z mięty pieprzowej, co stanowi przeciwwskazanie u osób z nadwrażliwością na mentol.
choroba wątroby, choroba wrzodowa, dyspepsja, kamica żółciowa, korzeń kozłka, korzenie goryczki, kwas solny, liść bobrka, mentol, mięta pieprzowa, nadkwaśność żołądka, nadwrażliwość, nalewka gorzka, niedrożność dróg żółciowych, pęcherzyk żółciowy, pomarańcza gorzka, procesy trawienne, refluks żołądkowo-przełykowy, skurcz dróg żółciowych, sok żołądkowy, substancja goryczowa, zapalenie dróg żółciowych, ziele dziurawca - Leksykon substancji czynnych
Kminek zwyczajny – Wskazania do stosowania
Kminek zwyczajny (Carum carvi L.) jest substancją czynną stosowaną w preparacie Tabletki przeciw niestrawności Labofarm, gdzie występuje w połączeniu z korzeniem mniszka w proporcji 2:1 (150 mg sproszkowanego korzenia mniszka z owocem kminku w każdej tabletce). Wskazania do stosowania obejmują zaburzenia trawienia, takie jak uczucie pełności w żołądku, wzdęcia oraz dyspepsję czynnościową. Kminek wykazuje działanie karminativum, stymuluje wydzielanie soku żołądkowego (kwasu solnego i enzymów trawiennych) oraz żółci, co jest szczególnie korzystne w stanach niewystarczającej sekrecji tych płynów, często obserwowanych u osób starszych lub po cholecystektomii.
cholecystektomia, dyskomfort nadbrzusza, dyspepsja czynnościowa, działanie przeczyszczające, działanie spazmolityczne, działanie wiatropędne, działanie żółciopędne, enzym trawienny, karminativum, kminek zwyczajny, kora kruszyny, korzeń mniszka, kwas solny, motoryka przewodu pokarmowego, owoc ostropestu, pełność poposiłkowa, schorzenie przewodu pokarmowego, sekrecja żółci, sok żołądkowy, trawienie tłuszczów, właściwości hepatoprotekcyjne, wzdęcia, zaburzenia trawienne - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Kreon 35 000 35000 IU
Kreon 35 000 to preparat zawierający 420 mg pankreatyny wieprzowej o aktywnościach enzymatycznych: lipolitycznej 35 000 Ph.Eur.U., amylolitycznej 25 200 Ph.Eur.U. oraz proteolitycznej 1 400 Ph.Eur.U. Lek jest klasyfikowany jako enzymatyczny środek poprawiający trawienie (kod ATC A09AA02). Formuła minimikrosfer z otoczką dojelitową umożliwia dwuetapowe uwalnianie enzymów, co zapewnia ich równomierne rozmieszczenie w treści pokarmowej i optymalne działanie w przewodzie pokarmowym. Skuteczność Kreonu została potwierdzona w 33 badaniach klinicznych, w tym 11 kontrolowanych placebo, obejmujących pacjentów z zewnątrzwydzielniczą niewydolnością trzustki, w przebiegu mukowiscydozy, przewlekłego zapalenia trzustki oraz po zabiegach chirurgicznych. W badaniach tych średni współczynnik wchłaniania tłuszczu (CFA) wynosił 83% w grupie leczonej Kreonem, w porównaniu do 59,1% w grupie placebo, co wskazuje na istotną poprawę trawienia tłuszczów.
aktywność amylolityczna, aktywność lipolityczna, aktywność proteolityczna, biegunka, ból brzucha, częstość wypróżnień, dawka wielokrotna, enzymy trzustkowe, kapsułka żelatynowa, konsystencja stolca, minimikrosfery, mukowiscydoza, otoczka dojelitowa, pankreatyna, pankreatyna wieprzowa, populacja pediatryczna, proszek trzustki, przewlekłe zapalenie trzustki, sok żołądkowy, trawienie białek, trawienie tłuszczów, trawienie węglowodanów, współczynnik wchłaniania tłuszczu, wzdęcia, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Ranigast Fast 150 mg
Ranigast Fast to lek w postaci tabletek musujących zawierający 150 mg ranitydyny chlorowodorku, będącej antagonistą receptorów histaminowych H2 (kod ATC: A02BA02). Ranitydyna hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku zarówno w fazie podstawowej, jak i poposiłkowej, a także zmniejsza wydzielanie pepsyny. Jednorazowa dawka 150 mg zapewnia około 12-godzinne działanie hamujące, co umożliwia stosowanie leku dwa razy na dobę i skuteczną kontrolę nadkwaśności w chorobach przewodu pokarmowego związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego.
