guzek dysplastyczny
Guzek dysplastyczny, nazywany również zmianą dysplastyczną, to prekursorowa zmiana nowotworowa występująca najczęściej w wątrobie u pacjentów z przewlekłymi chorobami tego narządu. Stanowi on jedno z ogniw procesu hepatokarcynogenezy i może poprzedzać rozwój raka wątrobowokomórkowego (HCC).
Histologicznie guzki dysplastyczne charakteryzują się obecnością atypowych hepatocytów, zaburzeniami architektury zrazikowej i niewielkimi odchyleniami cytologicznymi. W zależności od stopnia dysplazji wyróżnia się guzki dysplastyczne o niskim (LGD) i wysokim stopniu dysplazji (HGD), przy czym te ostatnie wiążą się z wyższym ryzykiem transformacji nowotworowej.
W badaniach obrazowych guzki dysplastyczne mogą być trudne do różnicowania z wczesnym HCC. W badaniu USG z kontrastem, tomografii komputerowej czy rezonansie magnetycznym mogą wykazywać niejednoznaczny obraz wzmocnienia kontrastowego. Kluczowe znaczenie w diagnostyce ma biopsja zmiany z oceną histopatologiczną.
U pacjentów z marskością wątroby regularne badania przesiewowe w kierunku wykrywania guzków dysplastycznych stanowią istotny element monitorowania, umożliwiający wczesne wykrycie i leczenie zmian przed ich transformacją w nowotwór złośliwy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątroby – Patofizjologia i mechanizm
Rak wątrobowokomórkowy (HCC) stanowi 80-90% pierwotnych nowotworów wątroby i jest czwartą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych na świecie. Patogeneza HCC jest wieloczynnikowa i obejmuje przewlekłe zakażenia HBV (odpowiedzialne za około 50% przypadków) i HCV, alkoholową chorobę wątroby, NAFLD/NASH oraz marskość wątroby, która występuje w 70-90% przypadków HCC. Proces transformacji nowotworowej wiąże się z akumulacją mutacji somatycznych (m.in. w genach CTNNB1, TP53, TERT) oraz zmian epigenetycznych, a także zaburzeniami kluczowych szlaków sygnałowych, takich jak Wnt/β-katenina, JAK/STAT i TGF-β. Mikrośrodowisko guza, w tym aktywacja komórek gwiaździstych wątroby i przewlekłe zapalenie, odgrywa istotną rolę w progresji choroby i oporności na leczenie. Równowaga między autofagią a apoptozą oraz mechanizmy ferroptosis są zaangażowane w patogenezę HCC, a zmiany epigenetyczne, takie jak metylacja DNA i regulacja przez miRNA (np. obniżony poziom miR-22), wpływają na ekspresję genów nowotworowych.
apoptoza, autofagia, ferroptoza, guzek dysplastyczny, hepatokarcynogeneza, inhibitory kinazy tyrozynowej, inhibitory punktów kontrolnych, komórki gwiaździste wątroby, komórki macierzyste raka, marskość wątroby, metylacja DNA, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, niestabilność genomu, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak wątrobowokomórkowy, skrócenie telomerów, stan zapalny, stres oksydacyjny, szlak Wnt/β-katenina, telomeraza, terapia anty-VEGF, transformujący czynnik wzrostu beta, wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, włóknienie wątroby, zakażenie HBV, zmiany epigenetyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wątrobowokomórkowy – Objawy
Rak wątrobowokomórkowy (HCC) stanowi ponad 90% pierwotnych nowotworów wątroby, z medianą wieku rozpoznania około 69 lat i przewagą zachorowań u mężczyzn. U około 85% pacjentów współistnieje marskość wątroby, będąca głównym czynnikiem ryzyka. Wczesne stadia HCC przebiegają bezobjawowo lub z niespecyficznymi symptomami, co utrudnia wczesną diagnostykę. Typowe objawy to utrata masy ciała, osłabienie, nudności, ból w prawym podżebrzu (50-95% przypadków), wodobrzusze, żółtaczka oraz zaburzenia krzepnięcia. W około 20% przypadków występują zespoły paraneoplastyczne, takie jak hiperkalcemia czy hipoglikemia. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych i oznaczeniu alfa-fetoproteiny (AFP), której wzrost może wskazywać na progresję choroby.
alfa-fetoproteina, alkoholowa choroba wątroby, encefalopatia wątrobowa, guzek dysplastyczny, hiperkalcemia, hipoglikemia, kacheksja, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, obrzęk obwodowy, powiększenie śledziony, przeszczepienie wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby typu B, przewlekłe zapalenie wątroby typu C, przewlekłe zmęczenie, rak wątrobowokomórkowy, resekcja wątroby, ultrasonografia wątroby, utrata masy ciała, wodobrzusze, zaburzenie krzepnięcia, zakrzepica żyły wrotnej, zespół paraneoplastyczny, zespół wątrobowo-nerkowy, żółtaczka, żylaki przełyku