kaskada amyloidowa
Kaskada amyloidowa to proces patofizjologiczny odgrywający kluczową rolę w rozwoju choroby Alzheimera. Polega ona na sekwencyjnym przekształcaniu białka prekursorowego amyloidu (APP) w toksyczne peptydy beta-amyloidu (głównie Aβ42), które następnie agregują tworząc oligomery, a finalnie złogi amyloidowe w tkance mózgowej.
W prawidłowych warunkach APP jest rozkładane przez alfa-sekretazę, jednak w patologicznym szlaku dochodzi do cięcia przez beta- i gamma-sekretazę, prowadząc do powstawania neurotoksycznych fragmentów. Nagromadzenie tych peptydów inicjuje kaskadę wydarzeń obejmujących stres oksydacyjny, zaburzenia synaptyczne, aktywację procesów zapalnych i hiperfosforylację białka tau, co skutkuje tworzeniem splątków neurofibrylarnych.
Hipoteza kaskady amyloidowej stanowi podstawę dla wielu strategii terapeutycznych ukierunkowanych na chorobę Alzheimera, w tym przeciwciał monoklonalnych przeciwko beta-amyloidowi, inhibitorów sekretaz oraz leków nasilających eliminację toksycznych peptydów. Najnowsze badania sugerują, że interwencja we wczesnych etapach kaskady może przynosić największe korzyści terapeutyczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba alzheimera – Etiologia i przyczyny
Choroba Alzheimera, stanowiąca 60-80% przypadków demencji, jest postępującą chorobą neurodegeneracyjną charakteryzującą się nagromadzeniem beta-amyloidu i hiperfosforylowanego białka tau, prowadzącym do powstawania płytek amyloidowych i splątków neurofibrylarnych. Proces patologiczny rozpoczyna się wiele lat przed objawami klinicznymi, początkowo w hipokampie, a następnie rozprzestrzenia się na inne obszary mózgu. Genetycznie wyróżnia się postać rodzinną (wczesną, <5% przypadków) z mutacjami w genach APP, PSEN1 i PSEN2 oraz postać sporadyczną (późną, >95% przypadków) z ryzykiem zwiększonym przez allel APOE ε4, który podwaja ryzyko u nosicieli jednej kopii i zwiększa je 15-krotnie u homozygot. Wiek pozostaje najsilniejszym czynnikiem ryzyka, z podwajaniem ryzyka co 5 lat po 65. roku życia i osiągnięciem 33% ryzyka po 85. roku życia. Czynniki naczyniowe (nadciśnienie, cukrzyca, dyslipidemia), stany zapalne, urazy głowy oraz czynniki środowiskowe (zanieczyszczenia powietrza, stres) również istotnie wpływają na patogenezę choroby.
acetylocholina, beta-amyloid, białko C-reaktywne, białko tau, choroba Alzheimera, choroba naczyniowa, choroba neurodegeneracyjna, cukrzyca, cytokina prozapalna, czynnik martwicy nowotworów α, demencja, depresja, dieta śródziemnomorska, donanemab, dyslipidemia, funkcja poznawcza, gen APOE, hiperfosforylacja, hipokamp, inhibitor cholinoesterazy, interleukina-1β, kaskada amyloidowa, łagodne zaburzenia poznawcze, lecanemab, mutacja genetyczna, nadciśnienie tętnicze, neurogeneza, neurozapalenie, niedokrwienie, płytka amyloidowa, przewlekły stan zapalny, splątki neurofibrylarne, stres oksydacyjny, układ cholinergiczny, uraz głowy, utrata słuchu, wirus HSV-1, wirusowe zapalenie mózgu, zaburzenie snu, zanieczyszczenie powietrza, zanik mózgu, zespół Downa