przemiana fosforanowo-wapniowa
Przemiana fosforanowo-wapniowa to złożony proces fizjologiczny odpowiedzialny za homeostazę wapnia i fosforanów w organizmie. Kluczową rolę w tej przemianie odgrywa interakcja między kośćmi, nerkami, jelitami i gruczołami dokrewnymi. Równowaga fosforanowo-wapniowa jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania układu kostnego, nerwowego i mięśniowego.
Regulacja przemian fosforanowo-wapniowych zachodzi przy udziale trzech głównych hormonów: parathormonu (PTH), kalcytoniny oraz witaminy D (w formie aktywnej jako 1,25-dihydroksycholekalcyferol). PTH, wydzielany przez przytarczyce, zwiększa stężenie wapnia we krwi poprzez stymulację resorpcji kostnej, zwiększenie wchłaniania zwrotnego wapnia w nerkach i pośrednio nasilenie wchłaniania wapnia w jelicie. Kalcytonina, produkowana przez komórki C tarczycy, działa antagonistycznie do PTH, obniżając stężenie wapnia we krwi.
Zaburzenia przemiany fosforanowo-wapniowej mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych, takich jak osteoporoza, osteomalacja, krzywica, nadczynność lub niedoczynność przytarczyc, czy choroba metaboliczna kości związana z przewlekłą chorobą nerek. Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia wapnia, fosforanów, PTH, witaminy D oraz markerów metabolizmu kostnego w surowicy krwi.