antagonista receptora histaminowego H2, aspartam, fenyloketonuria, kwas solny w żołądku, nadciśnienie, nadkwaśność, nadmierne wydzielanie kwasu solnego, nietolerancja fruktozy, niewydolność serca, pepsyna, ranitydyna chlorowodorek, receptor histaminowy H2, sok żołądkowy, sorbitol, tabletka musująca, wydzielanie kwasu solnego, wydzielanie podstawowe, wydzielanie poposiłkowe - Leksykon leków
Interakcje leku – Neo-Pancreatinum Forte 10000 j.m. lipazy
Neo-Pancreatinum Forte, zawierający pankreatynę o aktywności enzymatycznej lipazy 10 000 j.Ph.Eur., amylazy 8 000 j.Ph.Eur. oraz proteaz 500 j.Ph.Eur., wykazuje liczne interakcje farmakologiczne i dietetyczne, które mogą wpływać na jego skuteczność terapeutyczną. Szczególnie istotne są leki modyfikujące pH żołądka, takie jak antagoniści receptorów H₂ (cymetydyna, ranitydyna, famotydyna) oraz inhibitory pompy protonowej i leki zobojętniające, które mogą powodować przedwczesne uwalnianie enzymów w świetle żołądka i ich unieczynnienie, co znacząco obniża efektywność terapii. Podobny mechanizm dotyczy przyjmowania produktu z pokarmami o pH powyżej 5,5. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się zachowanie odpowiedniego odstępu czasowego oraz monitorowanie skuteczności terapii enzymatycznej.
antagonista receptora H2, błona śluzowa przewodu pokarmowego, cymetydyna, enzym trawienny, enzym trzustkowy, famotydyna, gospodarka żelazowa, inhibitor pompy protonowej, kapsułka dojelitowa, kwas foliowy, kwas żołądkowy, lek zobojętniający, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, ostre zapalenie trzustki, otoczka dojelitowa, pankreatyna, przewlekłe zapalenie trzustki, ranitydyna, sok żołądkowy, sól żelaza - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Syrop prawoślazowy Alte Forte 6 cz. korzenia prawoślazu –
Syrop prawoślazowy Alte Forte zawiera macerat z korzenia prawoślazu lekarskiego (Althaea officinalis L.) w stosunku DER 6:36, gdzie 100 g syropu zawiera 36,6 g maceratu z 6 g surowca roślinnego. Główne substancje czynne to polisacharydy śluzowe, które wykazują znaczną odporność na hydrolizę w kwaśnym środowisku żołądka oraz praktyczny brak degradacji enzymatycznej w przewodzie pokarmowym. Dzięki temu zachowują integralność strukturalną i właściwości powlekające podczas pasażu przez układ trawienny, co umożliwia miejscowe działanie osłaniające błonę śluzową bez konieczności absorpcji ogólnoustrojowej. Syrop ma lepkość zwiększoną przez 64 g sacharozy na 100 g preparatu, co wydłuża czas kontaktu ze śluzówką jamy ustnej, gardła i przełyku, a zawartość etanolu nie przekracza 1,0% (v/v), co może minimalnie wpływać na rozpuszczalność składników aktywnych. Kwas benzoesowy (100 mg/100 g) pełni funkcję konserwantu bez istotnego wpływu na farmakokinetykę.
absorpcja ogólnoustrojowa, Althaea officinalis, błona śluzowa, działanie ogólnoustrojowe, działanie powlekające, enzym trawienny, korzeń prawoślazu, kwas benzoesowy, polisacharyd hydrokoloidowy, polisacharyd śluzowy, przewód pokarmowy, śluz roślinny, sok żołądkowy, środowisko kwaśne, surowiec roślinny, właściwości fizykochemiczne - Leksykon leków
Działania niepożądane – Kreon 25 000 25 000 j.Ph.Eur. lipazy
Kreon 25 000 to preparat zawierający 300 mg pankreatyny o wysokiej aktywności enzymatycznej: lipazy (25 000 j. Ph.Eur.), amylazy (18 000 j. Ph.Eur.) oraz proteazy (1 000 j. Ph.Eur.), pozyskiwanej z trzustek wieprzowych. Lek podawany jest w kapsułkach dojelitowych z granulatem odpornym na działanie soku żołądkowego. W badaniach klinicznych na ponad 900 pacjentach najczęściej obserwowano działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, głównie o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, takie jak bóle brzucha, nudności, wymioty, zaparcia, wzdęcia i biegunka. Warto podkreślić, że częstość występowania bólu brzucha i biegunki była porównywalna lub niższa niż w grupie placebo, a objawy te często wiązały się z chorobą podstawową. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży nie różnił się istotnie od dorosłych, a ciężkość działań niepożądanych u pacjentów z mukowiscydozą była podobna do obserwowanej u dorosłych.
amylaza, biegunka, ból brzucha, dyspepsja, działanie niepożądane, granulki w otoczce, kapsułka dojelitowa, kolonopatia włókniejąca, lipaza, minimikrosfera, mukowiscydoza, nudności i wymioty, pankreatyna, placebo, pokrzywka, proteaza, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, sok żołądkowy, świąd, trzustka wieprzowa, wysypka, wzdęcie, zaburzenia perystaltyki jelit, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zaparcie, zmiana skórna, zwężenie krętniczo-kątnicze, zwłóknienie torbielowate trzustki - Leksykon leków
Interakcje leku – Kreon 25 000 25 000 j.Ph.Eur. lipazy
Kreon 25 000 zawiera 300 mg pankreatyny o aktywności enzymatycznej: lipazy 25 000 j. Ph.Eur., amylazy 18 000 j. Ph.Eur. oraz proteazy 1 000 j. Ph.Eur. Preparat stosowany jest w terapii substytucyjnej zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki. Brak jest formalnych badań interakcji, jednak na podstawie mechanizmu działania pankreatyny można wyróżnić potencjalne interakcje farmakodynamiczne. Leki zobojętniające kwas żołądkowy (IPP, H2-blokery) mogą zwiększać skuteczność preparatu poprzez ochronę enzymów przed degradacją w kwaśnym środowisku, co ma umiarkowane znaczenie kliniczne i jest korzystne terapeutycznie. Leki spowalniające motorykę przewodu pokarmowego (opioidy, loperamid) mogą wydłużać czas kontaktu enzymów z pokarmem, potencjalnie zwiększając skuteczność terapii (niska korzyść). Preparaty zawierające wapń, magnez oraz suplementy żelaza mogą obniżać aktywność lipazy poprzez tworzenie nierozpuszczalnych kompleksów lub bezpośrednie hamowanie enzymów, co może wymagać przyjmowania ich w odstępie kilku godzin od Kreonu.
alkohol etylowy, amylaza, biegunka tłuszczowa, bloker H2, błonnik pokarmowy, granulki w otoczce, inhibitor pompy protonowej, interakcja farmakodynamiczna, kapsułka dojelitowa, kwas żółciowy, kwaśne środowisko żołądka, lipaza, loperamid, minimikrosfera, motoryka przewodu pokarmowego, niedożywienie, opioid, pankreatyna, proteaza, przewlekłe spożywanie alkoholu, przewlekłe zapalenie trzustki, sok żołądkowy, suplement wapnia, suplement żelaza, tanina, terapia substytucyjna, wydzielanie kwasu żołądkowego, zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Feroplex 40 mg Fe3+/15 ml
Feroplex to doustny preparat zawierający proteinianobursztynian żelaza (Fe3+), sklasyfikowany pod kodem ATC B03AB09. Każda fiolka o pojemności 15 ml zawiera 40 mg jonów żelaza trójwartościowego, co odpowiada 800 mg kompleksu żelazowo-białkowego. Mechanizm działania opiera się na dwuetapowym uwalnianiu żelaza: w kwaśnym środowisku żołądka (pH <4,0) kompleks ulega wytrąceniu, jednak jony żelaza pozostają związane z białkiem, co zapobiega ich przedwczesnemu uwolnieniu i minimalizuje działania niepożądane. Następnie w zasadowym środowisku dwunastnicy proteazy trzustkowe trawią fragment białkowy, umożliwiając efektywne uwolnienie i wchłanianie jonów żelaza.
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Esomeprazole Genoptim 40 mg
Bezpieczeństwo przedkliniczne ezomeprazolu zostało ocenione w standardowych badaniach farmakologicznych, obejmujących toksyczność po wielokrotnym podaniu, genotoksyczność, potencjał rakotwórczy oraz wpływ na reprodukcję i rozwój. Wyniki nie wskazały na istotne zagrożenia dla człowieka. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych, przy ekspozycji na poziomie klinicznym, zaobserwowano działania niepożądane, takie jak hiperplazja komórek enterochromaffinopodobnych (ECL) w żołądku oraz rozwój rakowiaków u szczurów, co wiązało się z przewlekłą hipergastrynemią spowodowaną zmniejszonym wydzielaniem kwasu solnego. Zjawiska te są znane i obserwowane również przy stosowaniu innych inhibitorów pompy protonowej oraz antagonistów receptora H₂, mając ograniczone znaczenie kliniczne u ludzi, zwłaszcza przy krótkotrwałym stosowaniu.